DÜŞSEL BİR RÖPORTAJ
AKORDEONCU
MADAM
ANAHİT
(1917
İstanbul – Ağustos 29 2003 İstanbul)
Oktay
Valunya*
Beyoğlu’nun
tek kadın sokak çalgıcısı ve Çiçek Pasajı’nın biricik kızı
Madam Anahit
Ben Madam
Anahit olarak tanınırım ama asıl adım, Anahit Yulanda Varan
(Anahit Kuyrig). Talimhane’de eski Niagora Manavı’nın
karşısındaki evde doğdum.
Ermeni
cemaatinin tanınan soylu ve varlıklı bir ailesinin mensubuyum.
Ailem yazları, Heybeliada’da geçirirmiş. Boğaz’da yalıları
varmış. Annemin babası hazine-i hazıra da müfettiş, ağabeyi,
Vosge Apeğa öyle vaazlar verirmiş ki kiliseden çıt çıkmaz,
söyledikleri günlerce konuşulurmuş evlerde. 1953 de alkolden (!)
vefat etmiş.
İlk
öğrenimimi Anarat Hığutyun Katolik Okulu’nda, şimdi Taksim
Sanat Evi oldu. Lise eğitimimi Esayan Ermeni Okulu’nda yaptım. 16
yaşında lise ikinci sınıftayken, okul korosuna katılarak müziğe
başladım. İlk gençlik yıllarım adada geçti, orada Rum bir
komşumuz vardı, oğlu çok güzel akordeon çalardı. Mahvederdi
beni, özenirdim. Sevgili annem ısrarlarıma dayanamayıp Yüksek
Kaldırım’da Papa Yorgi isminde biri vardı, müzik aleti, nota,
vs. satardı. Ondan Hohner marka, kullanılmış, beyaz renkli bir
akordiyon aldık. Fiyatı 170 liraydı. Ardından doğru Saint
Antoine’a, koydum akordeonumu minberin önüne, adağımı yerine
getirmiştim; dua ettim.
Papa Yorgi
aracılığıyla tanıştığım zamanın ünlü hocası Arto
Benon’la derslere başlamıştım. 4 altın bir ders, o zamana göre
büyük para… Önce baver-çerçin ve bir sürü metot üstüne
çalıştım, yetenekliydim; çabuk öğrendim..
Benon
Bey’den alacağını almıştım; hoca değiştirdim. Nora Dırızyan
hocam oldu; sonra da ilk kocam…
Nora çok
değerli bir müzisyendi. Akordiyon, kontrbas, piyano çalardı.
Samsun, Ankara gemilerinde çaldı uzun bir süre. Büyükdere’de
Beyaz Park’ta çaldı… 17 sene evli kaldım. Çok sinirliydi, her
şeyime karışırdı; yok küpe takma, yok şunu giyme… Baktım
olmuyor, boşadım onu.
Sonra
‘Solak Hüseyin’ diye bir müzisyen vardı. O da iyiydi, onunla
evli kaldım bir süre. Onu da boşadım, tekrar evlendim, yine
olmadı. Dördüncü kez yine ilk kocama döndüm. Öldü. Çok
içerdi…
Sonra bir
talibim daha oldu. Kim biliyor musunuz? Fahrettin Aslan’ın şoförü.
15 yıldır severmiş beni. Olmadı, kısmet. Güzel olan her şeye
aşık olurdum.
Sanatçıyım
ya… Platonik aşklar yaşardım. En son Çocuklar Duymasın’daki
Tamer Karadağlı’ya aşıktım; çekiciydi…
İlk iki
evliliğinden iki oğlum oldu. Onnik ve Berç. Ve iki kız torunum.
Çok istememe rağmen ailede müziğe ilgi duyan başka biri çıkmadı.
Evimin
duvarlarında Ayhan Işık’ın, Zeki Müren, Sadri Alışık, Kemal
Sunal, Yılmaz Güney’in fotoğrafları vardı. Hepsi de iyi
insanlardı, iyi sanatçılardı, beni de çok severlerdi. Şimdi
hepsi benim gibi mazi oldular…
Cennet Çocukları
Babanın
Suçu, Adalet, Yalancı Yarim, Cennet Çocukları, Kadın ve Şarap,
Faize Hücum, Bay Alkolü Takdimimdir, Arkadaş, 24 Saat, Öğretmen
gibi birçok filmde biraz rol gereği, biraz figüran olarak yer
aldım.
Grup Gündoğarken
Hollanda
Televizyonu’nda yaşam öyküm yayımlandı. Aşkın Nur Yengi’nin
ve Grup Gündoğarken’in çektiği kliplerde de rol aldım.
Gençken, Johnny Weissmuller çok sevdiğim hayranı olduğum bir
aktördü; hep yalvarırdım anneme beni onun filmine götür diye.
Şu feleğin işine bak, İstanbul`a gelsin, Çiçek Pasajı`na
gelsin, beni tanıştırsınlar, döne döne dans edelim, ertesi gün
bütün gazetelerde sayfa olayım. Hey gidi günler…
Jonny Weismuller
Bir
keresinde yolu çiçek pasajına düşen Nebil Özgentürk’e “Nebil
Beyciğim, sahneye çıkıyoruz, ağzımız bir karış şarkılar
söylüyoruz, paraya kıyıp 32 dişimi beyazlattım. Nasıl?” diye
gülerek anlatmıştım.
Hey gidi
günler hey!
Parlak
kırmızı rujumu sürmeden son günüme kadar asla çıkmadım
sokağa. İstanbul tangoları, Rum kasap havaları ve Ermeni taverna
şarkıları çalıyordum. Edith Piaf çalıyorum, düşünebiliyor
musunuz? “La vien rose” çalıyorum, “Yıldızların altında’yı
çalıyorum”, Marlene Dietrich’in oynadığı filmde
seslendirdiği “Lili Marlen” şarkısını akardiyonla
çalıyordum.
Beyoğlu
ve Çiçek Pasajı belgesellerinde çokça yer buldum, Beyoğlu
fotoğraflarının simgelerinden biri oldum. İstanbul meyhane
kültürü arşivi yapılsa en çok fotoğrafta yer alan kişi unvanı
benimdir herhalde. İnsanlar Çiçek Pasajı ya da Nevizade’de
eğlenirken çektirdikleri fotoğrafları albümlerinden çıkartıp
bakacak olsa mutlaka beni ve akordeonumu resmin içindeki bir yerde
görebilirler.
Bedrettin
Dalan’lı yıllarda Tarlabaşı’ndaki evim yıkıldı. 1988’de
devletten parasını alamayınca ev sahibi iken kiracı durumuna
düştüm. Fakirlik başladı… Kazancımı da harcıyordum. “Cebi
delik şöhret” derlerdi bana. Çok iş teklifini geri çevirdim.
Müşteri seçerdim. Hoşuna gitmedi mi iyi para verseler de
çalmazdım. Kaset çıkarma hayallerim yoktu ama tanınmak hoşuna
gidiyordu; kimin gitmez ki?…
Hep
sevildim, gül yaprakları döküldü başımdan aşağı. Hiç
unutmam, Beyoğlu`nun önemli günlerinden biriydi. Eski belediye
başkanı vardı Aytekin Kotil, çok severdi beni. Kiliselerde
aramış, saatler sonra `Surp Yerrortutyün` `Üç Horan`da buldu
beni. Güzel bir gündü, akordeonumla Belediye Bandosuna eşlik
etmiştim alkışlar içinde.
Hayvanları
çok severdim. Osmanbey`deki Hayvanları Koruma Derneği`ne üyeydim.
Toplantılara katılıyor, aidat ödüyordum.
6-7 Eylül
6-7 Eylül
olaylarında yıllar boyu akordeon çalıp neşe verdiğim insanların
nasıl da bir gecede vahşileştiğini, iki kadeh ardından “büyük
adamların” nasıl da küçüldüklerini, görmem beni çok
üzmüştü. Hayat işte…
Fakat aile
yaşantımdan hiç taviz vermedim ve bunca yıllık gece yaşantım
içinde, içkiye hiç yer vermedim, sigarayı ise zaten sevmem, hiç
bir kötü alışkanlığım olmadı.
Mide
kanseri oldum; sonrada kalp yetmezliğinden öldüm. Kader işte…
Şişli Ermeni Mezarlığına defnettiler beni. Sevenim çoktu ama Üç
Horan Ermeni Kilisesi’ndeki cenaze törenime 30 kişi katıldı.
Kendi cemaatim bile beni yalnız bıraktı; cenazem için saat
vermediler; çocuklarım da duyuramadı hayranlarıma.
Ayinimi
şöyle noktalamıştı Beyoğlu Üç Horan Kilisesi rahibi Sahak
Maşalyan
, “Ölümü
Ermeni cemaati için kayıp cennet için kazanç oldu” işte o an
yaşadığıma değmişti hayat benim için.
Ölümümden
yıllar sonra Sezen Aksu besteli, Mustafa Ceceli aranjeli İrem
Derici’nin “düşler ülkesinin gel git akıllısı” isimli
parçada andılar beni… Tanınmak hala hoşuna gidiyor…
Çiçek
Pasajı’nın önünden geçerken Akordeoncu MADAM ANAHİT’i
hatırlamamız, onu ne kadar mutlu eder kim bilir? Ya da sırf onun
için oraya gitmek; masaları arasında kırmızı rujunu sürmüş,
dolaşırken onu hayal etmek…
Oktay VALUNYA
Kaynak: Cezmi
Ersöz, “Son Yüzler” Kitabı