ZİNCİRE
VURULMUŞ BİR
DİLİN USTASI
Dirêj MEHMED
Hasan
Gürkan
Dirêj MEHMED
Sürgün.
Evvela yabancı bir dilde dayatılan isminde (Uzun). Sonra ana
dilinin şarkılarının, küfürlerinin yasaklandığı eğitim
dilinde. ”türküm
doğruyum, çalışkanım ” diye her sabah
bağırtıldığı okul sıralarında. İlk
gençliğinden ellili
yaşlarına kadar ülkesine çok uzak bir İskandinav
ülkesinde,
İsveç’te .
“Her
mili bahride dostum ve düşmanım var”
Drej Mehmed Yaşar Kemal
O
benim bir kere bile karşılaşmadığım, sesini duymadığım,
yüzünü
fotoğraflarından tanıdığım dostlarımdan. Pablo
Neruda, Luis Aragon,
(Başkan Babamızın Son Baharı) gibi sevdiğim,
saydığım, hayran
olduğum bir usta.
Zincire
vurulmuş dilini. Kürtçe’yi Anka kuşu gibi küllerinden yarattı.
12 eylül faşizminde Diyarbakır zindanında mahpustu. Yirmi dört
yaşında İsveç’te siyasi mülteci.
Şimdi romanları,
denemeleri, incelemeleriyle dünya çapında bir
yazar.
“Başkaldırının
estetiği” diyor Camus günlüklerinde, ”yüce üslup ve
güzel biçim, en şiddetli başkaldırının anlatım biçimleridir.”
“Yazarlığımı
bir tür başkaldırı olarak duyumsadım hep, yüce üslup ve
güzel
biçimle yaratılmaya çalışılan şiddetli bir başkaldırı “
(1)
Ruhun Gökkuşağının sunuşunda “Bin bir güçlükle ve derin bir
acıyla
yaratılan bu öykünün, yani yaşam ve yazarlık öykümün,
her
basamağında her sütununda birçok insanın emeği , katkısı
var. Ama
özellikle birkaçının katkısı çok belirleyici. Onlar
olmasaydı, büyük
olasılıkla, ne bu öykü böyle olacaktı ne de
bu başkaldırı.(…)”
Ferit
Uzun (kucağında henüz bir yaşındaki kızı, 22 Kasım 1978’de
evinin
önünde öldürüldü)
Necmettin
Büyükkaya (22 Ocak 1984’de Diyarbakır Askeri Cezaevi’nde
işkenceyle öldürüldü.)
Musa
Anter (20 Eylül 1992’de , bir gece yarısı, 76 yaşında karanlık
bir
sokakta öldürüldü.
Johannes
Edfeld (28 ağustos 1997’de, İsveç’in Skane bölgesinde
öldü.)”(2)
Ey
okur, sen!
Mehmed
Uzun’u tanıyor musun, okudun mu?
------------------------------
MEHMED
UZUN
1953
Siverek doğumlu. 1977 den bu yana avrupada İsveç’te yaşıyordu
.
Bu sene ülkesine döndü Kürtçe, İsveççe, Türkçe yazıyor.
Romanları
başta Türkçe olmak üzere pek çok dile çevriliyor.
Yakalandığı mide
kanseri
nedeniyle
uzun süre tedavi gören Uzun, 11 Ekim 2007
günü Diyarbakır'da
yaşamını yitirdi. 13 Ekim günü Diyarbakır
Ulu
Camii'nde
kılınan cenaze namazı ardından, cami önündeki kalabalığa
sırasıyla Yaşar
Kemal,
Şerafettin
Elçi,
Ahmet
Türk ve
Osman
Baydemir'in
yaptığı konuşmaların ardından Mardinkapı Mezarlığı'na
defnedildi.
ESERLERİ
TU
(Sen), Roman 1985
Mirina
Kalekt Rind (Yaşlı Rindin Ölümü), Roman, 1987
Siya
Evine (Yitik Bir Aşkın Gölgesinde), Roman, 1989
Rojek
Ji Rojen Evdale Zeynike (Evdale Zeynike’nin Günlerinden Bi
Gün) roman
1991
Destpeke
Edebiyata Kurdi (Kürt Edebiyatına Giriş), İnceleme, 1992
Hez
ü Bedewiya Penuse (Kalemin Gücü ve Görkemi), Denemeler, 1993
Mirina
Egideki (Bir Yiğidin Destanı) Destan-Ağıt, 1993
Varlden
i Sverige (Tüm Dünya İsveç’te), Edebiyat Antolojisi, M.Grive
ile
birlikte, 1995
Antolojiya
Edebiyata Kurdi (Kürt Edebiyat Antolojisi), Antoloji, iki
cilt,1995
Bira
Qedere (Kader Kuyusu), Roman, 1995
Nar
Çiçekleri, Deneme, 1996
Ziman
ü Roman (Dil ve Roman), Söyleşiler, 1997
Bir
Dil Yaratmak, Söyleşiler, 1997
Dengbejlerim,
Deneme, 1998
Roni
Mina Evine-Tari Mira Mirine (Aşk Gibi Aydınlık-Ölüm Gibi
Karanlık), Roman, 1998
Zincirlenmiş
Zamanlar Zincirlenmiş Sözcükler, Deneme, 2002
Dicle’nin
Sesi I, Hawara Dicleye (Dicle’nin Yakarışı), Roman, 2002
Dicle’nin
Sesi II-Dicle’nin Sürgünleri, Roman,2003
ALDIĞI
ÖDÜLLER
-Türkiye
Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü
-Berlin
Kürt Enstitüsü’nün Edebiyat Ödülü, Roman sanatına
belirleyici
katkılarından dolayı.
-Torgny
Segerstedt Özgürlük Kalemi Ödülü, yarattığı edebiyat ve
sözün
özgürlüğüne ilişkin duruşundan dolayı.
-İsveç
Akademisi’nin Erik Lunderberg Ödülü, İsveç kültür
yaşamına
sunduğu değerli katkılarından dolayı (3)
(l)Ruhun
Gökkuşağı, Mehmed Uzun, İthaki Yayınları,anlatı
(2)
a.g.e
(3)
a.g.e
1