21 Eylül 2023 Perşembe

 

ZİNCİRE VURULMUŞ BİR

DİLİN USTASI


Dirêj MEHMED


Hasan Gürkan


                                      Dirêj MEHMED 


     Sürgün. Evvela yabancı bir dilde dayatılan isminde (Uzun). Sonra ana

 dilinin şarkılarının, küfürlerinin yasaklandığı eğitim dilinde. ”türküm

 doğruyum, çalışkanım ” diye her sabah bağırtıldığı okul sıralarında. İlk

 gençliğinden ellili yaşlarına kadar ülkesine çok uzak bir İskandinav

 ülkesinde, İsveç’te .

“Her mili bahride dostum ve düşmanım var”

                                      Drej Mehmed Yaşar Kemal


     O benim bir kere bile karşılaşmadığım, sesini duymadığım, yüzünü

 fotoğraflarından tanıdığım dostlarımdan. Pablo Neruda, Luis Aragon,

 (Başkan Babamızın Son Baharı) gibi sevdiğim, saydığım, hayran

 olduğum bir usta.

    Zincire vurulmuş dilini. Kürtçe’yi Anka kuşu gibi küllerinden yarattı.

 12  eylül faşizminde Diyarbakır zindanında mahpustu. Yirmi dört

 yaşında  İsveç’te siyasi mülteci. 

    Şimdi romanları, denemeleri, incelemeleriyle  dünya çapında bir

 yazar.

    “Başkaldırının estetiği” diyor Camus günlüklerinde, ”yüce üslup ve

 güzel  biçim, en şiddetli başkaldırının anlatım biçimleridir.”

“Yazarlığımı bir tür başkaldırı olarak duyumsadım hep, yüce üslup ve

 güzel biçimle yaratılmaya çalışılan şiddetli bir başkaldırı “ (1)


    Ruhun Gökkuşağının sunuşunda “Bin bir güçlükle ve derin bir acıyla

 yaratılan bu öykünün, yani yaşam ve yazarlık öykümün, her

 basamağında her sütununda birçok insanın emeği , katkısı var. Ama

 özellikle birkaçının katkısı çok belirleyici. Onlar olmasaydı, büyük

 olasılıkla, ne bu öykü böyle olacaktı ne de bu başkaldırı.(…)”



Ferit Uzun (kucağında henüz bir yaşındaki kızı, 22 Kasım 1978’de evinin

 önünde öldürüldü)

Necmettin Büyükkaya (22 Ocak 1984’de Diyarbakır Askeri Cezaevi’nde

 işkenceyle öldürüldü.)

Musa Anter (20 Eylül 1992’de , bir gece yarısı, 76 yaşında karanlık bir

 sokakta öldürüldü.

Johannes Edfeld (28 ağustos 1997’de, İsveç’in Skane bölgesinde

 öldü.)”(2)

Ey okur, sen!

Mehmed Uzun’u tanıyor musun, okudun mu?

------------------------------

MEHMED UZUN

1953 Siverek doğumlu. 1977 den bu yana avrupada İsveç’te yaşıyordu .

 Bu sene ülkesine döndü Kürtçe, İsveççe, Türkçe yazıyor. Romanları

 başta Türkçe olmak üzere pek çok dile çevriliyor. Yakalandığı mide kanseri

nedeniyle uzun süre tedavi gören Uzun, 11 Ekim 2007

 günü Diyarbakır'da yaşamını yitirdi. 13 Ekim günü Diyarbakır Ulu

 Camii'nde kılınan cenaze namazı ardından, cami önündeki kalabalığa

 sırasıyla  Yaşar Kemal,  Şerafettin Elçi, Ahmet Türk ve  Osman

 Baydemir'in yaptığı konuşmaların ardından Mardinkapı Mezarlığı'na

 defnedildi.

         ESERLERİ

TU (Sen), Roman 1985

Mirina Kalekt Rind (Yaşlı Rindin Ölümü), Roman, 1987

Siya Evine (Yitik Bir Aşkın Gölgesinde), Roman, 1989

Rojek Ji Rojen Evdale Zeynike (Evdale Zeynike’nin Günlerinden Bi

 Gün) roman 1991

Destpeke Edebiyata Kurdi (Kürt Edebiyatına Giriş), İnceleme, 1992

Hez  ü Bedewiya Penuse (Kalemin Gücü ve Görkemi), Denemeler, 1993

Mirina Egideki (Bir Yiğidin Destanı) Destan-Ağıt, 1993

Varlden i Sverige (Tüm Dünya İsveç’te), Edebiyat Antolojisi, M.Grive ile

 birlikte, 1995

 Antolojiya Edebiyata Kurdi (Kürt Edebiyat Antolojisi), Antoloji, iki

 cilt,1995

Bira Qedere (Kader Kuyusu), Roman, 1995

Nar Çiçekleri, Deneme, 1996

Ziman ü Roman (Dil ve Roman), Söyleşiler, 1997

Bir Dil Yaratmak, Söyleşiler, 1997

Dengbejlerim, Deneme, 1998

Roni Mina Evine-Tari Mira Mirine (Aşk Gibi Aydınlık-Ölüm Gibi

 Karanlık), Roman, 1998

Zincirlenmiş Zamanlar Zincirlenmiş Sözcükler, Deneme, 2002

Dicle’nin Sesi I, Hawara Dicleye (Dicle’nin Yakarışı), Roman, 2002

Dicle’nin Sesi II-Dicle’nin Sürgünleri, Roman,2003

 

 

ALDIĞI ÖDÜLLER 

-Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü

-Berlin Kürt Enstitüsü’nün Edebiyat Ödülü, Roman sanatına belirleyici

 katkılarından dolayı.

-Torgny Segerstedt Özgürlük Kalemi Ödülü, yarattığı edebiyat ve sözün

 özgürlüğüne ilişkin duruşundan dolayı.

-İsveç Akademisi’nin Erik Lunderberg  Ödülü, İsveç kültür yaşamına

 sunduğu değerli katkılarından dolayı (3)

 

(l)Ruhun Gökkuşağı, Mehmed Uzun, İthaki Yayınları,anlatı

(2) a.g.e

(3) a.g.e

1

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder