11 Ekim 2020 Pazar

SARSAK HIRGÜRÜYLE DÜNYANIN MİLİTANCA DALAŞMAK*

Emek Gürkan


*Merhaba Moruk Partisi 20 Eylül 2007 Galata Bar, Beyoğlu 

 

    Merhaba Sevgili Babacığım,

Biliyorsun Danimarka’da yaş günlerinde, eğlencelerde, kutlamalarda bir konuşma yapmak gayet çok doğal ve gelenekseldir. Ben de hayatımın yarısından fazlasını Danimarka’da geçirdiğim için, o toplumun kültüründen etkilenerek sana bir konuşma sunmak istiyorum.


    Bir gün yeni evimizin salonunun bir köşesine siyah/beyaz aile fotoğrafları asacaktım. Nilgün kendi ailesinin toplu bir şekilde çekilmiş olan bir fotoğrafını çıkardı. Ben ise kendi albümlerimi gözden geçirdim, ama sen, annem,  Barış ve benim toplu olarak çekilmiş siyah/beyaz fotoğrafımızı bulamadım. Böyle bir fotoğraf var mı, yok mu bilemiyorum, daha doğrusu böyle bir fotoğrafı ben hiç hatırlamıyorum. Neyse ben böyle bir fotoğrafı ararken aklımdan şunlar geçti:

    12 Mart darbesinden sonra dünyaya geldim. Ve sen bir şairin (İsmet Özel) mısralarını değiştirerek “ sarsak hırgürüyle dünyanın militanca dalaşmak için Emek geldi dünyaya “ diye yazmıştın günlüğüne. Daha sonra benim çok iyi hatırladığım ve yaşadığım 1977 İstanbul kanlı 1 Mayıs ve sonrası, 1970 yılarının sonlarında Türkiye’de faşistlerin her yerlere saldırılarıyla başlayan anarşist bir Türkiye. 1980’de 12 Eylül darbesi ve darbeden sonra 1984’lere kadar süren illegal yaşamımızı ve kaçaklığımızı düşündüm.


    1984 Mayıs başında Kopenhag’da sürgünlüğümüz başladı. Tabii ki buraya kadar olan süreç içinde doğru dürüst bir aile hayatımız olmadı. Ve belki bundan dolayı topluca bir aile fotoğrafı çektirme imkânımız olmadı.

    Babacığım,

Benim kuşakta annesiz babasız yetişen arkadaşlar var

benim hayata bakışımıza uyduğu için oğlumuza Toprak ismini koyduk. Toprak 2002 yılında doğdu. Aynı yıl yoldaş şair Nazım Hikmet’in 100. Doğum yıldönümüne denk geldiği için onun anısına Nazım ismini verdik. Ben bu isimleri sana bildirdiğimde sen Toprak’a yazdığın mektupların birinde:

” TOPRAK, bereketi, doğurganlığı, vermeyi, doyurmayı, paylaşmayı anlatıyor; NAZIM, eşitlik, özgürlük, adalet için mücadeleyi, adanmışlığı, onuru, dünya kardeşliğini anlatıyor. “HOŞ GELDİN BEBEK / YAŞAMA SIRASI SENDE

    Henüz yüzünü görmedim ama adını sevdim Toprak Nazım bebek. İnsanın adı başlangıçta kendisinin değil, ana-babasının duruşunu yansıtıyor. Adını koyanlara yürekten teşekkürler. Senin adın, senin adının çağrışım ve referansları benim hayatıma, mücadeleme, halen düşünü gördüğüm ütopyama “cuk” oturuyor.” diye yazmıştın.

    Şimdi gelelim şu dedelik sıfatına. İlk başlarda bu dedelik sıfatını çok yadırgamıştın. Sen “Hasan dede” diye çağrılmaktan hiç hoşlanmıyordun ve kızıyordun. Toprak’a “Hasan baba” demesini öğretmeye çalıştın. Bu konuda başarılı olamadın. Bu konuyu Toprak bebekken bize şöyle açıklamaya çalışmıştın: 

 

“ Dedelik (kim ne derse desin) pörsümeyi, eksilmeyi, tükenişi, ölüme yakınlaşmayı anlattığı için bu kimlikten hoşlanmıyorum. Her yaş güzeldir avuntusuna sığınmıyorum. Bazı yaşlar güzeldir.”

    Bunları yazdığından bu yana beş sene geçti. Toprak büyüdü, dillendi. O dillendikten sonra sen onunla çok iyi bir ilişki kurdun. Benim gözlemimle bugün Toprak’ın seni “Hasan dede” diye çağırmasından hoşlanıyorsun. Onun dışında ben seni bugünkü hayatından ve yaşından gerçeği kabullenmiş, mutlu ve rahat görüyorum.

    Sevgili Babacığım,

Önce kaçaklık dönemi, sonra sürgünlük, en sonunda senin Türkiye’ye temelli döndüğün bu süreçte hep ayrı kaldık. Sözünü ettiğim süreç benim hayatımın yarısından fazla. Ama bu son süreçte önce mektuplaşarak, sonra teknolojinin gelişmesiyle mailleşerek ilişkimizi sürdürdük ve sürdürüyoruz. Ve ben de bu süreç içinde senin özellikle bana ve Toprak’a yazdığın mektupları, mailleri bir kitapçık içinde topladım ve sana bunu armağan etmek istiyorum.

    Ama hediyemi vermeden önce konuşmamı bir şiirle bitirmek istiyorum. Çünkü ben senin gibi edebiyatta bunca yerli yabancı şairleri tanıyan, seven aynı zamanda bir çok şiiri ezbere bilen ve senin gibi şiir okumasını çok iyi bilen birisini tanımıyorum. Onun için benim ve senin çok sevdiğimiz CAN BABA’dan bir şiir okumak istiyorum:

 

"MARE NOSTRUM

En uzun koşuysa elbet / Türkiye’de de devrim / O, onun en güzel yüz metresini koştu / En sekmez lüverin namlusundan fırlayarak…/ En hızlısıydı hepimizin / En önce göğüsledi ipi / Acıyorsam sana anam avradım olsun / Ama aşk olsun sana çocuk aşk olsun"

Haydi arkadaşlar hepinizi babam için kadeh kaldırmaya çağırıyorum.

Oğlun

Emek Volkan,13-Eylül-2007 Amager

 

 

 

 

9 Ekim 2020 Cuma

FİGEN YÜKSEKDAĞ -YIKILACAK DUVARLAR

 


Şiir de bülbülün gözünü dağlayan asitli iğne ucudur şairi için. Bundandır her şiir şairini yansıtır. Bundan kaçış yoktur. Her iğne ucu yüreğinin kilidini açar. Boca eder ortalığa şairin

gizini, gizliliğini. Hayali umutlarının yoldaşıdır, yolda olmayı, devinim halinde olmayı sever. Figen Yüksekdağ’ın şiirleri de kendi gibidir. Doğru olan da budur zaten. Kendi yüreğinin diliyle

konuşuyor.
 
Dört yıldır, tel örgülerle çevrilmiş bir mahpus damında tutsaktır Figen Yüksekdağ. Ama o erdemli duruşunu şiirle buluşturup, bugünün sözünü, geçmişin közüne karıştırarak, söylemek istediğini söyler yine de. İnsanlığın kayıplara karışmış erdemi olan barışı, kardeşliği, eşitliği, özgürlüğü yeşertmenin peşine düşer. “Ya birlikte yanacağız/Ya da yaşayacağız sonsuza kadar” diyerek, barışa giden yolun beraberlikten geçeceğinin altını çizer.
 
Aşkın, en devrimci eylem olduğunu unutmaz Figen Yüksekdağ. “Galiba aşkı şimdi anladım/Ama ne yazık/taşmayan bir nehir gibiyim” dese de bence, yatağından taşıp, tel örgüleri, yüksek duvarları aşarak, umudunu mavilere boyamış bile. 
Üstelik “idareden habersiz.”


 

 

*Yıkılacak Duvarlar,Figen Yüksekdağ,şiir, Ceylan Yayınları 0212 532 09 56


ŞİİRLERİNDEN            

“ Bağrına taş basmak / Böyle bir şey olsa gerek / Altında ölüleri aradığın / evlerin enkazında / Ah ederken içinden / yürümeli dersin yine de / Sabırsız gözyaşlarını ertelemeli / Bakarsın yağmur sularıyla / matemleri yıkıyordur / gökten bereket sağan Berivanlar / Tandırında sabır pişirmeye başlamıştır kadınlar.”

“ Kurtarabilirsin sevdayı / erkeğin hoyrat ellerinden/ yarayı iyileştirebilirsin / şifalı direncinle “

“ Yıllar soğuk bir nehir /akıp geçti zulümlerin / yerde kalan ölülerin ardından / Unutmanın illetiyle / hatırlamanın şiddeti arasında / nefessiz kalırken insanlık / karların altında Taybet ana/ bütün kudretiyle tarihe / bakıyor hala”

“yaylım ateş altında / omuzunda çapraz isyan taşıyan/ kadınların zılgıt sesi / yanıp kavruluyordu kül gibi”

“Toprak unutur mu hiç tek bir tohumu /Deniz, düşen her damlaya sevdalı / Barışın sözleri / emeğin izleri / meydanlardan silinir mi hiç “

 

6 Ekim 2020 Salı

NEYZEN TEVFİK 


 

 

24 Mart 1879'da Bodrum'da doğdu. Babasının görevleri bulunduğu Urla kasabasında amatör bir neyzenden nota ve usul bilgileri öğrenerek başladığı ney çalışmalarını kendi kendine ilerletti. İzmir İdadisi'ne girdiyse de bitirmeden ayrıldı. Bu arada gene kendi kendine Farsça öğrendi. İzmir Mevlevihanesi'ne girdi. Daha sonra İstanbul'a yerleşerek Galata ve Kasımpaşa Mevlevihanelerine devam etti. 1902'de Bektaşi tarikatından nasip alarak Bektaşi dervişi oldu. Bir yandan da şiirle ilgileniyordu. Eşref'le ve Mehmet Akif'le tanıştı ve şiir konusunda her ikisinden de etkilendi. 1908'den sonra bir süre Mısır'da bulundu 1913'te İstanbul'a döndü.

Neyzen Tevfik genellikle toplum kurallarına uymadan yaşamını sürdürmüştür. Sazını bir geçim kapısı haline geçirmemek için direnmiş, yalnızca içinden geldiği zaman ney üflemiştir. Neyzenliğini geliştirmek kaygısı duymamış, sanat değeri kalıcı bir müzikçi olmak için uğraşmamıştır. Neydeki başlıca ustalığı sazı iyi üflemesiydi. Belirli müzik kurallarının dışına çıkar, ama hep duyarak çalar ve dinleyenleri etkilerdi. Kendi açıklamasına göre yüze yakın plak doldurmuştur.

Neyzenliğinin yanı sıra adını yergi ve taşlamaları ile de duyurmuştur. Kimi eleştirmenleri göre bu türün Nef'î ve Eşref'ten sonra üçüncü önemli temsilcisi sayılır. Ününün yaygınlaşmasında halk tarafından çok sevilmesinin de çok büyük payı vardır. Ancak oldukça eski bir dil kullanması nedeniyle güç anlaşılan ve biçimsel açıdan yetersiz kalan bu şiirleri pek kalıcı olmamıştır. Yergilerini genellikle siyasal ve dinsel baskıya, çıkarcılığa yöneltmiş, toplumdaki tüm haksızlıkları çekinmeden dile getirmiştir.



28 Ocak 1953'de İstanbul'da öldü. 

 


Özlü Sözleri

-Dudağında yangın varmış dediler, ta ezelden yayan koşarak geldim. Alev yanaklara sarmış dediler, sevda seli oldum; taşarak geldim. 

-Hayat, çatlak bardaktaki suya benzer içsen de tükenir içmesen de, bu yüzden hayattan tat almaya bak: Çünkü yaşasan da bitecek yaşamasan da.

-Sanma ki ciddiyet ile sarf ederim sanatımı, ney elimde suyu durmuş kuru musluk gibidir. Bezmi meyde sühefanın saza meftun oluşu, nazarımda su içen eşeğe ıslık gibidir.

-Kime sordumsa seni doğru cevap vermediler; kimi alçak, kimi hırsız, kimi deyyus! Dediler. Künyeni almak için, partiye ettim telefon; bizdeki kayda göre, şimdi o mebus dediler…

Eserleri

Şiir
Hiç (1919)
Azâb-ı Mukaddes (1949)

Besteleri
Nihavent Saz Semaisi
Şehnazbuselik Saz Semaisi
Taksimler taş plak

Fıkra
Padişahçılık
Hamam sefası
Edep
Kırk yıllık ölü

 

 

 

1 Ekim 2020 Perşembe

ŞAİR ARKADAŞIM ABDÜLKADİR BULUT

Hasan Gürkan


1943 yılında Anamur'da doğan okul arkadaşım Abdulkadir Bulut, ilk ve ortaokulu Anamur'da bitirdikten sonra Akşehir İlköğretmen Okulu'na girdi ve bu okuldan 1961 yılında mezun oldu. Anamur ve Kırıkhan'da öğretmenlik yaptı. 1966'da Anamur'da öğretmenlik görevini sürdürürken 'sol' propagandası yaptığı gerekçesiyle Bakanlık emrine alındı ve mahkemeye verildi. 1967'de aklandı, ama Bakanlık, görevine tekrar döndürmedi. Danıştay'da açtığı davayı kazanarak 777 gün sonra görevine döndü. 1971'de yeniden tutuklandı. Öğretmenlik görevini İstanbul'da sürdürdü. 8 Ağustos 1995 günü Silifke'den Anamur'a Ceza kanununun 142. (komünizm propagandası) maddesinden yargılanmaya giderken dolmuş-minibüsün kapısının açılmasıyla minibüsten düşerek hayatını kaybetti.

Şiire 1960'tan sonra başladığı halde uzun süre adını duyuramadı. Milliyet Sanat dergisinin açtığı "1974'ün En Başarılı Genç Şairi" yarışmasında "1974'ün övgüye değer şairlerinden" birisi olarak ödül aldı.

Eserleri

Sen Tek Başına Değilsin (1976)
Acılar Yurdumdur (1981)
Yakımlar (1982)
Gözyaşlarında Çiçek Açar (1983)
Sen Tek Başına Değilsin II (1984)
Yurdumun Şiir Defteri (1985)
Bütün Şiirleri Ülkemin Şiir Atlası (1986)

BANA BİR GURBET ADI GÖNDER

Bana bir gurbet adı gönder
Her yolda bir yürüme isteği
Bir de anımsamak için sevdiklerimi
Sarışın kızların gözleri gibi açılan
Bir harnup çiçeği

Bana bir gurbet adı gönder
İçinden çıkamadığım çok şey var
Kuşların ağzını açarak ölmesi
Ve dünyadaki çiçekler içinde
Fesleğenin örselenerek koklanması

Bana bir gurbet adı gönder
İlk kez oturup ağladığın yerden
Yeni yakılmış bir ağıt sözü içinde
Bir de söğüt yaprağı koy yanıma
Belki sulara olan hasretliğimi giderir

Bana bir gurbet adı gönder
Çoktandır kimsenin yüzüne bakmıyorum
Uyuyup kalıyorum oturduğum her yerde
Unutma bana bir gurbet adı gönder
Şu günlerde