NEYZEN TEVFİK
24 Mart 1879'da Bodrum'da doğdu. Babasının görevleri
bulunduğu Urla kasabasında amatör bir neyzenden nota ve usul bilgileri
öğrenerek başladığı ney çalışmalarını kendi kendine ilerletti. İzmir İdadisi'ne
girdiyse de bitirmeden ayrıldı. Bu arada gene kendi kendine Farsça öğrendi.
İzmir Mevlevihanesi'ne girdi. Daha sonra İstanbul'a yerleşerek Galata ve
Kasımpaşa Mevlevihanelerine devam etti. 1902'de Bektaşi tarikatından nasip
alarak Bektaşi dervişi oldu. Bir yandan da şiirle ilgileniyordu. Eşref'le ve
Mehmet Akif'le tanıştı ve şiir konusunda her ikisinden de etkilendi. 1908'den
sonra bir süre Mısır'da bulundu 1913'te İstanbul'a döndü.
Neyzen Tevfik genellikle toplum kurallarına uymadan yaşamını sürdürmüştür.
Sazını bir geçim kapısı haline geçirmemek için direnmiş, yalnızca içinden
geldiği zaman ney üflemiştir. Neyzenliğini geliştirmek kaygısı duymamış, sanat
değeri kalıcı bir müzikçi olmak için uğraşmamıştır. Neydeki başlıca ustalığı
sazı iyi üflemesiydi. Belirli müzik kurallarının dışına çıkar, ama hep duyarak
çalar ve dinleyenleri etkilerdi. Kendi açıklamasına göre yüze yakın plak
doldurmuştur.
Neyzenliğinin yanı sıra adını yergi ve taşlamaları ile de duyurmuştur. Kimi
eleştirmenleri göre bu türün Nef'î ve Eşref'ten sonra üçüncü önemli temsilcisi
sayılır. Ününün yaygınlaşmasında halk tarafından çok sevilmesinin de çok büyük
payı vardır. Ancak oldukça eski bir dil kullanması nedeniyle güç anlaşılan ve
biçimsel açıdan yetersiz kalan bu şiirleri pek kalıcı olmamıştır. Yergilerini
genellikle siyasal ve dinsel baskıya, çıkarcılığa yöneltmiş, toplumdaki tüm
haksızlıkları çekinmeden dile getirmiştir.
28 Ocak 1953'de İstanbul'da öldü.
Özlü Sözleri
-Dudağında yangın varmış dediler, ta ezelden yayan koşarak geldim. Alev yanaklara sarmış dediler, sevda seli oldum; taşarak geldim.
-Hayat, çatlak bardaktaki suya benzer içsen de tükenir içmesen de, bu yüzden hayattan tat almaya bak: Çünkü yaşasan da bitecek yaşamasan da.
-Sanma ki ciddiyet ile sarf ederim sanatımı, ney elimde suyu durmuş kuru musluk gibidir. Bezmi meyde sühefanın saza meftun oluşu, nazarımda su içen eşeğe ıslık gibidir.
-Kime sordumsa seni doğru cevap vermediler; kimi alçak, kimi hırsız, kimi deyyus! Dediler. Künyeni almak için, partiye ettim telefon; bizdeki kayda göre, şimdi o mebus dediler…
Eserleri
Şiir
Hiç (1919)
Azâb-ı Mukaddes (1949)
Besteleri
Nihavent Saz Semaisi
Şehnazbuselik Saz Semaisi
Taksimler taş plak
Fıkra
Padişahçılık
Hamam sefası
Edep
Kırk yıllık ölü


Hiç yorum yok:
Yorum Gönder