2 Ağustos 2023 Çarşamba

 

ERMENİ MEZESİ

TOPİK’İN HİKAYESİ

                                            Topik



           Anadolu'da özellikle Adana bölgesinde Vartabed yani papaz, rahip,

 keşiş yemeği olarak da biliniyor. Nedeniyse onların sivil halktan

 daha çok perhiz yapması ve oruç tutması. Haliyle topik gibi

 yanlarında rahatlıkla taşıyabilecekleri, kolay bozulmayan

Bu zahmetli lezzet, bayramlarda eski anıları tazelemek için yapılıyor

 ve mümkünse ev yapımı olanlar tercih ediliyor.



    "Top- topig" demişti; -ig Ermenice küçültme eki görevi görüyor.

 Tıpkı Tamar, Tamarig gibi. Ah Tamar'cığım. Geçtiğimiz nisan

 ayında, topig sohbetimizden sonra bana öyle leziz bir topig

 hazırlamıştın ki ertesi gün koşarak evinin sokağında buldum

 kendimi. Aynı zamanda şef olan Tamar Bal, Ermeni mutfağını ve

 kültürünü nesilden nesile aktarma sorumluluğunun farkında bir

 arkadaşım.



    Köklere Dönüş hikâye serilerinin ikinci yazısında Ermeni

 mutfağının önemli temsilcilerinden biri olan topig ya da halk

 arasında bilinen yazılışıyla topik konuşacağız. Oturup topik

 anlatmak bana düşmez, ancak mutfak hikâyelerini dinlediğim

 dostlarımdan öğrendiklerimi ve araştırdıklarımı aktarmak isterim.

    Takuhi Tovmasyan, Sofranız Şen Olsun kitabında topiği "adından

 da anlayacağınız gibi top şeklinde olan bir meze çeşidi. Dışı nohut

 ve patates ezmeli, içiyse soğanlı, baharatlı, tahinli bir karışım"

 olarak tanımlıyor.

    Topik, Ermenilerin perhiz dönemi için ihtiyaçtan doğan bir reçete

 aslında. 7 haftalık hayvansal gıda yenmeyen ve güneş battıktan

 sonra yemek yenmeyen bu dönem için, topik hem doyurucu hem de

 sağlıklı. Anadolu'da özellikle Adana bölgesinde Vartabed yani

 papaz, rahip, keşiş yemeği olarak da biliniyor. Nedeniyse onların

 sivil halktan daha çok perhiz yapması ve oruç tutması. Haliyle topik

 gibi yanlarında rahatlıkla taşıyabilecekleri, kolay bozulmayan,

 doyurucu yemekler alışkanlıklarının bir parçası oluyor.

    Meyhanelere meze olarak girmeden evvel kendisi aslında sıcak

 tüketilen bir ana yemek. İşin püf noktası bol soğan. Soğanlar

 karamelize olana kadar kısık ateşte pişiriliyor. Her ne kadar

 coğrafya olarak farklılıklar olsa da tarihte Baharat-İpek Yolu

 çevresinde yerleşmiş Ermenilerin mutfağında baharat baskın.

 Topikte de tarçın ve yenibahar oldukça önemli bir rolde. Dış kabuğu

 oluşturan patates ve nohutlar ise, şimdilerde rondo ile püre haline

 getirilse de bunun en geleneksel yöntemi el gücüyle mürenden

 geçirmek.

    Günümüzde bu zahmetli lezzet, bayramlarda eski anıları

 tazelemek için yapılıyor ve mümkünse ev yapımı olanlar tercih

 ediliyor. O soğan kokusu değil eve; apartmana, sokağa yayılıyor ve

 neşeli bol sohbetli sofraların habercisi oluyor. Tantig yani teyzelerin

 deyimiyle "topiksiz bayram masası olmuyor".



Şef Tamar Bal'ın Takuhi Tovmasyan'dan ilhamlı


 topik tarifi

Dış kabuğu için gerekli malzemeler (15 topik için)


3 su bardağı haşlanmış kabukları ayıklanmış nohut


4 adet orta boy haşlanmış patates


1 buçuk tatlı kaşığı toz tarçın


1 çay bardağı tahin


İç harcı için gerekli malzemeler


3 kilo kuru soğan


50 gr. dolmalık fıstık (çam fıstığı)


50 gr. kuş üzümü (çöpleri ayıklanmış kaynar suda bekletilmiş)


400 gr. tahin


1 tatlı kaşığı karabiber


1,5 tatlı kaşığı yenibahar


1 tatlı kaşığı toz tarçın


Bir çimdik tuz

Soğanları piyazlık doğrayın. Yapışmaz tavaya bir çimdik tuzla önce

 yüksek ateşte sonra kısık ateşte karamelize edin. Yaklaşık 1 saati

 bulabilir, biraz sabır. Bu sırada haşlanmış ve kabukları soyulmuş

 nohutları müren (yoksa rondo) yardımıyla çekin, daha sonra

 haşladığınız patatesi de ekleyip tahinini, tarçınını katın, yoğurun.

 Hazırladığınız topik kabuğunu streçleyip dolapta dinlendirin.

Bu sırada karamelize soğanlar tamamlandıysa hazır sıcakken

 baharatları ekleyip soğumaya bırakın. İç harç soğurken baharatı

 daha iyi kendine çekecektir. Harç soğuduğunda artık tahini

 ekleyebilirsiniz. Dış harç hamurundan avuç içi kadar alıp tülbente

 (yoksa buzdolabı poşetine) koyup oklava yardımıyla açın. Önemli

 olan ince bir tabaka olması. Daha sonra tam ortasına dolu dolu

 1 yemek kaşığı iç harçtan ekleyin ve 4 tarafından katlayarak

 yuvarlak şekil verin. Sarılı bir şekilde en az 1 gün bekletin. Ertesi

 gün yemeden en az yarım saat öncesinden masaya çıkardığınız

 topiği üzerine hafif tarçın serpip az da zeytinyağı ile servis

 edebilirsiniz.

Afiyet olsun.


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder