ERMENİ MEZESİ
TOPİK’İN HİKAYESİ
Topik
Anadolu'da özellikle Adana bölgesinde Vartabed yani papaz, rahip,
keşiş yemeği olarak da biliniyor. Nedeniyse onların sivil halktan
daha çok perhiz yapması ve oruç tutması. Haliyle topik gibi
yanlarında rahatlıkla taşıyabilecekleri, kolay bozulmayan
Bu zahmetli lezzet, bayramlarda eski anıları tazelemek için yapılıyor
ve mümkünse ev yapımı olanlar tercih ediliyor.
"Top- topig" demişti; -ig Ermenice küçültme eki görevi görüyor.
Tıpkı Tamar, Tamarig gibi. Ah Tamar'cığım. Geçtiğimiz nisan
ayında, topig sohbetimizden sonra bana öyle leziz bir topig
hazırlamıştın ki ertesi gün koşarak evinin sokağında buldum
kendimi. Aynı zamanda şef olan Tamar Bal, Ermeni mutfağını ve
kültürünü nesilden nesile aktarma sorumluluğunun farkında bir
arkadaşım.
Köklere Dönüş hikâye serilerinin ikinci yazısında Ermeni
mutfağının önemli temsilcilerinden biri olan topig ya da halk
arasında bilinen yazılışıyla topik konuşacağız. Oturup topik
anlatmak bana düşmez, ancak mutfak hikâyelerini dinlediğim
dostlarımdan öğrendiklerimi ve araştırdıklarımı aktarmak isterim.
Takuhi Tovmasyan, Sofranız Şen Olsun kitabında topiği "adından
da anlayacağınız gibi top şeklinde olan bir meze çeşidi. Dışı nohut
ve patates ezmeli, içiyse soğanlı, baharatlı, tahinli bir karışım"
olarak tanımlıyor.
Topik, Ermenilerin perhiz dönemi için ihtiyaçtan doğan bir reçete
aslında. 7 haftalık hayvansal gıda yenmeyen ve güneş battıktan
sonra yemek yenmeyen bu dönem için, topik hem doyurucu hem de
sağlıklı. Anadolu'da özellikle Adana bölgesinde Vartabed yani
papaz, rahip, keşiş yemeği olarak da biliniyor. Nedeniyse onların
sivil halktan daha çok perhiz yapması ve oruç tutması. Haliyle topik
gibi yanlarında rahatlıkla taşıyabilecekleri, kolay bozulmayan,
doyurucu yemekler alışkanlıklarının bir parçası oluyor.
Meyhanelere meze olarak girmeden evvel kendisi aslında sıcak
tüketilen bir ana yemek. İşin püf noktası bol soğan. Soğanlar
karamelize olana kadar kısık ateşte pişiriliyor. Her ne kadar
coğrafya olarak farklılıklar olsa da tarihte Baharat-İpek Yolu
çevresinde yerleşmiş Ermenilerin mutfağında baharat baskın.
Topikte de tarçın ve yenibahar oldukça önemli bir rolde. Dış kabuğu
oluşturan patates ve nohutlar ise, şimdilerde rondo ile püre haline
getirilse de bunun en geleneksel yöntemi el gücüyle mürenden
geçirmek.
Günümüzde bu zahmetli lezzet, bayramlarda eski anıları
tazelemek için yapılıyor ve mümkünse ev yapımı olanlar tercih
ediliyor. O soğan kokusu değil eve; apartmana, sokağa yayılıyor ve
neşeli bol sohbetli sofraların habercisi oluyor. Tantig yani teyzelerin
deyimiyle "topiksiz bayram masası olmuyor".
Şef Tamar Bal'ın Takuhi Tovmasyan'dan ilhamlı
topik tarifi
Dış kabuğu için gerekli malzemeler (15 topik için)
3 su bardağı haşlanmış kabukları ayıklanmış nohut
4 adet orta boy
haşlanmış patates
1 buçuk tatlı kaşığı toz tarçın
1
çay bardağı tahin
İç harcı için gerekli malzemeler
3 kilo kuru soğan
50
gr. dolmalık fıstık (çam fıstığı)
50 gr. kuş üzümü
(çöpleri ayıklanmış kaynar suda bekletilmiş)
400 gr. tahin
1
tatlı kaşığı karabiber
1,5 tatlı kaşığı yenibahar
1
tatlı kaşığı toz tarçın
Bir çimdik tuz
Soğanları piyazlık doğrayın. Yapışmaz tavaya bir çimdik tuzla önce
yüksek ateşte sonra kısık ateşte karamelize edin. Yaklaşık 1 saati
bulabilir, biraz sabır. Bu sırada haşlanmış ve kabukları soyulmuş
nohutları müren (yoksa rondo) yardımıyla çekin, daha sonra
haşladığınız patatesi de ekleyip tahinini, tarçınını katın, yoğurun.
Hazırladığınız topik kabuğunu streçleyip dolapta dinlendirin.
Bu sırada karamelize soğanlar tamamlandıysa hazır sıcakken
baharatları ekleyip soğumaya bırakın. İç harç soğurken baharatı
daha iyi kendine çekecektir. Harç soğuduğunda artık tahini
ekleyebilirsiniz. Dış harç hamurundan avuç içi kadar alıp tülbente
(yoksa buzdolabı poşetine) koyup oklava yardımıyla açın. Önemli
olan ince bir tabaka olması. Daha sonra tam ortasına dolu dolu
1 yemek kaşığı iç harçtan ekleyin ve 4 tarafından katlayarak
yuvarlak şekil verin. Sarılı bir şekilde en az 1 gün bekletin. Ertesi
gün yemeden en az yarım saat öncesinden masaya çıkardığınız
topiği üzerine hafif tarçın serpip az da zeytinyağı ile servis
edebilirsiniz.
Afiyet olsun.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder