16 Temmuz 2023 Pazar

 

DON PABLO 119 YAŞINDA...

DOĞUM GÜNÜ KUTLU

OLSUN...

Pablo Neruda    Türkçesi Hilmi Yavuz


AÇIKLAYALIM
Bana soracaksın: leylaklar nerde?
Nerde gelinciklerle örtülü metafizik?
Nerde suskular ve kuşlarla dolu kelimeleri
Damıtan yağmur?
Anlatayım başıma gelenleri:


                                            Hilmi Yavuz

Madrid'in bir mahallesinde yaşıyordum
Çanlarla, ağaçlarla, saatlerle
Uzaklara bakınca ordan
Kocaman, deri bir okyanus gibi
Kastil’in kuru yüzü görünürdü
Evimin adı “Çiçekler Evi”ydi
Itırlar biterdi her yanında, güzel bir evdi
Çocuklar, köpeklerle
Raoul, hatırlıyor musun?
Raphael, ya sen?
Hatırlıyor musun, Federico?
Sen şimdi toprağın altında yatan
Hatırlıyor musun evimin balkonlarını, orda
Haziran güneşi ağzına çiçekler yağardı hani?


Madrid'de Pablo Neruda'nın evi


Kardeş, hey kardeş!
Her şey
Büyük çığlıklardı, malların tuzu,
Çarpa çarpa büyüyen ekmek yığınları,
Arguelles’teki mahallemin çarşıları,
Solgun bir mürekkep hokkası gibi duran heykeliyle
Yağ akardı kaşıklardan
Büyük çalkantısı ayakların ve ellerin
Sokakları doldururdu
Metreler, litreler, yaşamın
Derin anlamı
Balıklar sıra sıra istif edilmiş


                                      Pablo Neruda

Soğuk güneşle damların birlikte dokuduğu kumaşta
Yorgun kuleler
Zarif ve çıldırtıcı fıldişisi patateslerin
Denize doğru yuvarlandıkça büyüyen domates dalgaları.
Ve bir sabah her şeyi ateş aldı
Ve bir sabah kızıl korlar
Topraktan çıktılar
Yutup yok ederek önüne gelenleri

Ve o günden başlar ateş
Ve o günden beri barut
Ve o günden beri kan.

Haydutlar geldiler uçaklarıyla, mağriplileriyle
Haydutlar yüzükler ve düşesleriyle
Kara papazlarıyla geldiler onları kutsayan
Göğün yücelerinden geldiler çocukları öldürmek için
Çocuk kanları boydan boya
Çocuk kanlarıyla akan kentin sokaklarından

Çakalların iğrendiği çakallar
Kuru dikenlerin ısırırken tüküreceği taşlar
Engereklerin lanetlediği engerekler
Önünüzde İspanya’nın kanının
Gururdan ve bıçaktan dalgalarıyla
Sizleri boğmak için yükseldiğini gördüm.
Siz bunları yapanlar, hayınlar
Gelin de ölü evimi görün
Yaralı İspanya’yı görün
Ama ölü evlerin herbirinden ateşli bir metal fışkırıyor
Çiçek yerine
Ama İspanya’nın her yarasından
İspanya fışkırıyor
Ama her ölü çocuktan bir tüfek fışkırıyor gözleri olan
Ama her suçtan bir mermi fışkırıyor
Bir gün yüreğinizin tam ortasındaki
Yerini alacak olan

Bir de bana şiirlerin
Neden söz açmaz diye soruyorsunuz
Düşlerden, yapraklardan
Doğduğun ülkenin koca yanardağlarından?

Gelin görün sokaklar kan
Gelin görün
Sokaklar kan
Gelin görün kanı
Sokaklar boyunca akan



12 Temmuz 2023 Çarşamba

 

ANADOLU

ERMENİLERİ

Osman Balcıgil

                                         Hrant Dink


Allah Belanızı Versin. Ermenileri severim. Hem de çok severim. Pek çok nedenim var sevmek için.

Dört hane Türk, elli, atmış hane Ermeni nüfusu barındıran bir Gedikpaşa sokağında büyüdüm. Dünya kadar Ermeni kardeşim, ahpariğim, kuyriğim oldu. Mesela ilk mandolin derslerimi Avadis ahpariğimden aldım. Biraz ilerlediğimi görünce, elimden tutup Surp Mesropyan Kilisesi’ne götürmüş, çalıştırdığı orkestra ve koroda bana da bir yer açmıştı.


O tarihte hayatta olan dedem, babaannem de dahil olmak üzere, aile büyüklerim “Acaba Hıristiyanlığın etkisinde kalır mıyım?” diye düşünmemişlerdi bile.

    Agop amcanın evinin önüne kurduğu kukla tiyatrosunu, zevk alarak seyrettiğimi hatırlıyorum. Elleriyle yaptığı ahşap kuklalara ve onlar için eşinin diktiği elbiselere bayılırdım. Varbet (usta), hayatını yağmur oluklarını tamir ederek

 kazanırdı. Bir gün, hemen arka sokağımızda, çalışmakta olduğu damdan düştü. Öldü. Bir yakınımı kaybetsem ancak o kadar üzülürdüm.

 Dedem vefat edince Ermeni komşular yedi gün eve yemek getirmişlerdi.

Bunu bir Ermeni geleneği olduğu için mi yoksa Türk geleneği olduğundan mı yaptılar, bilmiyorum.

Öğrenmek de istemiyorum. Çocukken aklıma “biz” ve “onlar” diye düşünmek hiç gelmemişti.

Paskalyalarda evimize, rengarenk yumurta ve paskalya çöreği dolardı. Kokuları ve tatları hala hatırımdadır.

                                       Yetimhane

Köşe başlarında yumurta tokuşturduğumuzu, alçıdan kırılmayan yumurta yapma çabalarımızı unutmadım.

Ortaokuldayken, düğünlerde çalmak üzere bir orkestra kurmuştuk. Gurubumuzun tek Türk üyesi bendim.

Hem Ermeni, hem de Türk düğünlerinde çalardık.

Nedense, o dönemin popüler şarkısı “Sude, sude”yi çok güzel çaldığımız kalmış hatırımda.

Yahu kardeşim, insan bir kez bile, farklı bir etnik kökenden, dinden filan olduğunu hissetmez mi? Hissetmedim. Birbirimizi seviyorduk ve bu bize yetiyordu. Günler günleri kovaladı...Genç bir adam olmuş, yuvadan uçmuştum. Baba evimi her ziyaretimde, bir Ermeni komşumuzun daha evini satarak taşındığı haberini alıyordum. Komşularımız, birer ikişer ve ağırlıklı olarak Kurtuluş’a taşınıyorlardı. Bu süreçte verdikleri her kayıp, babamı ve annemi hüzünlendiriyordu.

Çok sürmedi, ailem, Ermeni komşuların peşi sıra evini Kurtuluş’a taşıdı. Annemin ve babamın keyiflerinin yerine geldiğini, yeniden mutlu olduklarını gözlerinde okudum.

Sabah kahveleri, akşam çayları geri gelmişti. Ve tabii, ağız tadıyla edilen muhabbetler, eski günleri anmalar filan...

Az önce gazetede bir haber okudum. Tuzla’daki Ermeni Yetimhanesi’ni yıkmak için iş makineleri çalışmaya başlamış.

Beynimden vurulmuşa döndüm.

“Allah belanızı versin!” diye haykırdım.

(Son zamanlarda ne çok kullanır oldum bu deyişi...)

Ve aklıma derhal Hrant Dink’in yazdığı DAVACIYIM EY İNSANLIK başlıklı yazı geldi.Şöyle diyordu özetle yazısında

 Dink:“Aldılar bir sabah biz 13 çocuğu…Gedikpaşa’dan yürüyerek Sirkeci’ye…Oradan vapurla Haydarpaşa’ya…

Haydarpaşa’dan trenle Tuzla İstasyonu’na…

İstasyondan da bir saat yürüyerek, göl ile denizi kenarlayan geniş ve uçsuz bucaksız düz bir araziye götürdüler.

Şafak vakti kalkıp, gece yarılarına dek çalışarak kamp binasını tamamladık.

Geceleri uykuda yorgunluktan altımıza işerdik. Sekiz yaşımda gittim Tuzla’ya.Tam 20 yıl oraya emek verdim.

Eşim Rakel’i orada tanıdım. Birlikte büyüdük. Orada evlendik.

Çocuklarımız orada doğdu…Bir gün elimize bir mahkeme kâğıdı tutuşturdular…

“Siz Azınlık kurumları yer satınalma hakkına sahip değilmişsiniz! Biz zamanında size izin verirken yanlış yapmışız. Artık burası eski sahibinin olacak.”

Beş yıl süren direnişimize rağmen yenildik…

Ne yapalım ki karşımızda devlet vardı. Şikâyetim var ey insanlık!…

Bizi, yarattığımız uygarlığımızdan attılar.

Orada yetişmiş bin beş yüz çocuğun alınterinin üstüne oturdular. Bizlerin çocuk emeğini gasp ettiler.

Orayı tekrar yoksul çocuklar için bir yetimhane yapsalardı, kimliği ne olursa olsun, yoksul ya da özürlü çocuklar için kamp olarak kullansalardı, hakkımı helal ederdim. Ama bu şekilde emeğimi helal etmiyorum.

Ve artık bizim yarattığımız “Tuzla Yoksul Çocuk Kampı”mız, bizim “Atlantis uygarlığımız” şimdi bir harabe…

Çocuk cıvıltıları çekilince suyu da çekilmiş kuyunun…

Binanın omuzları düşük….Toprak çorak…Ağaçlar küskün…

Benim isyanımın pike uçuşları ise, bin bir özenle yaptığı yuvası bir darbeyle yok edilmiş kırlangıcınki kadar keskin…

Lakin çaresiz…”


10 Temmuz 2023 Pazartesi

 

OROSPU MANİFESTOSU

Joferman.com adlı internet sitesi


BITCH (OROSPU) henüz varolmayan bir organizasyondur. İsim bir akronim (birkaç kelimeden oluşan bir ismin başharflerinin kullanıldığı kısaltma) değildir. Kulağa nasıl geliyorsa öyle kullanılmaktadır.


BITCH (OROSPU) orospulardan oluşmaktadır. Orospu için bir çok tanımlama vardır. En övgü dolu tanımlama dişi köpektir. Aynı zamanda homo sapiens (düşünen insan) olan orospulara karşı yapılan tanımlamalar nadiren objektiftir. Tanımlamalar kişiden kişiye değişmekte ve tanımı yapan kişinin kendisini ne denli orospu gördüğüyle doğru orantılı olarak güçlenmektedir. Herhalukarda orospunun hep bir kadın, bir köpek yada öteki olduğu konusunda herkes hemfikirdir.

Aynı şekilde bir orospunun genelde agresif olduğu, bu nedenle de feminen olmadığı konusunda da hemfikirizdir(öhö). Seksi olabilir; ki seksiyse orospu bir tanrıçaya dönüşür, ancak bu durum şu anda bizi ilgilendirmemektedir. Çünkü asla “gerçek kadın” olmaz.

Orospular aşağıda belirtilen karakteristik özelliklerin bazılarına yada hepsine sahiptirler.

'Erkek gibi olmakla suçlanıyorlar'

'Kaba, beceriksiz, hödük'

Erkeğin yaptıklarını yapmakla suçlanırlar'

'Kitlenin itibarını sarsarlar'

''Kişilik: Orospular agresif, iddialı, hükmetmeyi seven, küstah, iradeli, inatçı, düşmanca tavırlara sahip olan, dolaysız, duygusuz, dürüst, uygunsuz, kalın derili, taş kafalı, ahlaksız, kesin fikirli, yetkin, hırslı, itilmiş, ağzı kalabalık, özgürlükçü, düşkün, dediğim dedik, titiz, çıkarcı, egoist, kullanılmış, başarılı, ezici, korkutucu, ihtiraslı, zorlu, cırtlak, erkek gibi, gürültücü, fırtınalıdırlar. Daha bir çok şey olabilir. Bir orospu pisikolojik olarak içinde bir çok boşluk barındırır. Bilirsinki her zaman ortalıklardadır. Kimseden bir bok almaz. Onu sevmeyebilirsin ama yok sayamazsın.''

Yazar – Anonim (Tüm Orospular)

Çeviren – Umut Saim Balkır




8 Temmuz 2023 Cumartesi

 KÖK SALINAN COĞRAFYAYA VEFA BORCU

YAŞLI RİND'İN

ÖLÜMÜ


                                   Romanın Kapağı


     Genç okurlarımıza Kürt edebiyatının mihenk taşlarından biri olan Mehmed Uzun'u takdim edeyim.

                                     Mehmed Uzun

Yaşadığımız coğrafyanın güzelliği ve zenginliği sadece doğanın bize sunduklarıyla sınırlı değil, aynı zamanda bu coğrafyada yaşayan ve yaşamış halkların yarattığı, kattığı değerler de büyük zenginliklerdir.

Diliyle, tarihiyle, kültürüyle, yaşamıyla iç içe geçmiş halklar mesajı, bu ülkede kökleri toprağa, derine salmıştır. Bu zenginliklerden yararlanmak, tanımak isteyen genç okurlarımıza Kürt edebiyatının mihenk taşlarından biri olan Mehmed Uzun'u takdim edeyim.

                             Mehmed Uzun Yaşar Kemal


"Yaşlı Rind'in Ölümü" eseri bir parça Uzun'un doğduğu topraklara karşı vefa borcudur. Bir parça Uzun'un kişisel göç hikâyesidir. Sürgün hayatın yarattığı derin boşlukları dolduran roman aynı zamanda Kütlerin dil ve edebiyat zenginliğinin göstergesidir.

Siyasi ve toplumsal konulardan dolayı ülkesini terk etmek zorunda kalan Serdar'ın İsveç'e yerleşme ve günü geldiğinde ülkesine sınır bir köyde yaşayan Yaşlı Rind'in (kalender, iyi) hikâyesini konu ediniyor. Zamanında birçok ülkeyi gezmiş, birçok dil öğrenmiş ve ardından gelip yerleştiği köyde yalnız bir hayatın etrafına saçtığı ışığa tanıklık edeceksiniz.

Köye yerleştikten sonra gözlerini kaybeden ve aynı zamanda usta bir kavalcı olan Rind'in hikâyesinin etrafında göçmenlik, sürgünlük, kimlikler, aidiyetler ve ülke özlemi yeni ile eski kuşaklar arasında yürütülen bir tartışmadır. Müzik ve şiirin eşlik ettiği eser, Kürt coğrafyasının muazzam kültürel birikimini bir o kadar eşsiz bir dille anlatıyor. Bu özlem ve toprak bağlılığı o kadar çok işlemiş ki, şuna benzer sayısız anlatımlara tanıklık edeceğiz:

"Kendi kökünden, isminden, toprağından ve dilinden kopma. Onlar bu kökü, naçar hayatımızda mutluluğumuzun pınarlarıdır."

Sevgiyi, sevmeyi, dokunmayı, dinlemeyi, özlemeyi destansı bir anlatımla okuyacaksınız:

"Ayrıca klam, destan ve masallarımı çocukluk yıllarımda bıraktığım için mahcup da olmuştum."

Mahcupluk, düşünsenize ne kadar da çok uzaklaşmışız bu naif kelimeden. Aynı zamanda büyük bir dostluk anlatısı olan bu romanı bana mesleğimi sevdiren belki de Kürt basınının "Yaşlı Rind'i sayılacak Hüseyin Aykol, önermişti ve okumak için gönderdi. Uzun'un bu eserini geç okuduğumun pişmanlığını bir balta sızısı gibi içimde hissettim.

                       Sürükleyici

Romanı okumanın tadını sayfaları çevirdikçe alacaksınız, ancak şunu söyleyecek olursam hem merak uyandırıyor hem de bir sonraki cümleyi okumaya heyecanlanıyorsunuz. Kitaptaki şu cümleler aynı zamanda romanın bu coğrafyaya ait olduğunu sade bir dille sunuyor.

"Evet, Serdar kardeşim... Onlar, onların adet ve töreleri Ortadoğu kültürünün esaslı parçalarından birisidir; özellikle Kürt ardından da Fars ve Osmanlı kültürünün. Ortadoğu'da bu adet ve törelerin etkisi büyük olmuştur."

            Rind'lik sınırlara karşı

Yazar eserinde Rind'lik kültürünün izlerini aratırken Tahran'dan kendisine gelen bir mektup özetliyor:

"Hiçbir zaman dünyanın durumundan memnun olmadılar. Halen de memnun değiller. (Tabii hâlâ varlarsa) inançları çok ilgi çekicidir. Derler ki, devletler, dinler ve farklı farklı muktedirlerden kaynaklanan emir ve fermanlar insanın ve insanlığın ilerlemesinin önünü keser ve insanların onurlu ve erdemli olmasına izin vermezler. Bu gibi toplumsal yasaklar ve sınırlara da karşıdırlar."

Evet, bir büyük Ortadoğulu ve Kürt yazardan, zengin bir anlatımla tanışmak isteyen genç okurlarımıza sayfaları tada tada çevirin derim. Ebeveynler için de önerdiğim eser, bir bilgece yaşam felsefesidir.

Kitap: "Yaşlı Rind'in Ölümü
Yazar: Mehmed Uzun
Çeviri Selim Temo (Kürtçeden çeviri)
Yayınevi: İthaki Yayınları
Okuma yaş grubu: 15 yaş ve üzeri

(SYZ/Lİ/AÖ)




5 Temmuz 2023 Çarşamba

 

MEMLEKETİMDEN İNSAN

MANZARALARI

(BODRUM’UN ÖTEKİ YÜZÜ)

Ayhan Ongun

                                 Ayhan ongun

Hukuksuzluğun olağan hale geldiği, ekonominin dibe vurduğu, siyasetin ayağa düştüğü ülkemizde bugün size toplumsal yapıyı farklı bir pencereden değerlendirmeye çalışacağım.

Yaşadığımız coğrafyalarda insanları kategorize etmeden ama gerçek özelliklerini bilerek, kentin sosyal, kültürel, ekonomik dengelerini dikkate alarak incelediğimizde inanıyorum sizler de çok farklı ve ilginç sonuçlarla karşılaşacaksınızdır.

Örneği benim yaşadığım kent Bodrum; dışardan bakıldığında ya da gazete ve dergilerin magazin sayfalarından incelendiğinde ülkemizin en gözde yerlerinden biri olarak bilinir.

Peki gerçekten öyle midir?

                                         Bodrum

Yalnızca Türkiye’nin değil dünyanın en varsıl insanlarının tatil yaptığı bu gizemli kentte akşam yatağa aç giren çocukların olduğunu, kalacak yeri olmadığı için kışın parkta donarak ölen insanların olduğunu söylesem çoğunuz inanmak istemezsiniz.

Anadolu’nun farklı bölgelerinden nesi varsa satıp fırsatlar şehri diye geldiği Bodrum’dan dönüşte çevresinden yol parası istemek zorunda kalan o kadar çok insan var ki!



Milyon dolarlık ultra lüks konutların yanında son yıllarda akıl almaz biçimde artan ev kiraları yüzünden birkaç aile birlikte ev kiralayanlar var desem yine inanmazsınız.

Özellikle de pandemiden sonra artan nüfus yoğunluğu nedeniyle asayiş sorunlarının çoğaldığı uyuşturucu kullanımı ve ticaretinin önlenemediği bir kent haline gelen Bodrum’da kadına yönelik taciz ve şiddetin, ensest ilişkilerin Türkiye ortalamasının üzerinde olduğu gerçeği sizi daha çok şaşırtacaktır.

Yalnızca eğlenmek, para harcamak ve fantezileri için Bodrum’a gelenlerin yanında kısa dönem turizm sezonunda okul harçlığını çıkarmak için garsonluk yapan, bulaşık yıkayan Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencisi gençlerin yurt sorununu çözemeyen kent yöneticilerinin duyarsızlığına mı yanalım, ayyuka çıkmış rant ilişkilerine karşı çaresiz, umarsız kalmış kamu yöneticilerinin, siyasi partilerin sorumsuz yöneticilerine mi?

Sivil Toplum Kuruluşlarını, Meslek odalarını, kentte yaşayan binlerce eğitimli insanı, yazar, sanatçı, iş insanı, emekli bürokratı yok sayıp, Bodrum’un geleceğine yönelik dışardan getirdikleri insanlarla global forumlar, paneller, arama konferansları yaptığını sanan bir yönetim anlayışıyla Bodrum’un tanıtılmaya çalışıldığını oysa dünyanın her yerinde zaten tanınan Bodrum’un tanıtılmaya değil, korunmaya ihtiyacı olduğunu o kadar çok yazdık, söyledik ki!

Benim gibi birçok insan da söylediklerinin, yazdıklarının dikkate alınmadığını görünce kendi içine kapanıp, herkes kendi Bodrum’unu yaşamaya devam ediyor.

Bu denli dünyayla entegre olmuş, farklı dil, din ve kültürlerin bir arada yaşadığı bir kentte neredeyse anlaşılmaz biçimde herkes kendi gettosunu yaratmaya çalışıyor.

İnsan potansiyelinin bu kadar zengin olduğu bir kentte, kenti yönetenlerin liyakatını sorgulamadan gerçekçi bir değerlendirme yapmak mümkün değil.

Hem ortak bir kent kültürünün oluşmasından söz edeceksiniz ama yüzlerce Sivil Toplum Örgütünün ortak yararlanabileceği sosyal donatı alanlarınız, kültür merkezleriniz olmayacak!

Binlerce sanatçının, bilim insanının, akademisyenin, emekli bürokratların bir araya gelebilecekleri, sohbet edip fikir üretecekleri, ortak projeler oluşturacakları ortamları hazırlamayacaksınız!

Bodrum’da o kadar çok bilge insan, kanaat önderi var iken Bodrum’un sosyal ve siyasal yaşamına yön verenlerin oluşturduğu makul çoğunlukla ilgili de bazı sayısal verilere bakmakta yarar var.

TÜİK verilerine göre toplam nüfusun 40 bin 315 kişisi yüksek öğretim, 46 bin 012 kişisi lise, 25 bin 469 kişisi orta okul mezunu iken ilkokul mezunu, diplomasız ya da okur-yazar olmayanların sayısı 54 bin 611 kişi.



Yaş aralığının en yoğun olduğu kesim 30-54 arası

25 binin üzerinde 65 yaş üstü yurttaşın sürekli yaşadığı Bodrum’da ne yazık bu insanların yararlanabileceği, birlikte vakit geçirebilecekleri bir yaşam alanı yok.

Süper ligin kıyısından dönen bir futbol takımı var, Avrupa şampiyonalarına katılan bir hentbol takımı, süper lige çıkan bir basketbol takımı ve 1. Ligde mücadele edecek voleybol takımı var ama ne sporculara ve seyircilere yetecek spor tesisleri yok.

Yokluklar içerisinde kendini var etmeye çalışan Türkiye toplumunun mozaiğini oluşturan bu dünya kentindeki demografik yapı ve bunların temsiliyeti ayrı inceleme konusu.

Yalnızca Bodrum değil tüm Muğla ilinden gelip Bodrum’da yaşayan yerli halkın nüfusa oranı yüzde 25 iken Anadolu’nun farklı illerinden gelenlerin nüfusa oranı yüzde 75

Peki bu oranların yaklaşık olarak yönetim ve temsil alanlarına da yansıması gerekmez mi?

Ne yazık ki; bırakın başka illerden gelenleri, Karaovalıları bile dışarlıklı olarak tanımlayan tutucu bir yerli kesim kentin sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamında kendileri dışındakiler hayat hakkı tanımak istemiyorlar.

Tüm siyasi partilere tünemiş bir avuç kendilerini siyasetçi sanan iş takipçileri de bu yanlış anlayışa bilerek ve isteyerek çanak tutuyorlar.

Ama artık bu rantiyeci düzene, kutuplaştırıcı, ayrımcı anlayışa son vermenin zamanı geldi.

Yaşadığımız kente karşı hepimizin sorumluluğu var.

O zaman bu kenti, bu kentte yaşayan tüm yurttaşlarla beraber yönetirsek eğer, ortak bir kent kültürü oluşturabiliriz.

Tüm Sivil Toplum Kuruluşlarının bu yanlış gidişe dur demesi gerekiyor.

AYHAN ONGUN(Gazeteci-Yazar) 3 Temmuz 2023/BODRUM

3 Temmuz 2023 Pazartesi

 

“MUHLİS AKARSU İDİ”


Muhlis Akarsu, bir ellerine dini, bir ellerine imanı alıp bunları toplumun üzerine bir kılıç gibi sallayanlara karşı durdu. Esas çözümün barıştan, kardeşlikten geçtiğini anlatmaya çabaladı.


Yaktığı türkülerle halkın gönlünde ölümsüzlük mertebesine ulaşan Akarsu, 20 Şubat 1948’te Sivas’ın Minarekaya köyünde dünyaya geldi. Burası bir Alevi köyüydü. Sazın sözün bol olduğu, etrafta pek çok kişinin bağlama çalıp deyiş okuduğu, semah dönüp ağıt yaktığı bir yerdi. Hal böyle olunca Akarsu da sazla sözle iç içe bir çocukluk geçirdi. Bir yandan okula giderken bir yandan da bağlama çalmayı öğreniyordu.

Yeteneği hevesiyle birleşince çok geçmeden, henüz çocuk denecek yaşta çeşitli meclislerde çalıp söylemeye başladı. Eli hızlı, sesi yanıktı. Dinleyenlerin ondan etkilenmemesi mümkün değildi.

Malatya’ya göç ettiklerinde maddi imkânsızlıklar sebebiyle okulu bırakan Akarsu, bir yandan çalışıp bir yandan bağlama çalmaya devam etti. Kısa süre sonra cemlerin ve meclislerin aranan isimlerinden biri olarak görülmeye başlandı. Bu da onu çıktığı âşıklık yolunda destekleyen şeylerin başında geliyordu.

Genç yaşında mahir bir ozan olarak nam salan Akarsu, kariyerinin ilk yıllarında geleneksel Alevi-Bektaşi türkülerini icra etti, olgunluk döneminde de kendi türkülerini yazmaya başladı. Akarsu’yu Akarsu yapan şey işte bu türkülerdi. Alevi-Bektaşi geleneğiyle kavrulan ve âşıklık kültürünün yüzlerce yıllık mirasına sırtını dayayan Akarsu, yaktığı türkülere de kendi mührünü vurmayı bildi.

Bir türküsünde;

Doğarken farklı doğmadık /Ayırma bizi kendinden
Yakışmaz bize ikilik /Ayırma bizi kendinden

diyerek ayrımcılığa, din, dil, ırk ve mezhep üzerinden düşmanlık körükleyenlere, farklılıkları ve farklı olanı yok etmeye çalışanlara karşı geldi.

Bunu bir başta türküde de şu şekilde ifade etti:

Allah kul yaratmış biri de benim /Kimden kaldı benim imanım dinim /Ne şeytan tanırım ne de peri cin /Konuşan insanım görsünler beni

Akarsu türkülerinde toplumcu-gerçekçi bir tutum da vardı. Bu tutum onun sadece türkülerinde değil, bizatihi hayatında mevcuttu.

Bir türküsünde;

İnsan Hak’tır Hak insandır biliriz/Gönüllerde açar bizim gülümüz
Akarsu’yum bacı kardaş hepimiz /Demokrasi nerde ise ordayız

dedi. Hem birliğe hem de demokrasiye vurgu yaparak yobazlığa karşı açıkça tavır aldı, “Softaların sözlerine kanmayız” diye de ekledi.

Ne var ki softaların oyunları, kinleri bitmedi. Karanlık zihniyetler, özellikle mezhepçilik üzerinden ülkeyi karıştırmaya, canları yakmaya devam etti. Akarsu da bunun üzerine;

Akarsu derdi ile döndük bir zaman/Başımızda gitmez kara bir duman/En büyük kozları din ile iman/Beş vakit edip de hey dost kıldılar bizi

dedi. Bir ellerine dini, bir ellerine imanı alıp bunları toplumun üzerine bir kılıç gibi sallayanlara karşı durdu. Esas çözümün barıştan, kardeşlikten geçtiğini anlatmaya çabaladı.

Akarsu’nun türkülerinden öne çıkan temalardan biri de gurbet, hasret gibi kavramlardı. Özellikle Almanya’ya göçen işçilerin yaşadıkları sorunları, sıkıntıları, özlemleri de bağlamasının tellerine dokudu.

Akşam olur gölge basar /Umuduma yeller eser/Yokluk imkânımı keser /Gurbeti ben mi yarattım dedi. Bir başkasındaysa;

Virane köyümün dağları karlı/Her gün ah çekerim sinem yaralı
Yıkılası şu gurbette duralı/Gurbet bana ben gurbete alıştım

dedi...

Akarsu, türküler yüzünden bir tarafça alkışlandı, bir tarafça sürekli tehdit edildi. Hatta 12 Eylül döneminde cezaevine girip yaklaşık 3 yıl boyunca mahpus bile yattı. Ancak yine de yolundan dönmedi; kalbinden geçeni türkülerle bezeyerek halkın yüreğine dokunuverdi.

Düşmanlarının bile dinlemekten geri duramadıkları bu türküler, 2 Temmuz 1993’te susturulmaya çalışıldı. Onunla beraber barış, kardeşlik, özgürlük ve adalet de susturulmaya çalışıldı. Ama hesaplar tutmadı; türküler daha çok yerde çalınıp söylenmeye, barış ve eşitlik sloganları daha çok yerde yankılanmaya devam etti.

Muhlis Akarsu kariyeri boyunca 100’den fazla 45’liğe, 4 uzunçalara ve 50’ye yakın kasete imza attı. Kaleme aldığı 300’den fazla şiiriyle döneminin en üretken sanatçılarından birisi olarak kabul edildi. Sadece bu kadarla da kalmadı. TRT’de radyo programları yaptı ve bizzat derlediği türküleri TRT kayıtlarına soktu.

Âşık İhsanî’nin deyişiyle “Ne dediğini bilen ve alnının terini ‘Hak’ diye silen bir ozan”dı Akarsu. Bir diğer büyük âşık olan Mahzuni Şerif ise onun hakkında şöyle dedi:

“Son derece yanık ve tok sesiyle bir zamanlar plak ve kasetlerde rekor düzeyinde eserler sergiledi. ‘Kula kulluk yakışır mı?’ derken bir başka içtenlik keşfedersiniz Muhlis’imde. Son derece kararlı tavrı, güler yüzü, yanık sesi ve sazıyla, mükemmel bir halk adamıydı o.”

Evet, Muhlis bir akarsu idi.

Türküleri söylendiği müddetçe de bir akarsu olmaya devam edecek.

Vesselam!


1 Temmuz 2023 Cumartesi

RÜYA -DÜŞ

Hasan Gürkan



      Sesiniz ruhuma, gövdeme sokuluyor. Hoşuma, çok hoşuma gidiyor ve

 utanıyorum. Yalnız beni kocaman kavrıyor, en ücra köşelerinde gövdemin

 ürperiyorum. Sesiniz çırılçıplak soyuyor beni, soyundum ben.

Sizi çok istiyorum, ama neden çok istediğimi bilmiyorum. Günlerdir

 kendimin dışındayım. Hiç bir şey umurumda değil. Gövdem size gelirken

 dişileşiyor.

      Dün rüyamda gördüm. Sokakta karşılaştık. Evinize kahveye çağırdınız.

 Sesiniz buyurgandı. Hayır, diyemedim. Kapıyı açıyorsunuz, ben

 arkanızdayım. Yabancı bir adamın evinde tek başıma ne işim var! Hem onu

 doğru dürüst tanımıyorum. Ya bana zarar verirse… Kapıyı kapatır kapatmaz

 beni öpmek istediniz. Yüzümü kaçırdım. “Lütfen, istemiyorum” dedim,

 dinlemediniz. Saçlarımı kavrayıp zorla öptünüz beni. Uzun, uzun, şiddetle,

 Sesiniz, sesinizi –nasıl söylesem – duyduğumda adeta büyüleniyorum.


      Evinize içimdeki tereddütleri bastırarak geldim dudaklarımı dişleyerek.

 Ağlamak istiyordum. Salondaki gül kırmızı koltuğa oturdum. Utancımdan

 yüzünüze bakamıyordum. Ayağa kalkıp gidecek gücü bulamadım. Sinirlerim

 boşanmıştı. Ağlayarak gitmek istediğimi söyledim. Dinlemediniz,

 bacaklarımı ayırdınız. Yapmayın diye yalvarıyordum. Külotlu çorabımı

 dişlerinizle parçalayıp cinsel organımı yalıyordunuz, kendinizden

 geçmiştiniz. İçime zorla girdiniz, içim parçalandı. “Hadi kızım! “

 diyordunuz. Sesiniz, acılarıma rağmen, gövdemin her zerresine yayılıyordu.

 ”Hadi kızım!”



       Geniş yatağın kıyısındaydık. Bana bunları sevişirken anlatıyordu. İlk defa

 soyunmamıştı. Kokusu, bedeninin kokusu dipsiz bir uçurumdu. Ürkekti,

 istekliydi.

         Çırılçıplaktım, bedenimin, gövdemin belimden aşağısı bana aitti. Bunu

 görüyordum, hissediyordum. Ama hem kendim olup kendimi nasıl

 seyrettiğimi anlayamıyordum. Islaklığını, kasıklarının terini, kokusunu nasıl

 tanımazdım. Hâlbuki ilk defa mahremiyetine izin vermiştin, ilk defa

 birleşiyorduk. Yatağın ucundaydık. Dişiliğin, etinin beyazlığı, kırılgan, naif

 kişiliğine meydan okuyordu. Ayrı bir yaratıktın. Sesin gergin ve şehvetliydi.

Ağlıyordun, ağlayarak rüyanı anlatıyordun. “Ben istemiyordum,

 yalvarıyordum ama beni dinlemiyordunuz. “Hadi kızım!” diyordunuz

 “hadi!” beni bu hadiler öldürür. Ama gövdemin üst yanı bana ait değildi.

 Tanımadığım, yabancı bir yüzdü. Hiç görmemiştim.


         Ama ben onu biliyordum, babandı. Sen bunun farkında değildin, onu ben

 zannediyordun. Hayır, baban değildi, ağabeyindi. Hapishanede bir

 hücredeydik. Çıplak, soğuk beton duvarlar arasındaydık. Sen kürtaj

 masasındaydın. Hayır, kürtaj masasına benzer bir işkence tezgahıydı. Masaya

 kollarından ve bacaklarından bağlamışlardı seni. Baldırlarına kan sızıyordu.

 Yüzün darmadağınıktı. Korku etine sinmişti. Hayvani, vahşi bir ürkeklik.

Seni çekip almak istiyordum. Ellerini çözmek için koşuyordum. Ne zorluklar,

 ağırlıklar, karanlıklar içinden koşuyordum. Beni görünce istemiyordun.

“ Doktorun odasına izinsiz girilmeyeceğini bilmeniz gerekir “ diyordun bana.

 Bunu sana öğretmişlerdi. Bana öyle geliyordu. Bu buz gibi sahtekâr tavrı ona

 tehditle öğrettiler. O seni istiyor, senin kendisini kurtarmanı istiyor. Seni

 kandırıyorlar, diye haykırmak istedim, sesim çıkmadı.

Yatağın ucunda ben senin içindeydim. “Ben istemiyorum “ diye anlatıyordun,

 ağlayarak anlatıyordun. “Ama siz dinlemiyordunuz, hadi kızım diyordunuz.

 Sesiniz garip bir buyurganlık getiriyordu. Hayır, asla kaba değildiniz, ama

 bana tecavüz ediyordunuz. Sırılsıklam gövdemin belden aşağısını

 tanıyordum da…


      O hücrenin duvarı dibinde biri, evet kocan bu, salya sümük burnunu çekerek

 ağlıyordu. İşkenceden getirmişler diye düşündüm. Ama hayır, seni

 seyrederek, ağlayarak otuzbir çekiyordu.


1999 bahar Acıbadem