ERMENİ MEZESİ TOPİK’İN
HİKAYESİ
T24’den alıntı
Bu zahmetli lezzet, bayramlarda eski anıları tazelemek
için yapılıyor ve mümkünse ev yapımı olanlar tercih ediliyor
"Top- topig" demişti; -ig
Ermenice küçültme eki görevi görüyor. Tıpkı Tamar, Tamarig gibi. Ah
Tamar'cığım. Geçtiğimiz nisan ayında, topig sohbetimizden sonra bana öyle leziz
bir topig hazırlamıştın ki ertesi gün koşarak evinin sokağında buldum kendimi.
Aynı zamanda şef olan Tamar Bal, Ermeni mutfağını ve kültürünü nesilden nesile
aktarma sorumluluğunun farkında bir arkadaşım.
Tahuki Tovmasyan
Köklere Dönüş hikâye serilerinin
ikinci yazısında Ermeni mutfağının önemli temsilcilerinden biri olan topig ya
da halk arasında bilinen yazılışıyla topik konuşacağız. Oturup topik anlatmak
bana düşmez, ancak mutfak hikâyelerini dinlediğim dostlarımdan öğrendiklerimi
ve araştırdıklarımı aktarmak isterim.
Takuhi Tovmasyan, Sofranız Şen Olsun
kitabında topiği "adından da anlayacağınız gibi top şeklinde olan bir meze
çeşidi. Dışı nohut ve patates ezmeli, içiyse soğanlı, baharatlı, tahinli bir karışım"
olarak tanımlıyor.
Topik, Ermenilerin perhiz dönemi
için ihtiyaçtan doğan bir reçete aslında. 7 haftalık hayvansal gıda yenmeyen ve
güneş battıktan sonra yemek yenmeyen bu dönem için, topik hem doyurucu hem de
sağlıklı. Anadolu'da özellikle Adana bölgesinde Vartabed yani papaz, rahip,
keşiş yemeği olarak da biliniyor. Nedeniyse onların sivil halktan daha çok
perhiz yapması ve oruç tutması. Haliyle topik gibi yanlarında rahatlıkla
taşıyabilecekleri, kolay bozulmayan, doyurucu yemekler alışkanlıklarının bir
parçası oluyor.
Meyhanelere meze olarak girmeden
evvel kendisi aslında sıcak tüketilen bir ana yemek. İşin püf noktası bol
soğan. Soğanlar karamelize olana kadar kısık ateşte pişiriliyor. Her ne kadar
coğrafya olarak farklılıklar olsa da tarihte Baharat-İpek Yolu çevresinde
yerleşmiş Ermenilerin mutfağında baharat baskın. Topikte de tarçın ve yenibahar
oldukça önemli bir rolde. Dış kabuğu oluşturan patates ve nohutlar ise,
şimdilerde rondo ile püre haline getirilse de bunun en geleneksel yöntemi el gücüyle
mürenden geçirmek.
Günümüzde bu zahmetli lezzet, bayramlarda eski anıları tazelemek için yapılıyor ve mümkünse ev yapımı olanlar tercih ediliyor. O soğan kokusu değil eve; apartmana, sokağa yayılıyor ve neşeli bol sohbetli sofraların habercisi oluyor. Tantig yani teyzelerin deyimiyle "topiksiz bayram masası olmuyor".
Şef Tamar Bal'ın Takuhi Tovmasyan'dan ilhamlı topik
tarifi:
Dış kabuğu
için gerekli malzemeler (15 topik için)
3 su bardağı haşlanmış kabukları
ayıklanmış nohut
4 adet orta boy haşlanmış patates
1 buçuk tatlı kaşığı toz tarçın
1 çay bardağı tahin
İç harcı
için gerekli malzemeler
3 kilo kuru soğan
50 gr. dolmalık fıstık (çam fıstığı)
50 gr. kuş üzümü (çöpleri ayıklanmış kaynar suda bekletilmiş)
400 gr. tahin
1 tatlı kaşığı karabiber
1,5 tatlı kaşığı yenibahar
1 tatlı kaşığı toz tarçın
Bir çimdik tuz
Soğanları piyazlık doğrayın.
Yapışmaz tavaya bir çimdik tuzla önce yüksek ateşte sonra kısık ateşte
karamelize edin. Yaklaşık 1 saati bulabilir, biraz sabır. Bu sırada haşlanmış
ve kabukları soyulmuş nohutları müren (yoksa rondo) yardımıyla çekin, daha
sonra haşladığınız patatesi de ekleyip tahinini, tarçınını katın, yoğurun.
Hazırladığınız topik kabuğunu streçleyip dolapta dinlendirin.
Bu sırada karamelize soğanlar
tamamlandıysa hazır sıcakken baharatları ekleyip soğumaya bırakın. İç harç
soğurken baharatı daha iyi kendine çekecektir. Harç soğuduğunda artık tahini
ekleyebilirsiniz. Dış harç hamurundan avuç içi kadar alıp tülbente (yoksa
buzdolabı poşetine) koyup oklava yardımıyla açın. Önemli olan ince bir tabaka
olması. Daha sonra tam ortasına dolu dolu 1 yemek kaşığı iç harçtan ekleyin ve
4 tarafından katlayarak yuvarlak şekil verin. Sarılı bir şekilde en az 1 gün
bekletin.Ertesi gün yemeden en az yarım saat öncesinden masaya çıkardığınız topiği
üzerine hafif tarçın serpip az da zeytinyağı ile servis edebilirsiniz.
Afiyet olsun.



















