KADIN PAPA JOAN
GERÇEKTEN YAŞADI MI!
Bir kadın papanın varlığı ilk kez yaklaşık MS 1250 de
rahip Jean de Mally'in el yazmalarında belirmiştir. Orta Çağ sonları ve Reform
döneminde neredeyse düzinelerce yazar bu skandal kadın ile ilgili yazılar
yazmıştır.
John' un bir kadın (sağlıklı gerçek bir kadın)
olduğu, bir kız olarak Atina’ya gittiği, orada bazı hayranları tarafından erkek
gibi giydirildiği iddia edilmektedir. Sonra çeşitli bilim alanlarında eğitim
görmüştür, daha sonra Roma’ya gelerek, yüksek eğitim yapmıştır. Öğrenci ve
dinleyicileri arasında büyük üstatlar vardı. Bilgisi ile şehir içinde sivrilmiş
ve papalık için seçilmiştir. Papa olduğu sırada sevgilisi tarafından hamile
bırakılmıştır. Doğumun olacağı kesin tarih ihmal edildiğinden, bir ayin
esnasında St. Peter'den Lateran Katedraline giderken, Coloseum ile St. Clement
kilisesi arasındaki "Via Sacra" (kutsal yol) denen bir dar bir yolda
doğum yapmıştır. Ölümünden sonra (kimilerine göre o ve çocuğu hemen orada
öldürülmüştür) aynı yere gömülmüştür. Buraya dikilen mezar taşında "Petre,
Pater Patrum, Papisse Prodito Partum" (Baba, babaların babası, Kadın Papanın
çocuk doğurma ihaneti) yazdığı ileri sürülmektedir. Papalar geleneksel ayinleri
esnasında Roma’da yürürken daima bu noktada caddeden dönerler, bunun olaya
duyulan nefretten dolayı yapıldığına inanılmaktadır. Adı, hem kadın
cinsiyetinden, hem de olayın çirkinliğinden dolayı, papalar listesinde yer
almamaktadır".
Papa Joan'ın nasıl
öldüğü konusunda çeşitli rivayetler mevcuttur: bazı yazarlar öfkeli kalabalık
tarafından parçalandığını yazarlar, diğerleri ise Roma sokaklarında atlara
bağlanarak sürüklendiğini söylerler. Petrarch (1304- 1376), taunlar bölümüne
gönderme yaparak, Fransa'da üç gün gece ve gündüz suların kanlı aktığını ve
ortalığı sekiz kanatlı ve keskin dişli çekirgelerin istila ettiğini
yazmaktadır. Açık bir şekilde, kadın papa konusu afaroz nedenidir.
Bu fantastik öykülerin
temeli nedir ? 1200 civarlarında Fransiskan ve Dominikan yardım merkezleri,
kilisenin zayıflığı ve çürümüşlüğü üzerine kurulmuştur (Fransikanların kötü
durumu Umberto Eco' nun aynı yılları yansıtan "Gülün Adı" romanında hatırlatılmaktadır).
Fakat bu zamanda, Papa Innocent III, dindar otoriteyi yeniden sağlamak için
gayret gösteriyordu ve rahiplerinin kendi yolundan ayrılmasına izin vermiyordu.
Dominikan ve Fransiskan rahipleri bağımsızlarını kazanmak için skandal
hikâyeler uyduruyorlardı. Efsanelerin ana esin kaynağı güçlü bir dinsel ailenin
kadınından gelmektedir: anaerkil Theodara sonradan Papa John X (914- 928) olan
kendi sevgilisinin papalık için hazırlıyordu, fakat John X Theodora' kızı
Marozia tarafından hapse atılınca, babası daha önce papa olan Sergius III den
olan oğlu, aradaki iki papaya cinayet teşebbüsü yapıldıktan sonra Papa John XI
ismiyle papa olmuştur .Efsanenin bir diğer kaynağı, tövbekar St. Pelagia öncü
hikâyelerinden türeyen erkek kılığında gezen kadın azizler şeklinde klasik
Hıristiyan geleneğinden gelmektedir. Böyle hikâyelere örnek olarak, yaşantısı
hakkında bazı bilgiler olan, bir otantik üçüncü yy. Roma şehidi olan St
Eugania, uydurma azizeler olan Marina, Theodora, Margaret Reparata, Euphrosyne,
Apollinara ve Anastasia Patricia verilebilir. Yaşamı çok iyi bilinen Azize
Hildegund, gerçekten bir efsane yaşamış gibi görünmektedir: kadın olduğunun
anlaşıldığı 1188 yılındaki ölümüne kadar bir manastırda erkek kılığında
yaşamıştır. Tevrat, travestismi çok kötü olarak kabul ettiğinden, bu bir
skandal durumu oluşturmaktadır ve bu sonradan giydiği erkek giysilerini
çıkarmayı red ettiği için Joan of Arc' ın (Jan Dark) suçlanmasında
kullanılmıştır.
Papa Jon efsanesinin
ilk kaynağı ne olursa olsun, papalık içindeki karmaşa yüzyıllardır sürmektedir.
Bir an, papalar otoritelerini değiştiren anti papalardan sakınmak amacıyla
Avignon' a kaçmışlardır, bu dönem "Avignon Sürgünü" (1306- 1367)
olarak bilinmektedir. 1571 civarında Martin Luther ve Protestan Reformu meydana
gelmiş ve bir bütün olarak papalığa Protestanlar tarafından yazılan ve
skandalları canlı tutmaya yönelik yeni bir biçim getirmiştir.
Papa Joan' ın
gerçekten yaşadıağına dair kesin bir delil var mıdır ? Üç meraklı konu ağırlık
kazanmaktadır. Bunlardan birincisi, Siena katedralinin ortasında legal tüm
papaların büstü bulunmaktadır. Johannes VIII ün büstü 1600 yılına kadar Leo IV
ile Benedict III ün arasında durmaktaydı, bu tarihte Papa Clement VIII onun
kaldrırılmasını emretmiş ve yerine Papa Zachary' in ki hemen konmuştur. Bu bir
saklama mıdır ?
İkinci, İtalya' da
"La Sedia Gestatoria" denen ünlü porfiri koltuğun varlığıdır. Bu
kırmızı mermer koltuk, şimdi Vatikan müzesindedir Bir değer benzeri koltuk,
Napolyon tarafından çalınmış ve rivayete göre Louvre (Luvr) müzesine konmuştur.
Bu koltukların oturak yerleri oyuktu ve her ikisinin de 1099 (Paschall II ve
1513 (Leo X) arasında papaların atanma töreninde kullanıldığı bilinmektedir.
Gerçek Papa Joan skandalının doğrudan etkisi olarak papa seçimlerinde cinsiyet
tayinlerinde kullanıldığı dedikodusu yaygındır. Genç papaz temsilcisi
konuşarak, koltuğun altındaki oyuktan papa adayısının genital bölgesini eller
ve beklediğini bulunca gür bir sesle "Testiculos habet et bene
pendentes" (onun sarkık testisleri var) diye bağırır. Buna diğer tümü
cevap verir: "Habe ova noster papa" (Babamız erkek). Sonra neşe
içinde papa seçiminin vaftiz törenine geçilir.
Efsaneyi destekleyen
bulguların üçüncü parçası, Papa alayının kendi evi olan Lateran Palace ile
St.Peter arasında takip ettiği dolambaçlı yoldur. Bu yol hem Colesseumun hem de
üçüncü yy. Mitraik tapınağının yerine yapılan güzel bir kilise olan St. Clement
bazilicasını kapsar. Martin Polanuis tarafından yayılan Joan efsanesinin olduğu
yıllarda resmi papalık ayinleri St. Clement ile Colesseum arasında doğrudan
yolu Joan' ın doğurduğu yerden kaçınmak amacıyla dönerek başlarlardı. Dönüşün
başladığı bu noktada caddede küçük bir kilise vardı ve resmi adı
"Bakireler Şapeli" olmasına karşın, orada sonbaharda dolaşan yazarın
farkettiği gibi popüler ismi "Kadın Papa Şapeli" dir.
Papa Joan hikayesi
şüphesiz ki bir efsanedir. 9. yy da olan ve .beraberinde çağdaş hiç bir yazılı
kayıt bulunmayan bu fantastik olay inanmak oldukça güçtür. Bu olasılık dışına
rağmen, efsane söylenmeye devam etmekte ve günümüzde hala inanılmaktadır. Bu
bayağı alayların ve kilisenin ciddi suçlamalarına yol açmaktadır: Bir kadın
papa (tarih gerçeği söyler)/ yüksek alayda bir doğum oldu/ ve bir o... çocuğu
doğdu/ o zamanlar Roma Babil o.... su diye isimlendiriliyordu.
Romantik hikaye ve
drama dayanarak, hem trajedi hem de komedi bir feminist propaganda olarak
kullanıldı ve "Pope Joan" ve "Tarot" gibi kağıt
oyunlarındaki, baş rahibe kartı ilk defa 1400 lerde Bonifacio Bembo' daki
Visconti- Sforza ailesi tarafından yapılan ünlü iskambil destesindeki Pope Joan
ile idantifiye edilmişti.
*MP
tarafından kısaltılmıştır.


Hiç yorum yok:
Yorum Gönder