HANNAH ARENDT:

VİCDAN TOPLUMSAL OLARAK İNŞA EDİLMELİ*

Murat Menteş 

-Aşkın faydası var mı?

Var. Aşk bize benzersiz bir görüş berraklığı kazandırır. Ve kişiliğimizi açığa vurma kudreti verir.

-Fakat insanın kalbi tahrip oluyor...

Kalp ancak kırıldığında yahut bir çatışmanın ortasına atıldığında layıkıyla atmaya başlar. (...)

KÖTÜLÜĞÜN SIRADANLAIĞI

-1961’de insanlığı mahva sürükleyen kötülüğün aslında ‘sıradanlıkla’ ilgili olduğunu öne sürdünüz. Nazi Almanyası’nda  2 milyon insanın ölümünden sorumlu  Adolf  Eichmann'ın ’slında sıradan biri olduğuna dikkat çektiniz. Yani psikopat seri katillerin , zevk için insan öldürenlerin suçlarını katbekat aşan işler yapabilmek için , kendi halinde, munis, ‘ itaatkar’ olmak şart. Öyle mi?

Evet,  öyle. Asıl sorun tam da Eichmann’ın ve benzerlerinin “ normal “ olmasından kaynaklanıyor. Onlar ne sapık ne de sadistti. Tüm dünyada yaşamış ve yaşamakta olan en yaygın insan tipi...Hepsi de deşhet verici derecede sıradan. Sorumluluğun başkasına ait olduğunu varsayan herhangi bir buyruğu sorgulamayan, olup biten üzerine düşünmeyen, itaati erdem kabul eden insanlar...

(...)

-Sıradan insan kimdir?

Totaliter veya demokratik, katı veya ılımlı bir düzende yaşamayı mesele etmyen kimse. Onun tek isteği neye izin verildiğini ve neyin yasak olduğunu bilmektir.

(...)

-Aptal kitlenin suçu kolay meşrulaştırması ilginçmiş... Nasıl olur ki bu?

Kendi terminolojisini kurarak:  Cinayete, vazife; ölüme, fedakarlık, ötekine düşman diyerek mesela. Böylece her konuşma hakikati çarpıtma işlemine dönüşür.

(...)

-Ahlaklı insanın belirgin bir özelliği...

Haklı da olsa öfkesini dizginleyebilmesidir. (...)

-Neden peki milyarlarca insan dinlere inanırken, felsefeyle az sayıda insan ilgileniyor?

Çünkü din kitlelere hitap ederken, felsefe sadece bireye seslenir.

-O halde  “iyi” biri olmak meşakkatli.

Ne yazık ki... İyilik, kimsesizliğe, irfan ise yalnızlığz çeker insanı.

(...)

-Liderin durumu nedir?

Totaliter yönetimde liderin ‘manevi üstünlüğünü’ vurgulayan bir gizem havası oluşturulur. “ En yetkili kimse de nihayetinde insandır” diye düşünülmesine meydan verilmez.

(...)

Her insan yeni bir başlangıçtır. Ve tam da bu nedenle mucize geliştirme yeteneğine sahiptir.

* OT Dergisi,Nisan,kısaltılmış alıntı