MECELLEYLE CEBELLEŞME - Köylü* (Numan Dönmez )

*Sermuharririmizin kendisine verdiği vazifeyi bi hakkın ifa eden Köylü’ye Tahsisat-ı Mestureden yüklü bir ödeme yapılmıştır.

1.Sıfat-ı arızada aslolan ademdir. (Önemli olan sonradan edinilen özellikler değil insanın kendisidir.)

2 .Def-i mefasid,celb-i menafiden evladır. (Kötülüklerin etkisizleştirilmesi, yararların elde edilmesinden iyidir.)

3.Zaruretler,memnu olan şeyleri mübah kılar. (Zorunluluk,çaresizlik yasak olan şeyleri yapılabilir duruma getirir,yasak olmaktan çıkarır.)

4.Bir özür için caiz olan şey, o özrün zevali ile batıl olur. (Bir engel için geçerli olan neden,engel ortadan kalkınca anlamını yitirir.)

5.Mani zayi olunca memnu avdet eder. (Engel ortadan kalkınca yasaklanan şey geri gelir,serbest olur.)

6.Kelamda aslolan mana-yı hakikidir. (Sözde önemli olan gerçek anlamdır..Yani: Ne diyo len buuuu?)

7. Mana-yı hakiki,müteazzir olduğunda mecaza gidilir. ( Gerçek anlamı dile getirmek zorlaştığında mecazlardan yararlanılır.)

8.Sual cevabda iade olunmuş addolunur. (Bir yanıtın içinde hangi sorunun karşılığı olduğu da vardır.)

9.Sabite bir söz isnad olunmaz, lakin maraz-ı hacette sükut beyandır. (Susma hakkını kullanana bir söz mal edilemez,fakat gerektiğinde susmak da anlamlandırılabilir..Yani:Sükut ikrardan gelir.)

10.Hatası zahir olan zanna itibar yoktur. (Hatası ortada olanın-sanığın- sözüne,kendine güvenilmez.)

11.Bi kader'l- imkan şarta riayet olunmak lazım gelir. (Olanak ve koşulların değiştiremeyeceği yazgıyı kabullenmek gerekir.. Yani: Takdir- i ilahi.)

12.Mazarrat menfaat mukabelesindedir. (Zararlar,elde edilen yararların bedelidir,karşılığıdır.)

13.Külfet ni'mete ve ni'met külfete göredir. (Çekilen güçlüklerle elde edilen sonuçlar birbiriyle orantılıdır. Yani:Ne kadar ekmek,o kadar köfte.) 14.Hayvanatın kendiliğinden olarak cinayet ve mazarratı hederdir. (Hayvanların,insanların istem ve denetimi dışında ölmeleri,birbirlerini öldürmeleri,zararları boşa gider.)

15.Gayrın mülkünde tasarrufla emretmek batıldır. (Başkalarının malı-mülkü hakkında ileri geri konuşmak,karar vermeye yeltenmek boştur,yanlıştır. Yani: Elin üçünden beşinden sana ne len.!)