20 Ekim 2020 Salı

KARANLIK BİR YAĞMUR

Hasan Gürkan 


 

 

Bu yazı korona karanlığından bir yıl önce yazıldı.

 

  Nazım Hikmet,Çankırı hapishanesinden karısı Piraye’ye yazdığı mektupta “ (...) karanlık bir yağmur gibi,/ canını sıkarsa yaşamak/ tekrar Gazali’yi oku ” diyor.

Şiirin o bölümü şöyle: “Bir akşamüstü/oturup /hapisane kapısında /rubailer okuduk Gazalî'den :

Gece :  /     büyük lâciverdî bahçe.  Altın pırıltılarla devranı rakkaselerin./  Ve tahta kutularda upuzun yatan ölüler.> / Bir gün eğer, /benden uzak,  /karanlık bir yağmur gibi,  /canını sıkarsa yaşamak / tekrar Gazalî'yi oku.  /Ve Pîrâyende'm benim,  /ben eminim /sen sadece merhamet duyacaksın  /ölümün karşısında onun  /ümitsiz yalnızlığı / ve muhteşem korkusuna.”

Bu şiirin ‘karanlık bir yağmur gibi canını sıkarsa yaşamak “  bölümü benim iç dünyamı çok iyi anlatıyor. Yaşamak hiç durmayan sağnak ve karanlık bir yağmur gibi canımı sıkıyor. Gazali, onun ünlü rubaileri umurumda değil, bana bir şey anlatmıyorlar.  Beni boğan iç dünyamı ferahlatmıyorlar.


Peki, neden karanlık bir yağmur gibi canımı sıkıyor yaşamak ?

Bu sorunun cevabını bulsam , derdi tesbit eder devasını  arardım.Yaşadığım herşeyi, ama herşeyi manasız bir tekrar olarak yaşıyorum. 

72 yaşındayım, moruklara goca garılara gıcık oluyorum.

Evet, hayatımın sonbaharındayım,  kışın ne zaman ve nasıl geleceğini bilmiyorum. Ben altmışımdan beri bu mevsimdeyim.Yani yeni değil.

İç sıkıntımın, bitmeyen bunalımımın sebebi sonbahar algısı  değil. Herkesin başına gelen yahut gelecek olan birşey bu.

Çevrem beni tanır. Dost canlısı, ehli keyf biriyim. Güzel meyhaneleri, güzel seyahatleri severim. Güneşin sofrasında dostların arasında olurdum sık sık. Bu güzel tadlarımı kaybettim.

Eskiden sıradan can sıkıntılarımda , arkadaş sohbetlerine, dost sofralarına sığınırdım. Alkollere kaçardım.  Şiirlere, kitaplara, kalemime siperlenirdim. Sıkıntıyı kolayca defederdim.

Sıkıntı şart değildi. Keyf için dostlarıma çiçek gibi ziyafet sofraları hazırlardım. Şimdi alkol yasak,  ağız tadı yasak, keyf almak yasak.

Eskiden ‘yasaklar delinmek içindir ‘ diye nutuk çeker, yasakları çiğnerdim. Şimdi cesaretim yok.  Ölüm korkusu mu acaba?  Hem hayat canını sıksın, hem ölümden kork .Saçma bu, saçma, saçma...

Hiç bir şeyden tat almıyorum. Ne  yemek,  ne gezmek,  ne sinema,  ne kitap...

Bu sabah her günkü gibi içsıkıntısıyla, çenelerim kasılmış olarak kalktım. Geride bıraktığım gece de boktandı zaten. Tatsız rüyaların taciziyle yedi sekiz defa  uyanmışdım.

İstanbuldaymışım, ama tanımadığım bir istanbul. Kocaman çok büyük bir şehir. Bu kenar semte neden geldim?  Evim nerdeydi?  Yoldan geçenlere soracağım,  ama evin bulunduğu semtin adı aklıma gelmiyor. Telefon edeyim, kahretsin,  telefon bozuk. Başımda ağır baskıyla yataktan çıktım.

Kahvaltı: Ekmek, peynir, zeytin, yumurta, çay, tekrar yine.

İnternet, tekrar yine. Kitap karıştırmak,  telefonla oynamak, tekrar yine. Meydana ineyim. Ne bok yiyeceksin meydanda?  Belki biraz ferahlarım, çenelerim gevşer, iç sıkıntım azalır. Dün indin meydana, n’oldu? Arkadaşlarla, hep aynı arkadaşlarla, çay içtin, sohbete katılmaya çalıştın. Mızıklama, sen de katıldın sohbete, rahatladın.

Sonra eve döndün, sıkıntın gene çöreklenmişti içine. Akşam yemeği, televizyon. Karanlık haberler, hergün daha karanlık zifiri haberler. Hiç ışık yok.Bu karanlık sıkıntına tüy dikiyor.Bayat diziler.

Ucuz filmler.Yalaka oturumlar.

Oğlum, ruh hastasısın sen. Anti depresanların kar etmiyor.  

Ne haltedeceğini hiç bilmiyorsun. Önün,  arkan,  sağın,  solun boş,  bomboş.

Atladım uçağa Kopenhag’a gittim. Oğullarım Emek ve Barış  bir  Vietnam restoranına götürdüler beni. Rezarvasyon yok. Kokteyl salonunda içerdeki masalardan birinin boşalmasını bekliyorsun. Çok sevdiğim iki insanla beraberdim. Mesut ve bahtiyardım. İki kadeh sert kokteyl. Sonra Vietnam mutfağı, pirinç şarabı. Sonra bar, linie snaps. Yalansız sohbet,  sımsıcak atmosfer. Kafa çakır, keyf keka! Oğullarımla beraberim.

Bunalım, sıkıntı, kasıntı hak getire.

Sırtımda kamburumun üstünde yüküm çok ağır  , iki büklüm durmadan yokuşları tırmanıyorum. Hayat arkadaşım, sevgilim Meral, derdime çare olmak için beni yükleniyor. Güçlü bir kadın, güzel,  çok güzel bir insan. Şikayetsiz yaşıyor benimle.

Bunca yakınma, bunca gevezelik size iyi geldi mi Hasan efendi?

Sorunuz cevapsız ;cevabı evet mi, hayır mı  bilmiyorum üstat.

Çenelerim kasılıyor . İçim daralıyor.

Karanlık bir yağmur gibi canımı sıkıyor yaşamak.

.

 


 

16 Ekim 2020 Cuma

 

“BİRİ” HAKKINDA

 Hasan Gürkan


Ben kalemimden çıkan bütün yazıları kendime yazdım. Bir yanım kopmaz karmaşık bağlarla geçmişime bağlı. Geçmişimi yıktılar, üzerinde tutunamıyorum. Öbür yanım geleceğim, yok.

Geçmişim on altı-on yedi yaşlarımda başlıyor. Daha öncesinin köklü bir reddiyesi olarak giriyor hayatıma. Bütün benliğimi saran büyük ve lekesiz bir adanış.Hayatımda bu adanışın dışında her şey tali ve ihmal edilebilir oluyor.Yeniden doğuyorum.

Erkek biçimlenişim, taşralıklarım, zaaflarım,çirkinliklerim, -bütün zamanların en doğru ve  şaşmaz ideolojisi önünde – ufalıyor,küçülüyor,zavallılaşıyor,ama yok olmuyor.Kendi temellerimle,yapılanmamla çatışma “ biri” olmaktan kurtulma yerine uzlaşmayı,yok olmayanı yok saymayı  tercih ediyorum.Bu benim ilk büyük aldanışımdır.

Artık “bu tarafta ve bizim saf tayım. Ev, aile, çocuk,meslek gibi ‘dünyevi’ meşgaleler   “biri”lerinin işi.Hayatımın sonraki dönemine rengini veren  bu hercümerçte  iradem ne kadar rol oynuyor,ne kadar birey olabiliyorum? Yolun bütün doğrultuları sanki kendimin dışında

Oluşturulmuş. Şiiri,türküyü ve çiçekleri sevme yeteneğimi korumaya çalışıyorum.Öte yandan bir kavga adamı olarak beğeniliyor ve seviliyorum.O soluksuz koşturmaca da durup geriye bakacak zamanım ve cesaretim yoktu.Başka hiçbir yerde bulamayacağım dostluklar,öfkeler,aşklar,acılar, arkadaş ölümleriyle gelen kahırlar yaşadım,Dünyanın bütün haksızlıkları,çirkinlikleri,zulmü gözüme sinek gibi görünüyordu. “Her mil-i bahride dostum ve düşmanım var” dı.

Şimdi kopmak istediğim geçmiş, bu geçmiş değil.O dönemde yıllar süren kendime dair bir yanılsamadan kurtulmak istiyorum.Kendi çapıma,derinliğime dair önce kendimde sonra yakın ve geniş çevremde var olan benim durmadan beslediğim illüzyonu

yıkmalıyım.

Hasan Yoldaş sen, hep vasatların biçimlendirdiği, hep güdülmüş, sürüden “biri”idin. Azası olduğun cemaatte hiçbir zaman yalnız kalmayı, diğerleri tarafından reddedilmeyi, lanetlenmeyi tam olarak göze alamadın. Her çatışma, her ayrılık noktasında Ebu zemzem kuyusuna işememenin ince yollarını aradın ve buldun.

Sonra kabenizi yıktılar, ayağının altındaki zemin kaydı. Hala karar verici soruyu adam gibi soramıyorsun, ellerin titriyor. Her defasında bahaneler buluyorsun. Ya “biri” olduğunu kabul et; yahut “biri” gibi yaşama! Soruyu süründürmek neyi değiştirir. Sünepelik,geleceği manasız bitmez tükenmez tekrarlarla yaşamaya boyun eğme hali.İğretilik bir yanı geçmiş olan “biri” nin öbür yanının adı.Çürüme,uzun yavaş yavaş,uyuşuk bir ölüm.

Şimdi var gücünle kollarına atıldığın bir sevdaya tutunmaya çalışıyorsun. Gözlerin hakikatin ve ışığın kaçağıdır. Neden “büyü bozulduğunda…” diye başlayan cümleleri tamamlayacak cesaretin yok?

Eylemin bizatihi kendisi sade, sessiz ve vakur.

1993 kış Beşiktaş

13 Ekim 2020 Salı

GÜN GÜN, SAAT SAAT BOĞULUYORUZ

Delal Dink


'Ermeni olmakla gurur duymuyorum,

nefretinizin altında boğuluyoruz'

Bundan yıllar önce Ermenistan Diaspora Bakanı’yla tanıştığımda bana “Ermeni olmakla gurur duyuyor musun?” diye sormuştu. “Hayır” dedim, “insanın doğduğu ırkla, milletle ilgili gurur duymasını anlamıyorum. Ben çocukluğumdan beri Türk olduğu için gurur duyan insanlarla yaşıyorum, ve ne büyük bir hastalıkolduğunu biliyorum.” Cevabımın çok hoşuna gittiğini sanmıyorum.

1990’larda Karabağ Savaşı’nın alevlendiği günlerden birinde henüz ilkokuldayken okulumuzun duvarına yazılar yazıldı, bomba ihbarı yapıldı. Arkadaşlarımın aileleriyle yapılan telefon trafiğı, evdeki sessiz fısıltılar, tedirginlik hafızamda yer eden. Okulda güvende değildik. Gitmedik…

Birkaç yıl sonra yine Karabağ’da bir gerginlik olduğunda liseye gidiyordum. Okul dönüşünde bindiğim trenin vagonunda Ermenileri “gebertmenin” sevap olduğuna dair bir yazı vardı. Yazıya gözüm iliştiğinde kafamı indirmeye çalışırken aynı yazıyı okuyan bir adamla göz göze geldim. O vagonda “Tanrım, lütfen üstümdeki okul üniformamdan Ermeni olduğumu anlayıp bana bir şey yapmasınlar” diye düşünerek kaç dakika gittiğimi bilmiyorum. Eve nasıl vardığımı bir ben biliyorum.

Şimdi yine Karabağ’da savaş var. Kızıma bir oyuncak almak için bir dükkâna girdim. Televizyon haberleri bangır bangır “Ermeniler!!!” diye bağırıyor, “Soydaşlarımızın yanındayız” diyor, Ermenistan’la PKK işbirliğinden bahsediyor. Çocukların oyuncakları arasında bunları duymak… Müşterisi çocuklar olan bir dükkânda… Kendimi oyuncakçıdan dışarı zor attım.

Şu soydaş meselesi nedir Allah aşkına? Hani Türkiye Cumhuriyeti hudutları içindeki tüm vatandaşlar Türk’tü? Hani biz Ermeniler de o tanımın içindeydik? Azerbaycanlılar benim soydaşım mı? Yine herkes saf Türk oluverdi. Babam “Tamam, eğer ben Türk’sem sizin bu tanımınıza göre, siz de biraz Ermeni’siniz o zaman” diyordu. Biraz Ermeni, biraz Rum, biraz Kürt, biraz Yahudi olarak mı Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Savunma Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı, belediyeleri, eski-yeni partileri koro halinde “soydaş” açıklamasını yapıyor, pozisyon alıyor? Şimdi siz bölücülük yapmıyor musunuz?

"Kılıç artıkları"

Etrafımdaki Ermeniler on gündür, “Ermeniler şöyle, Ermeniler böyle” diye bir torba lafı işitip işitip kahroluyorlar. Doğrusu boğuluyoruz. Yavaş yavaş, gün gün, saat saat boğuluyoruz. Nefretinizin altında boğuluyoruz. Maskelerden sızan biraz oksijenimiz vardıysa onu da aldınız. Bütün kurumlarımızın etrafı polis kaynıyor. Koruma gerektiğini nasıl da biliyorsunuz… Baktınız iş çığırından çıkabilir, şimdi dünyaya rezil olmayalım diye günü kurtarmaya çalışırken yaptığınız nedir? “Bizim Ermenilerimiz onlardan değil, biz onları kastetmiyoruz.” Sahi, değil mi? Onlar nasıl insanlar ki? Onların büyük bir bölümü şu çok sahiplendiğiniz tebaanızdan değil mi? Pardon, onlar kılıç artıkları. O kılıç artıklarının çocukları, Muşlu, Sivaslı, Maraşlı nineler şu anda torunlarının savaştan dönüp dönemeyeceği konusunda kaygılanırken, kâbusları hortlatmak yerine hem soydaşlarınıza, hem eski tebaanıza kardeşlik mesajı verseydiniz olmuyor muydu?

Ben sağlam kâbus görürüm. Hayat besliyor demek… Ama bu haftaki hepsini aştı. Uyarıyorum, şiddet içerir: Bir binanın önünde kalabalık. Bir cenaze töreni sanki. Babamın dostları kapıda. Aralardan yürümeye çalışıyorum. Yüzlere bakıyorum. Olamaz ki. Onunla ilgili olamaz. Babam çoktan öldü, herkesin gözü önünde öldürüldü. Sonra birden babamın tabutunu gördüm bir kalabalığın elinde. Sonra birden bedenini içinden çıkarıp havaya kaldırdıklarını… Sonra kafasını kestiler. Kanı akıyordu. Oluk oluk. Ama babamı çoktan öldürdüler. Kanı nasıl akabilir? Hayatımda bu kadar kan görmedim. Babamın yerde yatan bedeninin etrafında bile… Kafasını bir sopaya saplayıp gezdirmeye başladılar. Ama zaten öldü. Nasıl tekrar öldürebilirler?

Ezan sesiyle uyandım. Nefes nefese. Gözyaşları içinde. Acaba dedim, ben de dua etsem ezanla birlikte, onların ve benim Tanrım bu defa duyar mı? Seslerimiz birleşse... Lütfen bitirebilir mi bu nefreti artık?

Ermenistan’dakiler için çok korkuyorum. Onlar için korktuğumu söylemekten korkmalı mıyım? Aralarında akrabalarım var, sevdiklerim var. Kötü insanlar değiller diye size nasıl anlatabilirim? Ben Azerbaycan’daki insanların kötü olduklarını düşünmüyorum ki. Siz neden benden olanlardan bu kadar nefret ediyorsunuz?

Babam öldürüldüğünde eve gelen giden günlerce, haftalarca bitmedi. Ama üniversiteden yakın bir arkadaşım uzun süre uğramadı. Sonra geldiğinde “Delal, yanına gelmeye çekindim, belki babanı Türkler öldürdü diye bir daha Türk arkadaş istemezsin, beni istemezsin diye korktum” dedi. O kadar kocaman sarıldım ki ona “Ben Türk arkadaşım olmadan yaşayamam” diye. Peki ya siz? Ermeni arkadaşınız olmadan, Ermenilere arkadaş olmadan nasıl yaşayabiliyorsunuz?

Ermeni olmakla gurur duymuyorum, evet. Bence kimse ırkıyla gurur duymamalı. Ama ben halkımın ürettiğiyle, sanatıyla, bilimiyle, filmiyle, yemekleriyle, mimarisiyle, taş ustalığıyla, zanaatkârlığıyla gurur duyuyorum. Bu kültürünü yaşatabilsin, üretebilmeye, dünya medeniyetlerine katkı sunmaya devam edebilsin istiyorum. Maalesef henüz ulus devlet dışında, kültürü yaşatmanın güçlü bir formülünü bulamadı insanlık. Savaşın gidişatı ve bölgedeki çözümsüzlük, meselenin Karabağ Sorunu’nun ötesine geçmesi riskini taşıyor. Özgür ve bağımsız bir Ermenistan istiyorum. Aynı zamanda, özgür ve bağımsız bir Azerbaycan istiyorum. Bu ikisinin bir arada olmasını istemek hiç zor değil benim için. Ama belli ki bugünkü Türkiye Devleti için çok zor. Ne büyük hayal kırıklığı! Halbuki, Türkçü veya Osmanlıcı olmaya çalışmak yerine Anadolulu olup açsaydı iki kolunu iki komşusuna, “Gelin, çözelim şu sorunu” deseydi kim kaybederdi?

Delal Dink, Agos Gazetesi