2 Aralık 2010 Perşembe

ÇAĞRILMAYAN YAKUP - EDİP CANSEVER

Kurbağalara bakmaktan geliyorum, dedi Yakup
Bunu kendine üç kere söyledi
0nlar ki kalabalıktılar, kurbağalar
O kadar çoktular ki, doğrusu ben şaşırdım

Ben, yani Yakup, her türlü çagrılmanın olağan şekli

Daha hiç çağrılmadım

Biri olsun "Yakup!" diye seslenmedi hiç

Yakup!

Diye seslenmedi ki, dönüp arkama bakayım

Ve içimden durgun ve çürük bir suyu düşüreyim

Ceplerimdeki eskimiş kağıt parçalarını atayım

Sonra bir güzel yıkanayım da.

Ben size demedim mi.
Evet, kurbağalara bakmaktan geliyorum

Sanki böyle niye ben oradan geliyorum

Telaslı, aç gözlü kurbağalara

Bakmaktan

Bilmiyorum

Bilmiyorum, bilmiyorum

Ben, yani Yusuf, Yusuf mu dedim? Hayır, Yakup

Bazen karıştırıyorum.

Bazen karıştırıyorum ya, çok uzun bir gündü

Sonra bu çok uzun günün sıcak bir günü

Kediler kırmızı alevler halinde koşuyordu

Onlar işte hep boyuna koşuyordu

Birileri çıkıyordu ordan burdan

Hiç çıkmamak halinde ve olgun

Birileri çıkıyordu

Geceden kalma bir lamba yanıyordu, açık

Bir pencerenin sokağa doğru içinde

Bu uyum korkunçtur Yakup!

Yakubun olması korkunçluğudur bu

Dünyanın insana doğru içinde

Yakup, Yakup!

Burdayım, yani ben.. evet, geliyorum

Lambayı söndürmesinler, geliyorum

Siz bütün lambaları yakın, evet

Ben, yani Yusuf, Yusuf mu dedim? hayır, Yakup

Bazen karıştırıyorum.

Ve kendine bilinmeyenler yaratan Yakubum ben, iyi ya

Durduğum bir gündü, diyorum, bütün ilgiler sizin olsun

Her türlü bir şeyler sizin olsun, ben artık

Hep böyle istiyorum, ayıp degil ya

Durduğum bir gündü, diyorum, yüzümü göğe doğurduğum

Bir gündü ve yaşar gibi kaldığım bir yaşama içinde

Ve yollarda ölü baykuşlar bulduğum

Bir ölünün günü boyayan renginde

Çürük evler bulduğum, içleri sonsuz kayalar

Kayalardan dondurmalar sorduğum

Ben, yani Yakup, Yakubun hiç çağrılmamış şekli

Kim bilir ne diyordum

(Kim bilir ne diyordu bir baykuş yaratıldığına

Bir baykuş tarafından

Ve bütün baykuşlar o bütün baykuşların arasında ne oluyordu

Ben ne oluyordum.)

Bütün iskemleler ağır ve hastalıklı

Bir gidip bir geliyordum kendime aptallaşarak

Bunu Yakup söyledi

Dedi ki, çünkü herkes Yakubu yaşıyordu, bense

Çöllerden ve kızgın güneşlerden icatlar yapıyordum

Kızgın kağıtların üstüne

Ve alevler halinde dünya bana dokunuyordu

Ve ayakta soğuk bir bira içmiş kadar bir anlamım oluyordu bazen

Ölüyordu ve bir de

Bir otobüse bindiğim, biletçinin bilet bile kesmek istemediği ben

Kendimi koruyordum

Bunu bana Yakup söyledi

Öyle bir Yakup ki bu, onca din kitaplarının sözünü bile etmediği

Kimsenin sözünü bile etmediği bir Yakup

Ben

Bunu hep biliyorum

Bunu hep biliyorum ve işte

Özgürüm, cezasız duruyorum.

II
Kurbağalara bakmaktan geliyorum

Dedi Yakup, bunu kendine üç kere söyledi

Telaşlı, açgözlü kurbağalara

Bakmaktan geliyorum. Ben sanki Yusuf

Ve Yusuf değil

Her gün bir tahtaboşta asılı duruyorum

Ve durmuyorum. Ben işte Yakup

Yok artık karıştırmıyorum.
Taş merdivenleri ağır ağır çıktım, bunu ben böyle yaptım

Eski taş merdivenleri. Yanımdan bir sürü adam

Geçti ve kolayca gittiler

Müzik aletleri renginde ve pırıl pırıl gittiler

Yanan güneşin altında

Onlar ki.. onlara benzer şeyleri ben çok gördüm

Ve onlar bir zamanı tamamladılar, öyle yaptılar

Ve sordum

Yakup daha başka nasıl bir Yakup olsun

Ve onlar daha başka nasıl bir onlar olsunlar ki

Yakup ve onlar nasıl olsunlar. İşte ben taş merdivenleri

Kurbağalara bağlayan taş merdivenleri

Durmadan kendimle karıştırıyordum

Kimse beni tutup çıkarmıyordu

Vıcık vıcık taşlar duyuyordum ayaklarımın altında

Anlamsız, yapışkan bir yığın taşlar

Yoruldum! bunu sanki biri söyledi

Yakubun biri

Ara katta bir pencerenin önüne ancak gelebildim

Kendime bir isim düşünerek

Birden ki bir isim düşünerek kendime.
Hayır bu kimse değil

Ancak gelebildim
Aşağıda bir luna park kımıldıyordu. Ah kurbağalara bakmam gecikecek

Luna park kımıldıyordu, hem öyle değil

Bu uyum korkunçtur Yakup

Bir yokluğun kımıldamaya doğru içinde

Ve sen ki böyle tanımlanırsan Yakup

Yakuup!

Bir şey ki seni çağırıyor, o şimdi ne olmalı

Gene bir Yakup olmalı bu, Yakup

Kurbağalara bakman gecikecek, bunu ben nasılsa söylüyorum

Nasılsa ben bunu bir kere söylüyorum

Güneşe kırmızı top taşıyan bir adamın tahta bacağını cök yakıyordu ki

Adam içinden bağırdıkça dünya

Ters yonden yaratilıyordu, diyebilirim

Bir öğle üzeriydi adamın içindeki kalp

Kan kalp

Kırmızı top

Yakıcı dönüşümler çıkaran

Belli ki susmak yaratılmamış şekliydi dünyanın

Öyle değil mi Yakup

Hemen hemen öyleydi, Yakup bunu söyledi

İyi ki söyledi. Ara katta bir pencerenin önüne ancak gelebildim

Şimdi bir kurtarabilsem ayaklarımı

O benim ayaklarimı.. taşlardan

Bir kurtarabilsem

Saat on ikiyi gösteriyordu ki, ben nerdeydim

Bir zamansızliğın Yakuba doğru içinde

Saat on yediyi ve yirmi biri

Gösteriyordu ki, ben nerdeydim

Her saniyedeki ve işte her saniyedeki

Ben, yani Yakubun o dağılgan şekli

Nerdeydim.
Bilmem ki. Bir avukat benim ellerimi tuttu. Gözlüklü bir kadındı bu, iyi mi

Kim bilir bir çağın neresinden burada. Anlaşılması

Yoktu ki. Kendine özgü bir duruşu

Yoktu ki. Pek güçlü kolları vardı yalnız

Ne diyordum, ben işte Yakup

Çekiverdi beni taş hamurun içinden

Pek öyle gürültüyle değil

Bir başka yapışkanlığın içine

Çekiverdi beni

Göğüsleri pek hoştu, ipekli bir giysinin altındaydı onlar

Sonra elleri ve kalçaları pek hoştu

Kılların ve bütün oynak yerlerin ölümlere doğru içinde

Bacaklarıyla bir şeyler bir şeyler bir şeyler yapıyordu artık

Onu ben çok iyi görüyordum. Ama çarşaflar, öyle bir takım

kıpırdanmalar

araya

giriyordu

Engelliyordu bizi

Ter içindeydik. Ellerimden çekiyordu. Ter içindeydik

Beni kurtarmak istiyordu, bir isim gibi Ben'i

Ter içindeydik

Terlerimiz üstümüzde duruyordu, yıkanmış yeni kaplar gibiydik

Üstümüzde olgun ve kararsız su tanecikleri bulunan

Biz Yakup

Biz gözlükten, taş hamurdan ve beyaz çarşaflardan

Ve biraz hiç çağrılmamaktan yapılmış

Kurbağalara geldik.

III
Kurbağalara bakmaktan geliyorum

Dedi Yakup, bunu kendine üç kere söyledi

Masalarda oturmuşlardı. Ben oradan geliyorum

Yazı makineleri, kağıt sesleri

Ben oradan geliyorum.

Önce bir kenarda durdum, hiç kimse beni çağırmadı

Sonra bir yer bulup oturdum. Hadi bir sigara iceyim dedim

Olmaz, dedi mubaşir kıliklı kurbağanın biri

Belli ki yeni tıraş olmuştu, bana yakasından bir kopça eksik gibi geldi

Öyleyse peki, dedim, ayağa kalktım, şöyle bir duvara dayandım

Bu kez de duvarlarda sanki duvarca bir sözdizimi

Olmaz ki, Yakup!

Peki Yakup ne yapsın, bu aklımdan bile geçmedi

Herkesin durduğu bir yere gittim. Ben Yakup

Ya onlar kimdi

Aralarına aldılar beni. Artık ben hiçbir şey göremiyordum

Biri bir şeyler söylüyordu yalnız, yüksekce bir yere oturmuş

Onu ben duyuyordum

Duyuyordum, sesi başımın üstünden dünyaya yayılıyordu

Ve "Yakup" sesini ancak anlıyordum. Yakubun ötesinde

Birtakım sözler ediliyordu, onları ben anlamıyordum

Anlamıyordum ama, iyi sözler söylemiyorlardı benim için

Sonra bir sey daha vardı anlamadığım: yani ben neydim ki, ne yapmış

olmalıyım

Ben, yani Yakup

Dedim ki kendi kendime, insan ne söylerse söylesin

Ve ne yaparsa yapsın, öyle değil mi

Bütün bunlar bir bir kalacaktır yaşamanın içinde

Diye düşündüm ya ben

Ben, yani Yakup

Butun gücümle bunu bağırdım

Ben ki bağırdım işte, bütün kurbağalar bir olup beni dışarı çıkardılar

Bir odaya aldılar beni, ellerime gözbebeklerime

Daha başka yerlerime de baktılar

Sonra bilmiyorum ki, kapıyı gösterdiler bana

Ben, Yakup, beni hiç kimse çağırmadı

Sokağa çıktım, bir sürü yerlerden geçtim. Şimdi

Hatırlıyorum da, bir deniz kıyısında azıcık durabildim

Yosunlar, kumlar, şeytan minareleri

Ve kumlarda katılaşmış kıvrımlar

Bağırdım, bağırdım, bağırdım

Tanrının ayak izleri!

Tanrının ayak izleri!

Kurbağalara bakmaktan geliyorum. Ben Yakup

Bunu Yakup söyledi

Yıkanmış çamaşırlar duruyordu odamın penceresinde

Gök işte bu beyazlıktan azıcık alıp veriyordu, diyebilirim

Bir kırlangıç onu kirletmese

Ki onlar o kadar çok siyahtırlar ki, ben

Onları hiç sevmem

Ve demek ki benim odamda hiç kimseler yoktur

Odamın düşünülmesi halinde bile

Kimseler yoktur

Biri sanki çarşıya çıkmıştır sürekli bir biçimde

Ve biraz da çarşılar

Ve durmadan satılan o kırık dökükler bitmez ki

Bitmesin

Çünkü bir gün bir boy aynası satın almak istiyorum ben

Kirli ve eski

Bir at arabasının aynaya doğru büyüyen içinde

Onu ben taşıtmak istiyorum, caddelerin

İntiharlara doğru büyüyen içinde

Ben, yani Yakup

Kurbağalara bakmaktan geliyorum işte

Açgözlü, mor kurbağalara

Akşama doğru bir dilim ekmek yiyeceğim belki

Bir bardak da süt içeceğim. Sonra

Bir güzel uyumak istiyorum, bütün gün çok yoruldum

Ben

Gözlükten, taş hamurdan ve çarşaflardan

Ve biraz hiç çağrılmamaktan yapılmış Yakup

Uyumak istiyorum.

Ve sabah bunları bir bir kendime anlatacağım

Yakubun gene bir yokluğa doğru büyüyen içinde.

24 Kasım 2010 Çarşamba

BİR SIRAT KÖPRÜSÜ RÜYASI- Hasan Ş.Gürkansız

Halkalı Kölelere ithaf

Ölmüşüm, mezara gömdüler. Biraz sonra zifiri karanlıkta ” Sefil günahkâr! ” diye haykırdı bir ses. “Allahı inkâr ettin, hiç ibadet etmedin. Kurban da kesmedin. Sırat köprüsünden nasıl geçeceksin ey gafil! ” “ Ben ateistim sizin allahınızı tanımıyorum. Neden beni kabul etmediğim bir dinin kaideleriyle yargılıyorsunuz “ diyecek oldum,ağzım dilim biber sürülmüş gibi yanmaya başladı.Acı dayanılmazdı.Çaresiz sustum.Ama aklıma ölmeden önce gördüğüm bir rüya geldi.Sırat köprüsündeydim.” Senin işin çok zor,imkansız gibi ” demişti melek.” Her şeyin bir yolu bulunur “ diye cebine bir tomar dolar sokuşturmuştum.”Kimseye bir şey söyleme, geç hadi” diye yolu açmıştı. ”Rüyanda verdiğin rüşvete güvenme salak !” diye kahkaha attı ses. Aklımdan geçenleri okuyordu.”Ahrette rüşvet işlemez,hem köprüye çift denetim getirildi ” “ Çift denetim ?” Gidince görürsün dedi. Işınladı beni.

Sırat köprüsünün önündeyim. Mahşer yeri gibi kalabalık. Kimi korkudan titriyor, kimi memnun, pişmiş kelle gibi sırıtıyor. Uzaktan köprü girişine bakıyor herkes. Zebella gibi dört görevli melaike var. Sırası gelene bir şeyler söylüyorlar, sonra kimine köprüde yol veriyorlar, cennete yolluyorlar. Kiminin kıçına bir tekme vurup köprüden aşağı yuvarlıyorlar. Canhıraş feryatlarla, sevinç çığlıkları birbirine karışıyor.

O ne? Herkesin alnında ışıklı iki rakam var.25-1,18-3,45-1 gibi. Benimkinde de olmalı. Ama ne manaya geliyor bu rakamlar bilmiyorum. Nihayet adım okundu, sıra bana geldi. Fevkalade heyecanlıyım.

“ Önce evlilik müessesesiyle alakanı değerlendireceğiz, sevap günah hesabı daha sonra görülecek ” dedi zebani ve devam etti: ” Alnında 24-1 yazıyor.24 sene bir kadınla evli kalmışsın.Sekiz kadınla evlilik dışı ilişkin olmuş.Yürrrü aşağıya !” deyip omzumdan itti.Boşluğa yuvarlandım.Bir platforma düştüm. Hiçbir yerim acımadı.Hepimizi evlilik kıdemine göre sıraya soktular.Herkesle bir şeyler konuşup pek çoğunu alevlerinin sıcaklığı hissedilen cehenneme yuvarladılar.Kaçış kurtuluş yoktu.Sıra bana geldi.Zebani küçümseyen bir edayla yüzüme baktı.”Cenabı Allah siz kulları için erkekseniz kadın,kadınsanız erkek çeşit çeşit insanlar yarattı.Sen 25 sene aynı kadınla yaşadın.Aklından hayalinden,rüyalarından pek çok kadın geçirdin.Pek çoğuyla sevişmeyi hayal ettin.Rüyanda hamamcı oldun.Suç işliyorum hissiyle kaçamak ilişkiler kurdun.Ama rabbimin nimetlerinden karından ve çevrenden korktuğun için adam gibi,açık açık,göğsünü gere gere yararlanmadın ,kendi kalınlığını aşklarla,başka kadınların ten kokularıyla yontarak inceltmedin.Suçlusun!Bundan böyle yüz ahret senesi ,on genç ve güzel kadınla birlikte yaşayacaksın.Hepsini her gün tatmin edeceksin.Bir tanesi bile şikayetçi olursa Malafat Zebanisi tarafından doldurulacaksın.Malafat gel buraya!”

Malafat zebanisinin malafatı kendinden büyüktü.Kan ter içinde uyandım.

20 Kasım 2010 Cumartesi

SERMUHARRİRİMİZİN BAYRAM SEYAHATLERİ

MENEMEN, ALİAĞA, DİKİLİ, BERGAMA, ALTINOVA

HALKLARI KENDİLERİNİ ÇOŞKUYLA KARŞILADI!

Sermuharririmiz Hasan Şişman Gürkansız beyefendi kurban bayramı arifesinde kendisini telefonla, telgrafla, sms’le, maille, özel ulakla bayramlaşmaya davet eden hayranları arasından, zatı alilerine en çok yağ çeken Köylü namıyla maruf Numan Dönmez’i seçti.

Özel aracı, şoförü ve yavrusuyla yola çıkan Sermuharririmiz, yol boyunca emekçi halkın yanı sıra, laik küçük burjuvazinin kesif alakasıyla karşılaştı. Mütedeyyin dindar insanlara düşman oldukları halde, dini bayramlarda mış gibi yapan küçük burjuvaların hiç biri kurban kesmiyor, şefimize kurban kavurması ikram etmiyor, bayramınız mübarek olsun dersem şeriatçı olurum korkusuyla bayramınız kutlu olsun diyordu. Seyahat boyunca şefimizin yanından ayrılmaması iktiza eden Köylü, kendilerini ancak Altınova sapağında kendisi gibi mütekait bir otomobille karşıladı.

Köylü, H.Şişman Gürkansız beyefendinin gözüne girmek için, elinden maddi manevi ne geliyorsa esirgemedi. Sonunda muvaffak da oldu.Sermuharririmizin kendisine yüklü meblağda bayram bahşişiyle mükafatlandırdığı söyleniyor.

KÖYLÜ’DEN BERCESTE VE SERMUHARRİRE YAĞ

'Vermez selam o serv-i hıraman gelir geçer
Yollarda ömr-i aşık-ı nalan gelir geçer'

Divan edebiyatının (17.yy. sonları-18.yy. başları) adı pek duyulmamış şuarasından Nazım efendiden aldığımız bu beytin meali şöyledir: Salınan selvi boyuyla dolaşan mağrur sevgili, ben aşıkına selam vermeden gelip geçer / Oysa acı çekip inleyen benim ömrüm, onunla karşılaşıp bir selamını alabilmek için yollarda geçer.

Sermuharrire malumat-ı hususiye: Zatınızın eser-i fevk-aladesi olan mümtaz ceride Manalı Posta'nın kari haznesinin fevk-el beşer bir sür'atle memalik sathına sirayet eddiğünü, ol babda şehr-i Stanbul'a vasıl olduğunu ve birçok karinin mazharlarına erişdiğünü nazar-ı dikkatlerinize arz ederim.

Malumu ilam tahtında’ merhum ölmeden önce sağdı’ diyor Köylü.SM

5 Kasım 2010 Cuma

KÖYLÜ'DEN SERMUHARRİRE FUZULİ İLE CEVAP!

“Aşk derdiyle hoşem, el çek ilacımdan tabib

Kılma derman kim, helakim zehr-i dermanındadır”

Sermuharririn tarafıma tevci buyurdukları 'abazanlık'

atf-ı cürümlerine cevaben intihab eylediğim Fuzuli'nin bu güzel beytinin

mealini takdim ediyorum değerli karilerime: Bir güzeli seviyorum ve bu yolda

çektiğim acılardan hoşnudum, ey doktor efendi, hastayım diye bana ilaç vermeye

kalkma, ben asıl o zaman hapı yutarım. Çünkü aşk biter, bu garip gider.

4 Kasım 2010 Perşembe

SÜLEYMAN ŞAHİN'İN MEKTUBU

Manalı Posta’nın Muhterem Sermuharriri Hasan Gürkan Efendi’ye,

Köylü namıyla maruf refikimiz Numan Efendi’nin divan edebiyatı’ndan zevk-ı selimle seçtiği ve derin bir vukufla mealen günümüz Türkçesiyle cerideniz kar’ilerine arz ettiği mısra-ı bercesteler ve muhteşem beyitleri büyük bir keyifle kıraat ederken 40 yıl evvel şahsıma gönderilmiş bir nâmeyi - gözlerim yaşararak, burnumun direği sızlayarak ve o günlerimize duyduğum derin bir hasretle iç geçirerek - hatırladım.

Zat-ı âlilerinizin de hatırlayacağı üzre 1968 Haziran’ının hitamında Gazi’yi bitirmiş çiçeği burnunda Türkçe muallimleri olarak kur’a çekmiş ve tespih taneleri gibi Anadolu’nun çeşitli şehir ve kasabalarına dağılmıştık. Zatınız memleketim Tokat’a, bendeniz Aydın-İncirliova’ya, aynı sınıftan refikimiz Rıdvan Sertlek efendi de Nevşehir’in Avanos (O Avanos ki Hititlilerden bu güne binlerce yıldır Kızılırmak’a rengini veren killi topraklar, bu yöre çömlekçisininin çarkında yeniden testi, çanak, çömlek olarak hayat bulmaktadır.) kasabasına tayin olunmuştuk. Bahis-i mevzu nâme Rıdvan biraderimiz tarafından bendenize gönderilmişti. Ne derece yalnızlık çektiğini, bunaldığını en tesirli şekilde ifade etmek üzre şiire sığınmıştı ve sık sık mektup yazmamızı reca ediyor –ne recası düpedüz yalvarıyordu.
Nâme, Seyranî’nin
Kör de bilir Avanos'un yolunu,
Testi, çanak kırığından bellidir." mısraları ile başlamaktaydı.
Nâmenin hitamında ise Bağdatlı Mehmet Fuzulî Efendi’nin şu yürek kavurucu beyt-i meşhuru yer almaktaydı:
Ne yanar kimse mene âteş-i dilden özge,
Ne açar kimse kapım bâd-ı sabâdan gayrı!

(Mealen: Tutuşup kavrulan gönlümden başka ne kimse benim için acı çeker; ne de sabah yeli dışında kimsecikler kapımı açar. )

Apaçık meydandaydı ki Rıdvan biraderimiz, fiilî bir fikir hürriyetinin yaşandığı, dünyanın bütün büyük kentlerinde olduğu gibi devrim kasırgasının salladığı 68 Ankara’sını ve özellikle de her biri nev’i şahsına münhasır rengarenk şahsiyetlerden müteşekkil sınıfımız ortamına şiddetle ihtiyaç duymaktaydı. Ve anlaşılan Avanos kasabasının muhafazakâr içtimai iklimi biraderimize pek yaramamıştı.
1 Kasım 2010, İstanbul
Süleyman ŞAHİN,
(İsm-i müstearı Yusuf ERDEM)

Eziz biraderimiz Köylü’ye ve muhterem hemşiremiz Vildan Hanıma ve meni közel tanıyan tüm dostlara

28 Ekim 2010 Perşembe

BİRA EZ KUŞTİM (ABİ BENİ ÖLDÜRDÜLER)

İKİ KELİME Taraf -Ahmet Altan

İnsanoğlunun söyleyebileceği en korkunç ve en sarsıcı cümlenin iki kelimelik bir cümle olduğuna Macbeth’i ilk kez okuduğumdan beri inanırım.
– Beni öldürdüler.
Daha ölmeden kendi ölümünü kabullenip bunu söylemek, herkes gibi “öleceğini” değil de herkesten çok farklı olarak “öldüğünü” bilmek, hâlâ hayattayken kendini bir “ölü” olarak görmek, canlı bedeninde dolaşan ve biraz sonra bütün o bedeni esir alacak olan ölümü hissetmek ve “öldüğünü” henüz hayattayken haber vermek beni her zaman derinden yaralar.
Marquez’de aynı cümleye rastladığımda da aynı duyguları hissetmiştim.

Bunun gerçek hayatta tekrarlanması, belki de hayatında hiç Shakespeare ya da Márquez okumamış birinin, korkunç bir işkenceden geçtikten sonra abisine son kez seslenerek, “beni öldürdüler” demesi, bu kez sadece canımı yakmadı, aynı zamanda beni utandırıp kederlendirdi.

Bizim Veysi Polat’ın bugün okuyacağınız haberi, 1992 yılında köylülere işkence yapan ve aralarından birini öldüren bir asteğmenin müebbet hapse mahkûm oluşunu anlatıyor.

Öldürülen Abdulkadir Kurt’la birlikte gözaltına alınan ve onunla birlikte işkence gören abisi Musa Kurt, kardeşinin son anlarını anlatırken, “kardeşim Abdulkadir’le aynı nezarethanedeydik. Akşam saat 22 sıralarında iki kişi gelip götürdü. Bir süre sonra da iki askerin kolunda geri getirdiler. Durumu çok kötüydü. Kürtçe ‘bira ez kuştim- abi beni öldürdüler’ diyordu. Durumu çok kötüydü” diyor.

Bu Kürtçe lafı hiç unutmayacağım.
“Bira ez kuştim.”
“Abi, beni öldürdüler.”

Öldürülen Abdulkadir’le birlikte gözaltına alınıp işkenceden geçtikten sonra savcılığa çıkarılan on bir köylüyü görünce savcı, “bunların ne günahı var” deyip hepsini serbest bırakmış.

Bir suçu olmayan, savcılıkta serbest bırakılacak biri, bir asteğmenin işkencesiyle ölüyor.

Biz, on sekiz yıl önce 36 yaşındaki bir köylünün ağır işkencelerle öldürüldüğünü, son sözlerinin “bira ez kuştim” olduğunu hiç bilmedik, hiç duymadık.

Oralarda olanlarla hiç ilgilenmedik.
Biz hiç “bilmediğimiz” için o köylüyü öldüren asteğmen on sekiz yıl boyunca serbest dolaştı.
Ancak şimdi müebbede mahkûm oldu.
O köylünün ölümünden elbette ona işkence yapanlar sorumlu ama o asteğmene “işkence yapabileceği, insanları öldürebileceği” güvenini veren, onun on sekiz yıl boyunca özgürce dolaşmasını sağlayan bizim “bilinçli” cehaletimiz değil mi?

Biz, oralarda, “uzaklarda” neler yaşandığını merak etseydik, insanlara sahip çıksaydık, o asteğmen günahsız bir köylüyü bir gece yarısı işkencehaneye alıp, korkunç acılar çektirerek öldürebilir miydi?
Buna cüret edebilir miydi?
Edemezdi.
Ama biz hiç ilgilenmedik olup bitenlerle, yaşanan vahşete bilerek isteyerek arkamızı döndük, bilmemeyi tercih ettik.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra birçok Alman, NAZİ’lerin yaptıklarını bilmediklerini söylemişlerdi, kendi vicdanlarını bu “bilinçli” cehaletle yatıştırmaya çalışmışlardı, o zaman dünyanın birçok aydını, bu “cehaleti” gizli bir işbirliği olarak değerlendirmişti.
Bilmiyorlardı çünkü bilmek istemiyorlardı.

Bizim durumumuz da biraz öyle değil mi?

ehaletimiz, aslında gizli bir suç ortaklığının üstünü örtmek için kullandığımız bir bahane, bilmiyorduk çünkü bilmek istemiyorduk.

Bir geceyarısı kanlar içinde getirilen adamı, onun “bira ez kuştim” deyişini, kardeşinin ölümünü çaresizlikle izleyen ağabeyi düşünün.

Bunu bilmek istiyor muydunuz?

Bunu bilip de hiç tepki vermeden durmak kolay değil, bunu bilip de sessiz kalmak kolay değil ama bunu bilip de ses çıkarmak da kolay değildi o zamanlar.

Onun için bilmedik.

Biz bilmediğimiz için de o adam, “beni öldürdüler” diyerek öldü.

İnsanoğlunun söyleyebileceği en dehşet verici cümle, bu iki kelimelik cümledir benim için.

Shakespeare’in piyesinde öldürülen bir kral, Márquez’in romanında öldürülen bir genç değil Güneydoğu’da öldürülen bir Kürt köylüsü söylüyor bunu.

Akan kan gerçek, ölen gerçek, söylenen söz gerçek.

Bu suç ortaklığının, bu tercih edilmiş “cehaletin” altından kalkmak, o son sözleri unutmak o kadar kolay olmayacak.

O son sözler çınlayıp duracak.
“Bira ez kuştim.”
ahmetaltan111@gmail.com