13 Ocak 2023 Cuma

 

“BİR GÜL AT BANA

YEŞİL PENCERENDEN”

Hasan Gürkan


                                    Leyla ile Mecnun

Anlatma yeteneği!

Sana tutulduğum günden beri – önceleri az çok becerikli olduğumu sandığım – bu alanda, içime sindiremediğim acemilikler yaşıyorum. Ama bu, yazmanın bir zorunluluk olarak kendini dayatmasının önünü alamıyor . Sevda ülkesine ilk gençliğimden aklımda kalan bir şiirle ayak bastım. “Bir gül at bana yeşil pencerenden “ Yazma ihtiyacı sana dur durak bilmeksizin şiirler, iç ferahlıkları , ışıklar taşıma arzusuydu. Bunu hiçbir zaman istediğim gibi yapamadım. Her defasında dilin bir yanı güdük kaldı. Hiç kullanılmamış, el değmemiş bir dil yaratamamanın sıkıntısını yaşadım.

                                       Frida Kahlo- Diago Rivera

Anlatmak için çırpınışım, aynı zamanda iç dünyamın sevgiyle halkolmuş zenginliklerini, avuçlarının içine, dokunabileceğin, sıcaklığını duyabileceğin bir hakikat olarak sana sunma gayretiydi. Çünkü sevdayı ben sürekli bir paylaşma ve bizi kuşatan kısırlıklara meydan okuma eylemi olarak yaşıyorum. Bu yüzden yazmadan edemezdim.

Böyle asi bir ihtiras, bir süredir sözün hükmünün geçmediği çorak topraklarda dolanıyor. İfade etmek, bıktırıcı bir tekrar olup karşıma dikiliyor. Beni inciten bir çaresizlik her cümleye, kelimeye, heceye, harfe siniyor. Belki senin susarak yaptığını yapıyorum. Belki henüz cenin halindeki bir çözümün kapılarını yumrukluyorum.

Yazdıklarımı okurken yüzünü seyrettim. Bir şeyler söyledin. Sesin acı yüklüydü.

Öyle olmaz kız çocuğu, öyle olmaz! Lüzumsuzluk gibi, saçmalık gibi bir boşluktayım. Ellerim, ayaklarım, bu gövdem, bütün bunları nereye koyacağım ?

Sustum. Sükut var olan bütün çözümsüzlükleri büyüterek , bütün pencerelerinden bana bakıyor.

Üşüyorum.

* Ahmet Muhip Dıranas


12 Ocak 2023 Perşembe

 

ANLIK HAZLAR, ACILAR, SEVİNÇLER ÖRGÜSÜ

HAYAT VE KÂBUS

Hasan Gürkan

Hayat anlık hazlar, acılar, sevinçler, üşümeler örgüsünden başka bir şey değil.

    Kendi tarihsel canavarını yaratan insan, şimdi o canavarın zavallı bir nefretle çizdiği resimde bir figür olmaktan öteye gidemiyor. Toplumsal trafikte düzeni sağlamakla görevli bütün “izm”li teoriler, hayatı şematize ederek tek boyutlu bir resme indirgerken, ortalama insanın güvenlik endişeleri, resimde dayatılan role oturduğunda son buluyor.

    Ruh bedenden ayrılıyor. Ruhsuz beden figürleşip, en temel ihtiyaçlarında doymak bilmez iştahlara mahkum ediliyor. Bu öyle bir iştah ki, her seferinde daha fazla tüketebilmek , için insanı insanlık dışı metotları öğrenmek, uygulamak durumunda bırakıyor.

    İnsan kendine yabancılaşıyor. Düşünme, sorgulama cesaretini henüz kaybetmemiş ise, bu noktada kendine dayatılan role ne kadar yabancı olduğunu fark ediyor. Diğerlerinin probleminin bittiği yerde, fark edenin problemi başlıyor. Ruh üşüyor, ince kelebek kanatları titriyor. Resim paramparça olurken “müesses nizam” iflas ediyor.

    Beden korumasız, barınaksız. Ne paradoks! Öz varlığı ile bütünleşebilmek için, güvenliğin tehlikesinden kaçarken, sokağa koşarak tam da bir kaosun ortasında, ideolojilerin balkonunda buluyor kendini.

    Geçmişin psikolojik labirentlerine kilitlenmiş hayatında, kurtuluş için en büyük engelin kendi içinde olduğunu hissediyor insan. Kendine karşı, kendisi ile savaş başlıyor. Doğru ile yanlış, su ve ateşin kimyasında değil. Neyi alıp neyi atacaksın! Ağacın gökyüzüne doğru özgürce uzanabilmesi için bilgiyle, tecrübeyle ve zamanında budanması gibi incelik isteyen bir eylem bu.

    İnsan varlığının kabulü , korunması adına, sokakta bir başka kaynaktan yardım umarak, kendine en büyük kötülüğü yapıyor. Sonunda başkası dediğimiz, kendinin zannettiği paradigmalarının ağındaki dramı yaşamıyor mu! Nietzsche diyelim, Kirkegaard diyelim, Sartre diyelim, hangisi olursa olsun bütün araştırmacı felsefe ustalarını kazıyın, altlarından üşüyen bir çocuk çıkacaktır.

    Öz varlığım, hayat pınarları kurumuş, çatlamış toprak üzerinde olmayanı görmeyen kör gözlerin öznesine devrilirken, tuvalin içine doğru kedisi için belirlenmiş resme doğru tekrar çekiliyor.

    Herkes kendi trajedisini yaşıyor. Mutluluk dedikleri işportaya düşmüş bir meta. Hayat anlık hazlar, acılar, sevinçler, üşümeler örgüsünden başka bir şey değil.



11 Ocak 2023 Çarşamba

 

BODRUM HAKİMİ

MEFARET HANIM

“HAKİMHANIM MEMLEKETİ KÜTAHYA DAVŞAN”

                                          Mefharet Hanım

Türkiye’nin ilk kadın hakimlerindendi Bodrum Hakimi. Tek görev yeri Bodrum değildi elbet, ama Bodrumlular onu öyle sevmişlerdi ki… Bu dürüst, gözüpek, “erkek gibi” hakim hanıma saygıyla karışık bir sevgi duyuyorlardı. Aslen nereli olduğu önemli değildi, “Bodrum Hakimi” idi o.

“Mefharet Tüzün (Bodrum Hakimi) Tavşanlı 1906 – Bodrum 1954
Türkiye’nin ilk kadın hakimlerinden olan Tüzün, 24 Eylül 1951 yılında Bodrum’da göreve başladı. Keşiflere at sırtında gidip gelen hakime hanım, cesurluğu ve girişimciliğiyle kısa zamanda yöre halkının sevgisini kazanmıştı. 1954’te kaybettiği nişanlısının ardından Tüzün’ün de beklenmedik ölümü, Bodrum’da büyük üzüntü yarattı. Bodrumlular, Hakim’e olan sevgilerini adına bir türkü yakarak yaşatmaya çalışmışlardır”.

     Bodrum’da iz bırakanlar takviminde böyle tanıtılıyor Bodrum Hakimi Mefharet Tüzün. Hakkında bundan fazlasını öğrenmek de pek mümkün değil zaten. Denediğiniz zaman resmi makamlardan da Bodrum’un yaşlılarından da aynı tepkiyi alıyorsunuz: “Niye soruyorsunuz? Geçmiş zaman, ne olmuşsa olmuş bitmiş işte, öğrenip de ne yapacaksınız?” Bodrumlular söz birliği etmişçesine 43 yıldır saklıyor Mefharet Hanım’ın ölüme götüren sırrı.

       Mefharet Hanım’ın arkasından halkın yaktığı türküyü yıllar sonra seslendirip yeni albümüne alan Tolga Çandar, uzun süre bu sırrın izini sürmüş. Ama zar zor açtığı her kapının arkasında birbirinden farklı öyküler çıkmış karşısına.

                                                  Tolga Çandar
    Bunlardan bir tanesine göre, Hakim Hanım Bodrum’da bir gence idam cezası vermiş. Bunun üzerine çocuğun ağabeyi onu kaçırıp Turgutreis’in karşısındaki Çatal adalarında tecavüz etmiş. Bundan çok etkilenen Mefharet Hanım da dönüşte kendisini öldürmüş.



     Anlatılan diğer öyküler ise ayrıntıları farklı olsa da Mefharet Hanım’ın ölümünün arkasında bir aşk olduğu yolunda. Bunlardan biri, “Bodrum Hakimi” filmine de konu olan öykü. Türkan Şoray’ın bütün azametiyle canlandırdığı muhteşem hakim hanımın hiçbir zor karşısında eğilmeyen başı sonunda bir aşka yenik düşüyordu. Ya sevdiği adama ölüm cezası verecekti, ya da… İkinci yolu seçti Bodrum Hakimi.

Şu Bodrum’un dağlarında ceylanlar dolaşır
Kara haber Mefharet Hanıma pek tez ulaşır

    Bodrum’da sıkı sıkı mühürlenmiş ağızlardan yarım yamalak dökülenler ise, hakim hanımın sevgilisinin filmdeki gibi bir suçlu değil, Bodrum’un savcısı olduğu yönünde. Ama bu aşkın Mefharet Hanım’ı neden intihara sürüklediği konusunda rivayet muhtelif. Karşılıksız değildi aşkı besbelli. Ama herhalde evlenemeyeceklerdi. Ama neden? Savcı evli miydi, ya da önce evlilik vadettiği Mefharet Hanım’ı sonra terk mi etti… Büyük olasılıkla Bodrumlular pek sevdikleri “hakim hanımlarına böyle gayrimeşru bir ilişkiyi yakıştırmak istemediklerinden susuyorlar bu konuda, takvimlerinde bile “nişanlısı” sıfatını kullanmayı tercih ediyorlar.

    Mefharet Hanım’ın son gecesine ilişkin anlatılanlar ise daha da hazin. Milaslı Türk sanat müziği bestekarı Zeki Duygulu’nun konseri var o gece. Bodrumlular ciple Milas’ın yolunu tutuyor. Mefharet Hanım da aralarında. Ve o gece konserde bir şarkıyı tam üç kez çaldırıyor:

Uslu dur kadınım çıldırtma beni /Ben artık bildiğin o ten değilim

Bir başka yağmurla ıslak mendilim/Yeter artık ağlatma beni
Uslu dur kadınım çıldırtma beni /Dökülmüş yaprağım, sararmış güzüm
Çiğli kirpiklerle yaşlıdır gözüm /Bu gurbet ellerde ben bir öksüzüm
Yeter artık ağlatma beni /Uslu dur kadınım çıldırtma beni

Bu konser Bodrumlular’ın Mefharet Tüzün’ü son görüşü oluyor. Tolga Çandar o gece kendini asan hakim hanımın ölümünün Bodrum’da ne büyük bir üzüntü yarattığını annesinden dinlemiş. O zamanlar henüz çocuk olan annesi tarlada çalışırken gelen ve mola veren otobüsü ve üstündeki cenazeyi hiç unutmamış. Yıllarca ne bu öykü düşmüş dilinden ne de Bodrum Hakimi’nin türküsü.

Hakim Hanım’ın memleketi Kütahya Tavşan
Hakim Hanım sen eyledin bizleri perişan

Bu Kütahya konusu da ayrı bir muamma. Takvimde de türküde de Mefaret Hanım’ın Tavşanlılı olduğu söylense de bunun aslı yok gibi. Tavşanlı kaymakamıyla konuşan Tolga Çandar Hakim Hanım’ın bir süre Tavşanlı’da görev yaptığını, tıpkı Bodrum’daki gibi yöre halkı tarafından çok sevildiğini, giderken de gözyaşları içinde konvoylarla uğurlandığını öğrenmiş. Mefharet Tüzün’ün gerçekte Tekirdağlı olduğu sanılıyor.

     Çandar, kendisini çocukluğundan beri derinden etkileyen bu kadının peşini bırakmamaya kararlı. Elinde Bodrum kaymakamlığından zar zor edindiği sararmış bir fotoğraf var. Hakim’in sevgilisi olduğu söylenen savcıyı aramış, bulamamış, akrabalarına sormuş, öğrenememiş, şimdi Adalet Bakanlığı’nda araştırmalarına devam ediyor. Bu arada da hiç olmazsa bir türküyle bu talihsiz kadına bir selam gönderiyor.

Türkü, Bodrumlular’ın yaktığı bir ağıt ama Milaslı radyo sanatçısı Nazmi Yükselen onu TRT repertuvarına girecek şekilde düzenlemiş ve 60’lı yıllarda plağa okumuş. İşin ilginç yanı, Tolga Çandar Yunan adası Kos’ta da dinlemiş bu türküyü. Hemen sormuş “bu ne?” diye, “karşıda yaşanmış bir öykü” demişler. Şimdi Tolga Çandar’ın sesiyle yeniden hayat buluyor “Bodrum Hakimi”nin öyküsü. Çok sade, tek bir bağlamayla, kırk yıl uzaktan yürekleri dağlamaya devam ediyor:

Nasıl astın Mefaret Hanım ipe de kendini

10 Ocak 2023 Salı

 KIRILGAN VE MELANKOLİK ŞAİR

NİLGÜN MARMARA


                                   Nilgün Marmara


        Türk edebiyatının kırılgan ve melankolik şairlerinden Nilgün Marmara, 63 yıl önce bugün doğdu. Sylvia Plath'in Türkiye‘deki bir yansıması olan Nilgün Marmara, 29 yaşında kendini beşinci kattaki evinin penceresinden aşağı bırakarak yaşamına son vermişti. "Biliyorum, bir gün dayanamayacak küçük kalbim; arkamı dönüp inandığım ve güvendiğim her şeye veda edeceğim" diyen Marmara, yaşasaydı bugün 63 yaşında olacaktı. 

İşte mavi gözlerindeki acıyla, ‘umutsuzlar merdiveninin’ daimi üyesi Nilgün Marmara’nın hayatı…

       

                                                             Nilgün Marmara
 

                                           

    Nilgün Marmara, Balkan göçmeni olan bir ailenin iki kızından biri olarak, 13 Şubat 1958 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası Fikri Marmara, muhasebe müdürüydü. Liseyi Kadıköy Maarif Koleji'nde okudu. Üniversite hayatına İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden başladı ancak siyasi sebeplerle burada devam edemeyip tekrar sınava girdi ve Boğaziçi Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünü kazandı. 12 Eylül 1980 darbesi Marmara’nın hayatına etki eden dönemlerden oldu. Üniversitenin kırmızı salonundaki edebiyat, şiir tartışmaları sona ermiş; yerini gizli ev toplantılarına bırakmıştı. Bu dönemde şiir yazmaya başladı ama yazdıklarını kimseye göstermedi.

‘UMUTSUZLAR MERDİVENİ’ 

Üniversite yılarına dair bir anısı ise umutsuzlar merdiveniydi. Bu merdiven, Boğaziçi Üniversitesi’nin orta kantininin üstündeki, derslere girmediklerinde arkadaşlarıyla buluştukları özel bir yerdi. Arkadaşları Nilgün Marmara için, derslere pek girmediğini ve garip bir kuş gibi o basamaklara tünediğini söylerlerdi.

Okulu, Sylvia Plath’in Şairliğinin İntiharı Bağlamında Analizi tezi ile 1985'te bitirdi. Mezun olduktan sonra Marmaris'te bir tatil köyünde çalışmaya başladı. Farklı şirketlerde sekreterlik, Mısır Konsolosluğunda memurluklarda bulunsa da iş hayatı çok uzun süreli olmadı. 


Soldan sağa: Tomris Uyar, İlhan Berk, Cemal Süreya, Tevfik Akdağ Ayaktakiler: Ece Ayhan, Kağan Önal, Nilgün Marmara, Seyhan Erözçelik, Cemal Uzunoğlu.

        CEMAL SÜREYA’NIN “ÇILGIN ZELDA’SI”

     1982’de, arkadaş ortamında tanıştığı endüstri mühendisi Kağan Önal ile evlendi. Bir süreliğine kocasının işi nedeniyle Libya’ya taşındılar ve 16 ay Libya’da yaşadılar. Ardından Türkiye’ye döndüler, Kızıltoprak’ta bir ev kurdular. Evleri; Cemal Süreya, Ece Ayhan, Edip Cansever, Tomris Uyar, İlhan Berk, Küçük İskender, Cezmi Ersöz, Orhan Alkaya gibi ustaların uğrak yeri oldu. Bütün edebiyatçılar, ev toplantılarında bir araya geliyor ve şiir konuşuyorlardı. Pazar günü buluşması ritüeline ise “but partisi” ismini koydular. Fırında tavuk budu yaptıkları için Pazar buluşmalarının adını böyle seçtiler. Usta Şair Cemal Süreya ise Nilgün Marmara‘yı Amerikalı yazar F.Scott Fitzgerald’ın ele avuca sığmayan karısı Zelda’ya benzetir ve ona “Çılgın Zelda” derdi.

            SLYVIA PLATH ETKİSİ


                                                 Slyvia Plath

    Nilgün Marmara, Slyvia Plath‘ı, kendi içinde iz bırakmış her bir acı zerresinin karşılığı olarak görüyordu. Bu yüzden Slyvia’nın hayatı üzerine çalıştı ve üniversiteden “Slyvia Plath’ın şairliğinin intiharı bağlamında analizi” konulu tez ile mezun oldu. Slyvia’nın bireyin yalnızlığı ve bunun yanında var oluşu üzerine olan görüşü, Marmara‘yı çok fazla etkisi altına almıştı. 

             29 YAŞINDA YAŞAMINA SON VERDİ

       Şiirlerinde yalnızlık, acı, intihar gibi temalara sıkça değinen Nilgün Marmara, fikirlerini benimsediği Slyvia Plath ile aynı sonu seçti. Tıpkı 31 yaşında gaz fırınına kafasını sokarak kendini öldüren manik depresif şair Slyvia gibi, 13 Ekim 1987'de 29 yaşındayken beşinci kattaki evinin penceresinden atlayarak yaşamına son verdi.

        Ölmeden kısa bir süre önce yazdığı ne varsa kocasına vermişti. Ölümünün hemen ardından metinleri ve şiirleri ayrılıp düzenlendi. “Daktiloya Çekilmiş Şiirler” ve “Metinler” olarak iki ayrı kitap halinde yayımlandı.

        Daha sonra annesinin isteğiyle günlükleri, “Kırmızı Kahverengi Defter” adıyla yayımlandı. Editörlüğünü ise, arkadaşı Gülseli İnal üstlendi.

       Ölümünün ardından tartışmalar, suçlamalar ve aşk dedikoduları başladı. İntihar etmediği, öldürüldüğü, ölümünde eşi Kağan Önal’ın ihmali suçlamaları üzerine eşi bir açıklama yaptı: “Oysa Nilgün’ün tedavi olması gerekiyordu ama o doktorlardan kaçıyordu. Doktor geldiğinde evde olması gerekirken evde değildi. Doktor beklemişti. Gelince de konuştular. Doktor bana “İşiniz çok zor, tedavi olması lazım ama çok zeki ve kültürlü. Yani en zor vakalardan.” demişti. Çünkü iyileşmesi için entelektüel faaliyetlerde bulunmaması gerekiyordu. İlacı dayayacaklardı ve uyuşacaktı. Orta kültür ve zekalı durumlarda bu hastalık 20’li yaşlarda ortaya çıkarmış. Lityum tedavisiyle başarılı olunurmuş. Ancak Nilgün bu tipte değildi. Tedavi olması. Buna ikna olması, tedaviden memnun kalması hepsi ayrı bir dertti. Dolayısıyla tedavi olmadı. Öldüğü gün bana tedaviye başlayacağına dair söz vermişti.”

        CEMAL SÜREYA’NIN, MARMARA’NIN İNTİHARINA BAKIŞI

        Nilgün Marmara’nın intiharının ardından, yakın dostlarından Cemal Süreya şu açıklamayı yaptı: “Nilgün ölmüş. Beşinci kattaki evinin penceresinden kendini aşağı atarak canına kıymış. Ece Ayhan söyledi. Çok değişik bir insandı Zelda. Akşamları belli bir saatten sonra kişilik hatta beden değiştiriyor gibi gelirdi bana. Yüzü alarır, bakışlarına çok güzel ama ürkütücü bir parıltı eklenirdi. Çok da gençti. Sanırım, otuzuna değmemişti daha. Ece ile gergedan için yaptığımız söyleşide ondan söz ettim: Bu dünyayı başka bir hayatın bekleme salonu ya da vakit geçirme yeri olarak görüyordu. Dönüp baktığımda bir acı da buluyorum Nilgün’ün yüzünde. O zamanlar görememiştim. Bugün ortaya çıkıyor.” (Günler/841.Gün)

          “128 NİLGÜN MARMARA! ”

İntiharının ardından Türk edebiyatının bir diğer usta kalemi ve Marmara’nın yakın dostlarından Ece Ayhan, "Meçhul Öğrenci Anıtı" şiirinde, Marmara’nın ilkokuldaki öğrenci numarasını kastederek "Aldırma128! İntiharın parasız yatılı küçük zabit okullarında..." mısralarıyla kendisine seslendi. Cezmi Ersöz ise, Marmara‘nın ölümünün ardından "Kırk Yılda Bir Gibisin" adlı kitabı yazıp, kendisine ithaf etti. Ayrıca Seyhan Erözçelik, Nilgün Marmara'nın intiharının ardından Nilgün'ün Göztaşı isimli şiiri yazdı.








9 Ocak 2023 Pazartesi

 

İTALYAN ANARŞİSTLERİ

İŞTE BİR SABAH

Metin Yeğin


    Kapıda kendi aralarında konuşan öğrenciler de sustu gibi geldi bana, kızlı erkekli. Akordeoncu nazikçe kenara çekildi. Üç kişi fırladı Üniversite kapısından, hepsi maskeliydi ama biri kızdı kesin.


                                                           Anarşistler

    Tam merkezdeydi ev, ama günün gürültüsü tırmanamıyordu çatı katına. Makineli bir mekanizma ile çalışan iki tepe penceresi vardı. Uzaktan kumandayla derinden gelen zincir sesleriyle açılıp kapanıyordu. Her seferinde açılmayacak ya da kapanmayacak diye endişeleniyordum. Pencere dediğin itilir, çekilir bir şeydir bence. Ne öyle uzaktan kumandanlar filan, Japonlar icat etmiştir mutlaka. Manzarası güzeldi ama pencerelerin, rüzgara bağlı hızla veya süzülerek geçen bulutlar, güneş parlak ve ay ışığı denk geldiğinde işte…

                                      Akordeoncu

    Altı kat inince, Napoli’nin merkezine iniliyordu. Kapıdan çıkar çıkmaz insanlar karşılıyordu. Birbirine çarparak ama neşeli yürüyen bir kalabalık vardı. Onları yararak geçmeye çalışan birkaç scooter motor, oluyordu mutlaka, küçük tekerlekli, arkalarında mutlaka bir sepet, sepetten dışarı burnunu uzatmış bir baget ekmek, sarkan bir demet maydanoz ve taze soğan filan. Size garip gelebilir ama neşelendiriyordu insanı bu karmaşa. Kentin merkezinden henüz kovulmamıştı insanlar. Bazılarının yarısı yırtılmış, anarşist afişler aslıydı duvarlarda, bıçak bileyen bir yaşlı adam köşe başında, ayağı ile basarak çeviriyordu bileme taşını ve uzun, ince, her boydan çivileri vitrinde nalburlar…

-Onların bile fotoğrafını çekiyordu turistler, üstelik Japon da değillerdi.-

                                  Molotof Kokteyli

          Bir küçük meydana açılıyordu sokak. İki cafe vardı meydanda, sandalyeleri sokaklara sarkmış, ekspresso içiyordu insanlar daha çok, hâlâ kağıt gazete okuyanlar vardı, kahve lekeli sayfaları. Bir banka, nedense kepenkleri kapalıydı hafta içi. Akordeon çalıyordu bir genç adam, üniversitenin basamaklarında. Hukuk fakültesiydi galiba. Keyifliydi orada olmaktan adam, akordeon ve biz…

     Sonra bir an sustu. Kapıda kendi aralarında konuşan öğrenciler de sustu gibi geldi bana, kızlı erkekli. Akordeoncu nazikçe kenara çekildi. Üç kişi fırladı Üniversite kapısından, hepsi maskeliydi ama biri kızdı kesin. Ellerindeki Molotofları bankaya fırlattılar. Kepenklere çarpıp, patladı Molotof. Hava çok güneşliydi ama yine parladı havada ateş. Sonra yine koşarak, üniversite kapısından girip, sahneden çıktı Molotofçular. Onların koşarak geçtikleri yere döndü Akordeoncu. Yeniden çalmaya başladı ve yine saçlarını akordeonla birlikte sallayarak. Çirkin kıyafetleri ile Jandarmalar geldi. Telsizleriyle amirlerine bir şeyler söylediler, kesin daha çirkindi amirlerin kıyafetleri…


                                   İtalyan Jandarma

- ‘Bankaların nasıl dünyadaki en zengin, en güçlü kurumlar haline geldiğini öğrenmek istiyorsanız bir gün borca girin’ diyordu 1980’lerde, bir İngiliz finans kurumunun reklamında*-

Akordeoncu ‘Bella çav’ çalıyordu. Bankanın önü hala yanıyordu...

*Saatler- Simon Garfield…

5 Ocak 2023 Perşembe

 

İSPANYA İÇ SAVAŞINDA

ENDÜLÜS'TE RAKS


Hasan Gürkan


    “Sanat tarihçisi Patricia Failing şöyle diyor mesela: “Guernica’da

 yer  alan at ve boğa İspanyol kültürünün çok önemli iki unsurudur.

 Picasso bu iki hayvanı resimlerinden farklı anlamlara gelecek

 şekilde kullanmıştır. Bu da boğa ve atın Guernica resmi bağlamında

 ne anlama geldiğini anlamayı oldukça zor hale getiriyor.”


    İspanya İç Savaşı, 17 Temmuz 1936- 1939 yılları arasında İspanya’da

 karşılıklı memnuniyetsizliklerin sebep olduğu cumhuriyetçi ve milliyetçi

 taraflar arasında çıkan iç savaştır. 16 Temmuz 1936 tarihinde General

 Mola, General Goded ve General Francisco Franco “Cumhuriyetçi Halk

 Cephesi” yönetimine karşı isyan başlatmasıyla başlayan iç savaş 3 yıl

sürmüştür ve bilançosu çok ağır olmuştur. 600.000 insan hayatını 

kaybetmiştir.”

                                       Hitler ve Franco

“Franco ve destekçileri, Afrika’da bulunan ordular ve asillerle birleşmiş,

 Almanya’nın da desteğini alarak ile İspanya’ya geçmişlerdir.”

“Bunun üzerine Fransa ile İngiltere’den yardım isteyen cumhuriyetçilerin

beklentisi gerçekleşmemiş olumsuz cevap almışlardır”

                                       Faşist Franco

“Almanya’da Hitler, Franco’nun emrine savaşmak için uçak filoları

 göndermiştir. Ayrıca 200.000 kişiyi aşan Alman, Arap ve İtalyan orduları

 isyan bölgesine milliyetçilere destek olmak amacıyla gitmişlerdir.”

“Anorko sendikalistler sendikaları, Ortodoks Komünistler, Demokratik

 Cumhuriyeti, Sosyalistler savaşmayı, Goşistler gerillalara, Troçkistler ise

 1917 ruhunu savunmuşlardır. Anlaşıldığı gibi ispanyanın müttefikleri tek

vücut olamamışlardır.

                                    Anarco Sendikalistler

Fakat her şeye rağmen bu mücadelede faşizme karşı büyük bir savaş

 verilmiştir. Dış devletler ise cumhuriyetçilere yardım etmeyip faşizm

liderlerinin katliam “

“Milliyetçiliğe karşı olan toplam 35.000 Alman, İtalyan ve Orta Avrupalı

 yardıma koşmuş ve istilacı devletlere karşı cumhuriyetçi İspanyanın safında

 savaşmışlardır. 1938 yılının son günlerinde bu halk kitlesi İspanya’dan

 ayrılmışlardır. 1938 tarihinde artık”

“Mayıs 1939 yılında cumhuriyetçilerin direnişi sona ermiş ve savaşın galibi

milliyetçiler olmuştur. Bu zaferin hemen ardından İspanya Cumhuriyeti’nin

yerini İspanya Krallığı almıştır. Francisco Franco, Bahamonde

 galibiyetinin ardından tam 36 yıl İspanya’yı diktatörlük ve faşizmle yönetmiştir. Aynı

 zamanda kendi yaptığı katliamlar ve insan onuruna aykırı ittifaklar

 nedeniyle tarihin en sevilmeyen devlet adamlarından biri olmuştur. “

                                             Yahya Kemal

Yahya Kemal Beyatlı İspanya İç Savaşı sırasında Madrid

 Büyükelçisidir.Korktuğu için Madrit’e gitmez. Büyükelçilik görevini Paris’ten

 yürütür.(Nasıl yürütüyorsa!) Ve binlerce cumhuriyetçinin, devrimcinin faşist

 saldırıda canını kaybettiği savaşta Yahya Kemal bey, Endülüs’te Raks: şiirini yazar:

“Zil, şal ve gül /Bu bahçede raksın bütün hızı, bütün hızı

Şevk akşamında Endülüs/Üç defa kırmızı

Aşkın sihirli şarkısı yüzlerce dildedir  İspanya neşesiyle bu akşam bu

 zildedir.(...)”



1 Ocak 2023 Pazar

 

       CKKH

SİKOKOAŞ YOLDAŞ

Hasan Gürkan


    O, hepinizin yakından tanıdığı, ülkemizin medarı iftiharı, milsiz gururumuzun nişanı Şef Kok Karaşişman Hasan. Yani Cikokoaş. Kısaltmadaki C harfi ecnebi dillerde chef diye yazılan Şefe tekabül etmektedir. Böylece hem yoldaşın yabancı dil bildiği vurgulanmakta, hem de halkımızın aşağılık kompleksinin doyurulmasına katkıda bulunulmaktadır. Kok kelimesi de sandığınız gibi kokmak fiilinden değil, Danca’da aşçı kelimesinden gelmektedir.


    Dünyaca ünlü milsiz şef kok Hasan, cennet vatanımızın müstesna güzellikteki bir köşesinde Davşanlı’da dünyaya geldi. Ailesi Hacıhasanlar, ege ve iç Anadolu bölgesinde geniş arazilere, çiftliklere, hanlara, hamamlara sahipti. Küçük Hasan dadıların, mürebbiyelerin ellerinde büyüdü.Ter-ü taze üç süt anne tarafından emzirildi. Horkhaimmer, Riche, Junge gibi Frankfurt ekolüne mensup psikiyatrisiler Sikokoaş’da ileri yaşlarda da görülen düzgün meme düşkünlüğünü ,çocukluğunda üç sütannesi tarafından emzirilmesine bağlamaktadırlar. Ama kadın bedenin diğer mahrem yanlarına düşkünlüğüne henüz bilimsel bir izahat getirmekten acizdirler


    Fıtrattan sınıf şuuruna sahip olan küçük Hasan, varisi olduğu mal mülk ve servetten rahatsız oluyor, ailesinin mensup olduğu aristokrat sınıftan kopup emekçi sınıfların içine girmek istiyordu.

    Babası Ali Rıza efendi onu mahalle mektebine yazdırdı. Küçük Hasan okuldan sık sık kaytarıyor, dedesinin bostan tarlalarında kızları kovalıyor, yakaladığına Karacaoğlan'ın erotik şiirlerini okuyordu. Sonunda yavruların arasında bir eli yağda, bir eli balda burjuva hayatına dayanamadı. Ve sekiz yaşında evden firar etti. Yıllar sonra bu firar için “M.Kemal’in Samsun’a çıkması tarihimizde ne kadar önem arz ediyorsa, benim baba ocağından firarım da aziz milletimin tarihinde o kadar önem arz ediyor” diyecekti. Annesi Zahide hanım için ise bu firar, kadıncağıza yıllarca kanlı gözyaşı döktürecek bir kabustu. Zahidem türküsü bu acıyı anlatır.

   Kütahya’da Köfteci Hasan ustanın yanına çırak girdi. Çok kısa sürede aşçılığı kavradı. Esnaf loncasında ‘Kızıl Ustalık Kuşağı’nı kuşanırken ustası yaptığı tebrik konuşmasında: ”Oğlum senin adın Hasan, benim ki de Hasan. Bundan sonra senin adın Kara Hasan olsun” dedi. Hazirun bu teklifi hararetle alkışladı, Hasan memnuniyetle otuz iki dişini göstererekten sırıttı .

   Gel zaman git zaman Kara Hasan’ın meslekteki şöhreti önce vatan sathına, bilahare cihana yayıldı. Ülkenin ve dünyanın dört bir yanından davetler alıyor, bok gibi para kazanıyordu.

    Kara Hasan, çevresindekilerin “ Karun kadar zengin oldun kendine bir harem kur” mealindeki telkinlerine kulak asmadı. Dersaadet’in Karaköy mevkiinde muhteşem bir umumhane açtı. Umumhanenin giriş kapısına renkli neonlarla “İYE İKTİR, İK KALACAK!” Yazdırdı. Münekkit eleştirmenleri, biyografi yazarları Kok Hasan’ın bu devrimci eyleminin Karacaoğlan'ın “Güzel dediğin hepimizin olmalı, yağmur misali” yanından mısraına post modern bir gönderme olduğu mevzuunda hem fikirdirler. Ve neondaki sloganın dehşetli bir uzak görüşlülük örneği olduğunu sözlerinin altını derin şekilde oyarak belirtmektedirler. Kürt kerhane tatlıcılarının bir türlü anlam veremedikleri bu slogan daha sonra kerhaneci laiklerin amentüsü olacaktı.

    Bu arada Kara Hasan, mümtaz milletimizin bir yandan hamburgercilerde tıkınıp sonra da medya tarafından sürekli pompalanan, burjuva vücut estetiği propagandasına kapılıp diyetisyenlere, spor salonlarına oluk oluk para akıttığını görünce. ”Oha ulan, çüş yani!” oldu. Burjuva estetiğine direniş için, dal gibi vücudunu kamburlaştırdı ve göbek bıraktı. Adına gönüllü olarak şişman sıfatını ekledi Şef Kok Kara Hasan, Karaşişman Hasan oldu. Böylece eşcinsel erkekler, hetoroseksis ibnelerin kendilerini aşağılamak için kullandıkları ibne sıfatını resmen kabullenerek nasıl onlara geçirdilerse; şef kok kara Hasan da gürbüzleri aşağılamak için kullanılan “şişman” sıfatını şerefle adının önüne koyarak vatandaşlarımızın önemli bir kesiminin bağrında taht kurdu.

    Kara şişman Hasan, ünü cihanı tutmuş aşçılığı, pezevenkliği yanı sıra, usta bir şarkı sözü yazarı ve bestekardır. Mesela “saçın uzun öreyim” türküsü söz ve beste olarak kendisine aittir. ”Saçın uzun öreyim. (Burada romantizme sindirilmiş naifliği görüyoruz) Geç karşıma göreyim (Örgülü uzun saçlı çırılçıplak bir yavru ! Yoğun erotizmi düşünebiliyor musunuz!) Senin gibi zalime (Hasan sınıf bilincine fıtrattan sahip biri olarak kendini erotizme kaptırmıyor, diyalektik bir sıçrayışla Zalim/baskı/faşizm kavramlarına çok ustaca gönderme yapıyor. Ve müthiş final: Nasıl gönül vereyim! Bu soru değil, bir haykırış bir isyan. Bu konuda Macar estetisyen George Lucaks’ın Hasan yoldaşın üç mütevazi mısrasını üç ciltte analiz ettiği bir tahlil incelemesi vardır.

    CKKH (Sikokoaş)’ın hayatı ne zamana, ne de kelimelere kitaplara sığar. Konuşmayı onun ünlü bir sözüyle bitirelim,

”Beni görmek behemehal yüzümü görmek değildir. Benimle birlikte ‘sağlığa ve aşka’ bir kadeh kaldırın yeter.