13 Kasım 2020 Cuma

ENTERNASYONALİST KÜRT MÜZİSYEN

AYNUR DOĞAN


"Aynur’un sesini duymak insanın neşesi ile acılarının her katmanının tek bir sese dönüşmesi anlamına gelir. Onun sesi ruhumuzun en derinlerine ve gözyaşlarımızdan kalbimize akarken bir anda bizi tek bir şeyde birleştirir. Unutulamayacak bir ses.”   

Yo-Yo Ma


Etkileyici sesi ve olağanüstü yorumu ile sadece Türkiye basınında değil, dünya basınında da övgüyle bahsedilen Aynur, yıllar icerisinde world müziğin en önemli isimlerinden biri haline geldi. YO-YO MA and Silk Road Ensemble,   Kayhan Kalhor, Javier Limon, Kinan Azmeh, Mercan Dede, Cemil Qocgiri, Morgenland All Star Band, Quatour Voce, Nerderland Blazers Ensemble  ünlü müzisyenlerle ortak projelerde ve ses getiren uluslararası sinema filmlerinde yer aldı. Folk Roots (fRoots), The London Times, Sons gibi dünyaca ünlü dergilere kapak konusu olan Aynur, The Guardian, El Pais, FAZ gibi önemli gazetelerde de geniş yer aldı. Avrupa’nın birçok televizyon ve radyo programının da konuğu olan Aynur, son yıllarda albümleriyle Kürt müziği alanında “en çok satan albümler “arasına girmeyi başardı.

Rewend albümünü 2010 yılında Sony müzik etiketiyle yayınlayan Aynur, albüme adını veren Rewend adlı şarkıya ünlü yönetmen Fatih Akın ile birlikte Hasankeyf’te bir video klip çekti. Yine aynı yıl Sırbistan’da dünyaca ünlü yönetmen Emir Kusturicia tarafından gerçekleştirilen Küstendorf Film ve Müzik festivalinde ünlü yönetmen ve oyunculara yönelik konser verdi.

Sanatçı 2013 yılında Latin Grammy ödüllü dünyaca ünlü besteci ve gitarist Javier Limón ile Kürtçe şarkılarla Flamenkonun biraraya getirildiği Hevra / Beraber albümünü çıkardı. Hevra doğunun ve batının müzikal zenginliklerini buluşturan ve Avrupa World Müzik Listelerinde 3 numaraya kadar çıkan önemli bir albüm olarak raflarda yerini aldı.

2012 yılında Morgenland festivalinde ilk defa karşılaştığı Kayhan Kalhor ve Salman Gambarov ile Cemil Qoçgiri’nin de yer aldığı Hawniyaz projesini gerçekleştirdiler. Uzunca bir süre konserleri devam eden projenin albümünü 2016 yılında Almanya’da canlı olarak kaydettiler. Albüm Harmonia Mundi Latitute tarafından tüm dünyada yayımlandı ve Almanya’nın prestijli ödüllerinden olan Deutsche Schallplatten Kritik ödülünü aldı.


2014 yılında Yo-Yo Ma ve Silk Road Ensemble’ın Istanbul yolculuğunda yolları kesişen Aynur’un, Yo-Yo Ma ile beraber verdiği performansı Oscar ödüllü dünyaca ünlü yönetmen Morgan Neville’in yönettiği “The Music of the Strangers” filminde yer aldı. Filmin Toronto Uluslararasi Film Festivali galası için 2015 yılında Toronta’da verilen konserde de Yo-Yo Ma ile birlikte sahne aldı.

Mart 2017’de, Aynur, Amerika’nın prestijli müzik okulu olan Berklee Müzik Okulu Akdeniz Enstitüsü tarafından 2017 yılının Akdeniz Müziği Ustası Ödülüne layık görüldü.
Kariyeri boyunca üstesinden gelmek zorunda kaldığı zorluklar göz önüne alındığında, Aynur diğer kadın sanatçılar içinde önemli bir örnek haline gelmiştir. Ve bu ödül Mücadele İçindeki Akdeniz Kadınları kategorisinde, 16 Mart 2017 tarihinde Berklee Performance Center’da yapılan törenle kendisine takdim edildi.

“Aynur’un sesini duymak insanın neşesi ile acılarının her katmanının tek bir sese dönüşmesi anlamına gelir. Onun sesi ruhumuzun en derinlerine ve gözyaşlarımızdan kalbimize akarken bir anda bizi tek bir şeyde birleştirir. Unutulamayacak bir ses.”   

Yo-Yo Ma

2004 yılında “Keça Kurdan” 2005 yılında ise “Nûpel” adlı albümlerini yayınladıktan sonra büyük ilgi gören Aynur, Türkiye dinleyicisinin kalbinde, Yavuz Turgul’un yönettiği “Gönül Yarası” adlı filmde söylediği Kürtçe halk şarkısıyla yer aldı. Fatih Akın’ın “İstanbul Hatırası / Köprüyü Geçmek” adlı belgesel filmindeki sahne ile uluslararası medyada geniş ilgi gören Aynur, 2006 yılında İspanya’nın Sevilla şehrinde gerçeklestirilen ve dünyaca ünlü organizatörlerin katılmış olduğu WOMEX’te (World Music Expo) en etkili performanslardan biri seçildi. 2005 ve 2010 yıllarında Hollanda’nın en iyi nefesli gruplarından birisi olan Nederlands Blazers Ensemble ile birlikte iki büyük konser turu gerçekleştirdi ve bu konserlerin canlı kayıtlarından oluşan Turqoise adlı albümde yer aldı.

 

Aynur evrenin derinliklerinden çıkıp gelen bir alev, insan hafızasındaki en eski seslerden biri gibi ruhumuzu derinden yakıyor… Aynur, canlı müziği yüzyıllar boyunca sevmenin bir sebebidir.”   Javier Limón

 

 

 

10 Kasım 2020 Salı

Faili meçhul (!) cinayet

TALİP ÖZTÜRK’ÜN KATLİ

Hasan Gürkan


Talip TÖB-DER İstanbul şube başkanı, ben yönetim kurulu üyesiyim.

O gün kendisiyle randevum vardı. Öğleye doğru telefon ettim.  “Bir dersim daha var. Kadıköy’de bizim avukatın orda buluşuruz “ dedi. Ben bir saat sonra dolmuşla Kadıköy’e geldim. Avukatın ofisine gittim, kapalıydı. Binanın önünde Talip’i bekliyordum. Bir genç geldi. “Hocam ben İDG’liyim,arkadaşlar bizim yapabileceğimiz birşey var mı,diye soruyorlar.” dedi. Ben birşey anlamadım.

Gence “ Neden soruyorsun?” dedim. Senin niye haberin yok der gibi

“ Duymadınız mı Talip hocayı okulunun önünde vurdular. Şimdi Çapa hastanesinde.”

Ben şok oldum. Hızla uzaklaştım. Allahtan cebimde para vardı.

Taksi tuttum, Çapa’ya gittim. Hastane bahçesine girdim. Karşıdan Süleyman Altaş hocayla Refik geliyorlardı.Yüzlerinin ifadesinden Talip’in katledildiğini anladım. Birşey demedim, sustum.

Hastaneden ayrıldık. DİSK’e,Maden-İş’e, diğer kitle örgütlerine haber verdik. İstanbul’da sıkıyönetim vardı.Ve Vilayet yetkilileri Talip’in Topkapının ordaki mezarlığa gömülmesine karar vermişlerdi. Biz yasak olmasına rağmen Aksaraydaki TÖB-DER şubemizin orada toplanıp mezarlığa kadar Talip’in katlini kitlesel olarak lanetlemeye karar verdik.

Ben İsmail Uyaroğluyla birlikte cenaze töreninde dağıtılacak bildiyi yazmayı üstlendim. Akşam İsmail’in evine gittik, bir odaya kapandık. İkimizin de sinirleri çok bozuktu, ne yazacağımızı bilemiyorduk. Ama, bildiriyi ve afişleri bastırmaya gidecek arkadaş kapıda bizi bekliyordu. İsmail’le birlikte zorla bir bildiri kaleme aldık. Baskıya gönderdik.

Ertesi sabah TÖB-DER şubemize, Aksaray’a gittik. İstanbul’un bütün önemli yerleri afişlenmiş, arkadaşlar Maden­-İş işçilerinin de yardımıyla her semtte bildiri dağıtıyorlardı. Şube etrafı yüzlerce arkadaşla dolmuştu.

O sırada Talip’in eşi ve küçücük oğlu – dört, beş yaşlarında olmalı – şubeye geldi.Oğlan beni tanıyor. Koşarak yanıma geldi, sevinçle “ Hasan amca babam ölmüş ya her tarafa fotoğrafını asmışlar, çok güzel olmuş! “ dedi.

Yavrucuk ölümü bilmiyordu. Sinirlerim boşandı, ben hızla tuvalete koştum, kapıyı kapatıp hıçkıra hıçkıra ağladım.

Dışarı çıktığımda ana caddede büyük bir yürüyüş kolu oluşturulmuştu.

Bir çok arkadaşda katliamı lanetliyen pankartlar, Talip’in afişleri vardı. Biz tam yürüyüşü başlatacakken bir Jandarma subayı yanında iki silahlı askerle bize yaklaştı, bağırarak “ Dağılın, burada toplanmayın yürüyüş yapmak yasak, yürürseniz mudahale ederiz! “ dedi. Ben de subaya bağırarak

“ Siz arkadaşımızın katilini bulun, biz herşeyi göze aldık, buradan mezarlığa yürüyerek gideceğiz! “ dedim. Subay biraz yumuşayarak “ yolu kapatmayın,yaya kaldırımından yürüyebilirsiniz “ dedi. Ben “Caddeden yürümekte kararlıyız” dedim ve yürüyüşü başlattık. Müdahale olmadı. Mezarlığa kadar yürüdük. Mezarlıkta büyük bir kalabalıkla arkadaşımızı defnettik. Talip’in katili hala bulunmadı.

Ama hatıraları hepimizin yüreğinde yaşıyor.

UNUTMADIK, UNUTTURMAYACAĞIZ!

Yorumlar:

Karabey Kalkan

19 Mart 2020

. Hasan Kardeşim Talip in mezarı başında dik durup yaptığın konuşma kulaklarımda duruyor. Bana Atilla Coşkun haber verdi Çapa ya gittiğimde Dora ve iki TIP öğrencisi vardı Talip in başında. Deneyli bir polis bekliyorduk bugün soldan büyük biri vurulur diye ama bu kadar büyüğünü de beklemiyorduk.O dönemde Sıkıyönetim cenazenin nerede olduğunu saklar toplanma yerlerini şaşırtır ve engellerdi. Ben cenaze nerede olursa olsun konu o değil Aksaray Camiinde toplanalım dedim. Kabul gördü. Toplandık. Yürüdük. Yürüyüşü yöneten iki kişiden biri Aziz i yitirdik. Avni hayatta

 

8 Kasım 2020 Pazar

KOPENHAG GÜNLERİM*

Hasan Gürkan

Sevgili Yoldaşlarım,

Size hemen İstanbul’a döndüğümde yazmak istiyordum.Ama Kopenhag’a ayak bastığım andan  itibaren başlayan ve İstanbul’a dönüşümde devam eden, iç dünyamda her gün farklı renklere, boyutlara bürünen çalkantının, fırtınanın sakinleşmesini bekledim.

Sabiha Gökçen’den havalandığımızda aklıma sürgünlüğüm, ilk yurt dışına çıkışım düştü. Faşist darbeyle ilgili hatıralar çullandı belleğimde. Polis karakolları, cezaevleri, sokakta vurulan  işkencede öldürülen yoldaşlarım. Şafağın ne zaman sökeceğini hiç bilemediğimiz bir gecenin karanlığındaydık. Biraz sonra, bu akşam, yarın ne olacağımızı bilmiyorduk.

Sonra pek çok şey oldu. Tam dört sene “ateşi ve ihaneti gördük”. Sonra Sofya, sonra Demokratik Berlin, sonra Kopenhak. 28 Nisan’dı, 1 Mayıs’a iki gün vardı. Ne kimlik ne pasaport , Nazi toplama kampından kurtulmuş Danimarkalı sayılı komünistlerden birinin İb’in evindeydim. Yoldaşlar polis burayı arayamaz, burada güvendesin, demişlerdi. İb’le geçirdiğim ilk geceyi anlatamam.

    Bende Türkçenin dışında dil yok. İb gülümseyerek elimden tuttu, buzdolabının önüne götürdü, kapağı açtı. İşaretlerle bir şey anlatmaya çalışıyor,anlamadığımı anladı. İçeri gitti küçük bir sözlükle geldi.Bir kelimeyi gösterdi ‘domuz’.El işaretiyle dolapta yok, her şey yiyebilirsin diyor.Bu incelik gözlerimi yaşarttı.Uzun bir geceydi. Hiç konuşamadan, sadece birbirimize gülümseyerek oturduk.Yıllar sonra ilk defa yakalanma korkusu olmadan uyuyacaktım.Yattığım odadaki kitap rafında iyi tanıdığım yazarlar vardı, Marks, Engels, Lenin vb. Sadece  okşadım kitapları.

    Ertesi sabah İb’le, önce kahvaltı için,DKP (Danimarka Komünist Parti) lokaline gittik.Türkiyeli yoldaşlar tercümanlık yaptılar.

Sonra bir sonraki bir mayıs. Faelledparken’dayız. Barış elinden tutup Bente’yi, Bente’yi değil yıllar içinde derinleşecek güçlenecek bir dostluğu, yoldaşlığı getiriyor. Henüz Sovyetler Birliği çökmemiş. Aynı bayrağın, orak çekiçli kızıl bayrağın altındayız.

Sonra göçmenliğim, yabancılığım, ötekiliğim, azınlık oluşum. Dilsizliğim. Hayatımda ilk defa bir başka halkı, bir başka dili, bir başka kültürü tanıma çabam, gerginliğim, heyecanım. O dilde şiir söyleyememenin, türkü söyleyememenin eksikliği, ezikliği. Benim yüzümden bu yabancı diyara gelen çocuklarımın Emek’in, Barış’ın uyum sorunları, çabaları. Gurbetçiliğimiz.

Sonra “yedi tepeli şehrime” İstanbul’a, arkadaşlarıma, dostlarıma, sevgililerime uzak oluşum. Kendimi yoldaşlarımla birlikte hapiste, işkencede, ülkede olmadığım için suçlamam. Hayat acı dağıtırken bile adaletsiz diye başımı yastığa gömüp ağladığım geceler.

Sonra ağır aksak da olsa, sendeleyerek, düşe kalka da olsa yeni bir dil. Merhaba biraz danimarkaca! Bu dilde konuştuğum dostlarım. Önce Bente, Henning sonra diğerleri.

2007 Eylülü. Kopenhag’dayım. Hatıralarım duygularım gece gündüz yakamı bırakmıyor. Toprak, torunum. Ne kadar sıcak yalansız bir herif.

Emek, şu çocuk yaşta benimle illegaliteyi, açlığı, kaçaklığı paylaşan adam. Ne güzel büyümüş Barış, vaftizli bir bebenin Adrian’ın babası. Ateist bir aileye Hıristiyan bir ilahi. Sonra güneşli bir sonbahar gününde Bente’yle Nyhavn’dayız. Meral, sevdiğim kadın Bente sevdiğim kadın, bahtiyarım. Şnaps içiyoruz. Geçmişim yanı başımda, ağlasam, bağıra bağıra ağlasam ayıp olur, sofranın neşesi kaçar. İnsan sebepsizdir diye açıklayıp ağlayamaz mı?

Frederiksberg, Demirciler Kolektifi. Hennig’le Bente’nin sofrasındayız. Frokost. Yoldaşlar büyük bir incelikle ben ve Meral için hem çok güzel bir sofra hazırlamışlar hem benim yıllardır görmediğim dostlarımı da yemeğe davet etmişler.

Henning!dostum!

Hiç alınma, kıskanma. Senin emeğini biliyorum. Ama önce ben kızları seven bir arkadaşın olarak önce senin sevgilini sevgiyle kucaklayıp öpeceğim. Sarılma sırası sana daha sonra gelecek.

Sonra Bente’nin doğum gününde bir İspanyol restorandayız. Frederic Garcia Lorca’nın hemşerileriyle birlikteyiz. Meral Nazımdan bir şarkıya öncelik ediyor. Karlı kayın ormanında yürüyorum geceleri

*Bu yazı 2007 Eylül  ayında  yazıldı.

 

 

5 Kasım 2020 Perşembe

DAĞLIK KARABAĞ ÇATIŞMALARI

Avrupa’nın eşiğindeki savaş, peki neden?

Çeviri: Gözde Yılmaz

Bu yazı haftalık Agos gazetesinin 23 Ekim 2020 sayılı baskısında yayınlandı.

 


Kafkasya uzmanı gazeteci Thomas de Waal, 10 Ekim'de The Guardian gazetesinde Ermenistan Azerbaycan çatışmalarının arka planına ve geleceğine dair bir makale kaleme aldı. De Waal’in makalesinin çevirisini sunuyoruz.

Güney Kafkasya’daki tartışmalı Dağlık Karabağ bölgesi ve çevresinde, Avrupa’nın eşiğinde bir trajedi yaşanıyor. Ermeniler ve Azeriler arasında neredeyse unutulmuş bir savaş yeniden başladı. Dünya kamuoyu ise tepki vermekte zorluk çekiyor. Her iki tarafta da 25 yıldan fazla bir süredir bu çatışmayı rapor eden ve inceleyen biri olarak, size bu karmaşada yol göstermeye çalışayım.

Her şeyden önce insani kayıpları vurgulamak gerek. Kesin olarak söylenebilir ki, Azerbaycan sürpriz bir saldırı başlatmaya karar verdiği ve çatışmanın başladığı 27 Eylülden bu yana yüzlerce kişi öldü. İki taraf da, son on yılda ellerine geçen her türlü korkunç uzun menzilli silahlan kullanıyorlar.


Bölgeden yetersiz düzeyde gelen haberler, Karabağ'ın Ermeni nüfusunun sürekli bombardıman altında kaldığını ve çokça zarar gördüğünü söylüyor. Bölgenin yerel insan hakları komiseri, 70 binden fazla sivilin bölgeden kaçtığını dile getiriyor.

Azerbaycan’daki cephe hattına yakın şehir merkezlerinin Ermeni topçular tarafından vurulduğuna dair haberler de alıyoruz. Salt askeri çatışmalar hakkında daha da az şey biliyoruz; ancak pek çok genç askerin, küçük toprak parçaları üzerinde gerçekleşen savaşta hayatlarını kaybettikleri kesin.

Zehirli retorik

Buna paralel olarak, televizyonda ve sosyal medyada yoğun bir bilgi savaşı yaşanıyor. Her iki tarafın da birbirini “faşist” ve “fanatik” olarak niteleyerek, bir diğerini insanlıktan çıkardığı bu çatışmanın zehirli retoriği, çatışmayı körüklüyor. Sadece “düşman” tarafın değil, bölgede barış ve diyaloğu savunan birkaç cesur sesin ve uluslararası destekçilerinin de hedeflendiği görünüyor.

Her iki tarafın da, kökleri 20. yüzyılın başlarında, Rus imparatorluğunun alacakaranlığında yatan bir çatışmadan doğan, meşru addedilebilecek ve tutku ile bezenmiş adalet iddiaları var. Dağlık bölge çoğunluk olarak Ermeni nüfusuna ve uzun bir tarihsel sürece yayılmış Ermeni kültür mirasına sahipti. Ancak coğrafi olarak Azerbaycan topraklarındaydı ve çoğu Azerbaycanlıya da ev sahipliği yapıyordu.

Bolşevikler 1920’de, yasal bir düzenleme getirdiler. Ancak Bolşeviklerin, Ermeniler ve Azeriler arasındaki sorunsala yaklaşımları, her iki taraf için de bir güvensizlik kaynağıydı.


Kritik yıl 1991

1988’de Karabağ Ermenileri, Mihail Gorbaçov’a, Sovyet Azerbaycan’ından ayrılarak Ermenistan’a katılmalarına izin verilmesi için kulis girişiminde bulundu. Düşük düzeyde de olsa bir şiddet patlak verdi. 1991 yılı SSCB’nin son demleri, bu durumu, iki bağımsız ulus devlet arasındaki silahlı bir çatışma haline getirdi. Üç yıl süren çatışmaların, 20 bin kişinin ölümünün ve kitlesel yerinden edilmenin ardından, Ermeniler savaş alanında galip geldi ve ateşkes imzalandı.

Çatışmadaki her iki tarafın meşru, lâkin farklı sorunları var. Ermeniler, Azerbaycan’ın Karabağ Ermenilerini yok ederek anayurtlarından sürmeye yeltenmesinden korkuyorlardı. Ki 1992’de bu neredeyse oluyordu. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 2011'de Karabağ Ermenilerine “dünyadaki en yüksek özerklik” verilmesinden bahsetti - ancak 1991’den beri Bakü'deki Azerbaycan hükümeti bu tarz özerklik söylemleriyle ne anlatılmaya çalışıldığına dair tek bir belge sunmadı. Bu bağlamda aslında Ermeniler için, geçen hafta Karabağ’a yağan füzeler gerçek hikâyeyi anlatıyor.

Yine de Ermeni tarafı da kusurlu ve -son yirmi yıldır yaptıklarıyla- yeni çatışmanın bir nevi ortak motive edeni.


Evlerinden olanlar

1992-1994'te Ermeni güçleri sadece Dağlık Karabağ’ı değil, aynı zamanda yedi farklı Azerbaycan bölgesini de ele geçirerek ve yarım milyondan fazla Azerbaycanlıyı evlerinden sürükleyerek, insani bir felakete neden oldular. Başlangıçta Ermeni liderler, geçici olarak bir “tampon bölge” sağladıklarını söylediler. Ancak yıllar geçtikçe bu bölgeleri geri vermeyi planlamadıklarını göstermeye başladılar; yaklaşık 17 bin Ermeni yerleşimcinin oraya yerleşmesine izin verildi.

Azerbaycan’ın bu durumdan duyduğu hayal kırıklığı tamamen anlaşılabilir. Ama sonuçta her iki taraf da ancak diğeriyle birliktelik kurarak çözüme ulaşabilir ve barışı temin edebilir.

Sorun şu ki bu konuda yapılmış müzakereler her zaman, barışı inşa etmek için yetersiz bir temel oluşturmuştur. Sürekliliği olmayan müzakereler yapılmış, toplumla biraradalık sağlanamamış Rusya’ya çok fazla güvenilmiştir.

Hayatlara mal oluyor

Süregiden bu çatışma insanların hayatlara mal oluyor ve yeni nesilde keder ve öfke doğuruyor. Çatışmanın kendine ait bir mantığı var; Azerbaycan önemli miktarda toprağı insani bedel ödeyerek yeniden ele geçirip öylelikle çatışmayı duraklatmaya karar verirse, muhtemelen başarılı olacaktır.

Eğer böyle bir süreç yaşanırsa, Türkiye'nin Azerbaycan tarafındaki aktif katılımı, bu duruma yeni bir zorlaştırıcı faktör ekler. Cumhurbaşkanları Erdoğan ve Putin, Ermenilere ve Azerilere kendi çıkarlarına uygun, fakat insani ilkelere ve her iki ülkenin de Avrupa'nın bir parçası olma iddialarına aldırış etmeden yeni bir çözüm getirmeye çalışabilirler. Lenin ve Atatürk bunu tam bir asır önce 1920-1921'de Kafkasya’da yaptılar.

Ya da Avrupalılar ve belki de Trump sonrası bir Birleşik Devletler, insanların ihtiyaçlarına ve uluslararası hukukun farklı taleplerine saygı duyarak, çatışmayı çözmek adına ilki 1992’de başlatılmış olan çok taraflı bir barış konferansı düzenlemeye çalışabilirler.

Bu durum şimdilik uzak bir ihtimal olarak görünüyor. Şu anda yaşanan süreçten memnun olanlar sadece aşırı milliyetçiler, Erdoğan’ın Türkiye’si ve her iki tarafa da silah sağlayan ve cephaneleri biter bitmez onlara daha fazlasını vermeye hazır olan Rusya’nın savunma sanayisidir.

Çeviri: Gözde Yılmaz

(NÖ)