11 Ocak 2014 Cumartesi


Sor bakalım neden yıllardır sürgündeler, kim bu Kürt gazeteciler?
TUĞÇE TATARİ RÖPORTAJI
T24,11.01.2014 
2013’ün son ayı Avrupa Parlamentosu'nda  "Türkiye, Kürtler ve İmralı Barış Süreci: Tarihi Bir Fırsat" başlığı adı altında onuncusu düzenlenen Kürt Konferansı'nı izlemek üzere Brüksel’deydim.Konferansta bir araya geldiğimiz Kürt meslektaşlarım beni yayına davet edince ben de onlara bir teklif sundum:Yayına çıkmak için Sterk TV’ye geldiğim  tüm günü sizlerle beraber geçirmek, sonra da yazmak isterim.
                                              * * *
Sabah erken bir saatte, Brüksel'in buz gibi havasında otelden ayrıldım. Gideceğimiz yer şehrin biraz dışında. Yarım saatlik mesafede bir kasaba.Adı Denderleeuw. 20 bin kişilik nufusunun bir bölümünü de siyasi sığınmacı olarak Türkiye’den gelen Kürtler oluşturuyorVe buradaki Kürtler'in önemli bir bölümü aynı yerleşke içinde bulunan medya kuruluşlarında çalışıyor
                                                     * * *
Brüksel’den yayın yapan Kürt televizyonları sık sık kapatılma kararları ile gündeme geliyor, biliyorsunuz. Türkiye’nin "PKK propagandası’ yapmak" la suçladığı yayın organlarını gezmek, çalışanlarını tanımak ve "kaçış öykülerini" dinlemek istiyorum.Mesela haklarında ortaya atılan "şiddete bulaşma" iddiasına ne yanıt vereceklerini merek ediyorum
İlk çaldığım kapı, çok kısa bir süre önce kapatılan Nuçe TV’nin yayın koordinatörü Ferda Çetin’in oluyor.Çetin medya kuruluşunun en kıdemli, en tepe isimlerinden.Haklarında ortaya atılan iddialara tepkili. "Türkiye’de tutukladıkları gazetecileri nasıl ve neden teröristlikle suçluyorlarsa bizimle ilgili de aynı sebeplerle bunu yapıyorlar. Biz Kürt siyasi hareketi ile aynı fikirde olan yayın kuruluşlarıyız. Fikrimiz aynı, savunduklarımız aynı, fakat biz gerillanın dağda verdiği mücadelenin yayın ayağı değiliz. Bunlar birbirine karıştırılmasın" diyor.En iyisi ben sözden çıkayım ve ‘sürgündeki gazeteciler’ konuşsun.
Ancak öncesinde bir not düşmem gerek; Bu görüşmeler Aralık 2013’ün ilk günlerinde yapıldı. Türkiye’ye dönüşüm ve gündemin toz duman oluşu neredeyse aynı günlere denk geliyor. O sebeple de 17 Aralık yolsuzluk operasyonları ve ardından yaşanmaya başlayan Cemaat-AKP savaşlarına dair düşünceleri içermemekte. 
Ferda Çetin
'Sıra bana gelmişti, kaçmak zorundaydım' 
Nuçe tv Yayın Koordinatörü,1960 Elazığ-Baskil doğumlu,Mayıs 1995'te Türkiye’den kaçmışÖzgür Ülke Gazetesi Yayın Yönetmenliği yapmış.
"Gazeteye yönelik baskılar artmıştı.Çiller’in, Ağar’ın, Güreş’in hakim olduğu günlerdeydik. Muhabirler, dağıtımcılar ve bürolara yönelik ağır baskı uyguluyorlardı10 Aralık 1994 gününde gazeteye baskın yapılmıştı. Hepimizi aldılar. İşkence gördük.Yazılarımız, haberlerimiz dolayısı ile ‘bölücü yayın’ yaptığımızı iddia ediyorlardı.
Oysa biz bugün Türkiye medyasında Kürt meselesi ile ilgili neler konuşuluyorsa onları yazıyorduk. 'Kürt' demek 'Kürdistan' demek baskıları zirveye ulaştırıyordu
Bir süre sonra Kürdistanı K harfi ile yazmaya başladık, ona da cezalar gelince ‘...’ diye yazardık.
Her gün operasyonlar düzenleniyordu.Hakkımda açılmış onlarca dava vardı, ama can güvenliğim de artık tehlikedeydi.Birçok arkadaşım öldürüldü, tutuklandı. Artık sıra bana geldi, dediğim noktada ülkeyi terk etmek zorunda kaldım.Zaten iş o noktaya gelene kadar direndik.Bizi tüm ekip olarak gözaltına aldılar,Gazetemizi bombaladılar, ama her seferinde üç sayfa da olsa ,ertesi günün gazetesini çıkartmayı başardık.  

'Tansu Çiller gazetemizi bombalattı!

Ve istihbarata yazdığı ‘gizli belge’  elimize geçti.Belgede ‘Özgür Ülke gazetesinin bölücü yayınları hukuki yollarla etkisiz kılınması uzun zaman alıyor, hızlı bir şekilde bertaraf edilmesi’ isteniyor. "Bombalama olayından çok kısa bir süre sonra Çiller’in İçişleri Bakanlığı'na, jandarmaya yazdığı belgeye ulaştık. Belgede 'yasal süreç uzuyor, Ülke gazetesi meselesini çözün' yazıyordu.
O belge elimize geçince Oktay Ekşi’ye gönderdim. O günlerde Basın Konseyi başkanıydı. Baktım hiç ses çıkmıyor, başladım aramaya. En sonunda telefonuma çıktı. ‘Belgeyi gördünüz mü?’ diye sordum ‘Evet kardeşim ne varmış o belgede’ dedi. ‘O belgeden çok kısa bir süre sonra gazetemiz bombalandı biliyorsunuz’ deyince ‘Ben okudum, o belgede bombalayın yazmıyor’ diye cevap verdi. Belge 27 Kasım tarihli, bizim gazete 3 Aralık’ta bombalandı."
'Türkiye’ye dönsem tutuklanırım'
"Ben gelirken hakkımda açılmış davalar vardı. Bir kısmı kendi yazılarım, bir kısmı gazetenin haberleri ile ilgiliydi. Şimdi o basın davalarının hepsi düştü.Ama döndüğüm an ne olur kimse bilemez.Çünkü  Med TV, Roj TV, Medya TV’de çalıştım. Bu kanalların tamamı da devlet baskısı ile kapatıldı. Yani hâlâ örgüt faliyeti sayılıyor bu kanallarda çalışmış olmak.Döndüğümde tutuklanacağımı düşünüyorum. Hele Türkiye’de yapılan tutuklamaları görünce AKP’nin bunu yapmaması için bir neden bulamıyorum.

Türkiye Hükümeti konsolosluklar aracılığı ile bizim yayınlarımızı izliyor. Ve yine aynı şekilde hakkımızda kapatma, engelleme talep ediyorlar. Burada da elçilik şikâyeti ile hakkımızda davalar açılıyor, ama en büyük fark fiziken bir yaptırımları olamıyor. Tutuklama, işkence yok burada, ama Türkiye baskısını burada da sürdürüyor.

Hükümetin, devletin dilinin söyleminin değişmesi değil, adımlarının belirgin olması gerekiyor. Öğrencilerin, işçilerin, halkların ifade özgürlüğü yok ama hükümetin söylemleri tam aksi yönde. Özal da böyle konuşurdu. Özal dönemi baskıların, koruculuğun ve JİTEM'in arttığı yıllardı. Ama sorduğunda herkes söylemlerinden yola çıkarak çok cesur, ilerici ve reformistti, diyor. Tayyip Erdoğan da Özal’ın iyi bir takipçisiDemokratik talepleri ezip, baskı altına alan bir hükümetin Kürt meselesi ile ilgili nasıl davranacağını görmemek imkânsız.Aksini düşünmek saflıktır." 
 'Ne oraya aitim ne buraya'
"Evliyim, iki kızım var. Onlar burada değilller. Ben burada tek başımayım.Bizim konumumuzda olan insanların, yani siyasi mültecilerin ait olduğu bir yer olmuyor. 'Ara yer' insanı gibi. Her an dönebilecekmiş gibi hissediyorsun, ama aslında ne oraya, ne de buraya aitsin.
Zaman zaman duygularımız yoğunlaşıyor. Özellikle gündemi takip ederken ‘şartlar oluşuyor artık dönebiliriz’ noktasına geliyoruz, tam o anda başka olumsuzluklar oluyor ve yeniden kapanıyor o umut kapısı bizim için. İlk günden beri ‘biz burada geçiciyiz’ diye düşündüm 20 yıl oldu hâlâ öyle düşünüyorum." 

'Dönmekle ilgili hayallerim yok'

‘Dönünce ne yaparım diye düşünüyorum ama büyük hayaller kurmuyorum. Gider gitmez ne yaparım diye de düşünmüyorum, çünkü o hayaller burada yaşamayı çok zor hale getirir. Ama dönmek istiyorum. 20 yılda çok şey değişti, döndüğümde ne ile karşılaşacağımı da bilmiyorum, ama hükümetle, devletle olan problemlerin çözülmesi gerek. Yani ben ‘tamam geldik, şimdi devlet bizi affetti dönüyoruz ’ diyerek dönmek istemiyorum. Hatta bu şartı kabul etmiyorum.Mutlaka düzelmeler olmalı, demokratikleşme ile ilgili adımlar atılmış olmalı ki dönelim."

Amed Dicle
‘Elektirik verince burnumdan kan geldi, tazyikli suya geçtiler’ 

1980 Diyarbakır doğumlu,14 yıl önce ülkesini terk etmiş.Nuçe TV haber Müdürü"Gazeteciliğe Diyarbakır’da Kürt gazetelerini dağıtarak başladım" diyor ve devam ediyor "Bir sabah evde uyuyorum. Alnımda soğuk bir cisim hissettim. Gözümü açtığımda odam silahlı onlarca adamla doluydu. Maskeli ve maskesiz adamlar ve bir tanesi silahını alnıma dayamıştı"Kıpırdama" dedilerBattaniyeyi açıp baktılar, hani silah var mı diye.Ayağa kaldırdılar, odadan çıkarttılar.Annem ve kardeşimi gördüm salonda, korku içindeydiler.Çünkü bir sürü olay yaşanıyordu, Annemin yakınlarının çocukları kaybediliyordu.Beni arka odaya götürdüler, ‘Sende bir emanet varmış’ dediler. Hani sanki gizli bir şeyin parçasıymışım gibi öyle inandırıcı soruyorlar ki, hani bilmesen inanırsın sende bir emanet olduğuna.'Verirsen ne biz seni gördük ne sen bizi gördün. Yoksa bu adamlar seni paramparça ederler.'

Baktılar ‘yok’ diyorum beni götürecekler. O sırada kardeşim bağırdı ‘Abimi nereye götürüyorsunuz’ diye. ‘Bunu da alın’ diye talimat verdi diğerlerine.Ve bizi götürdüler.Terörle Mücadele'nin ayrı, JİTEM'in ayrı binası vardı Diyarbakır’da. Ve herkes bilirdi JİTEM'in binasını.Terörle Mücadele aldıysa birini, önce hastaneye götürürdü. Bizi de öyle yaptılar. Ama yolda yolumuz kesildi.Ve bizi alan polislere ‘Niye hastaneye götürdünüz bunları’ diye küfür ettiler.11 gün Bağlar’daki Terörle Mücadele'de kaldık.'Şehirde bir gösteri olmuş onu sen yapmışsın, bilmem nereye bomba koyacakmışsın, ya bunları kabul et, ya sonun fena olacak' diyorlardı.Yedi gece dayak yedim. Tazyikli su ile işkence yaptılar bana, çünkü elektrik verince burnumdan kan geldi.Bildiğiniz yöntemlerin hepsini uyguladılar işteOrda diyorsun ki ‘ölsem çok iyi olur.Şimdi hâlâ sağlığımda o günden kalma arazlar var.Sonra beni ve kardeşimi mahkemede bıraktılar.Eve döndüğümüzde tüm aile, komşular toplanmıştı.Gece apartmanın içinden sesler duyduk. Kapının yakınına gittik. 

Kalabalık bir gurup bağırarak, biz duyalım diye konuşuyor. ‘Amirim ne yapalım?’ diye soruyor biri, ‘Çıkartın kapının önünde kafasına sıkın’ diye cevap veriyor öbürü. Bir  diğeri ‘ Yok geçen gün Siverek yolunda birini öldürmüştük ya ,aynı onun gibi yapalım.Sen o sırada korkuyorsun tabii, ‘tamam beni öldürecekler’ diyorsun.10-15 dakika devam etti bu konuşmalar, sonra gittiler.Ailecek karar verdik ya gideceğim, ya öleceğim.Gizlice Diyarbakır’dan çıktım ve yurtdışına geldim." 

'Dönüş gününü beklemek zor'

"Parti için seminerler düzenlemek, konuşmalarda bulunmak, gazete dağıtımları gibi faaliyetlerde bulunuyordum. Benim peşimde olmalarının sebebi bunlardı.Brüksel’e geldim, siyasi sığınmacı olarak başvurdum. Beş-altı yıl sonra vatandaşlığımı aldım. Hâlâ tam adapte olamadım buraya. Mecbur olma durumu ve ne zaman döneceğini bilmemek zor. Zaman zaman insan boğuluyor, ama sonra kendi kendini telkin ediyorsun işte. Üç-dört yıl nasıl kalırım derken aradan yıllar geçti. Dönüş gününü beklemek çok zor, ama burada işim var, kafam hep meşgul. Gündem yoğun. Ama zor bir durum.

Ben bir Avrupalı değilim ve kendimi buraya ait hissetmiyorum.Bunca yıl içinde alıştığım şeyler de oldu, sevdiğim şeyler de, ama tam anlamıyla bir aidiyet hissedemiyorum.Şimdi dönsem diyorum bazen, buraya gelmeme neden olan şeyleri tekrar yapacaklar. Çünkü sonuçta ben bu yayınlarda çalışıyorum. Değişen bir şey yok yani."

'Arkadaşlar, annem, şehrim, köyüm özlemdir'
"Cezaevine girmek, dağa gitmek, Avrupa'ya gelmek, hep aynı sorunun değişik şekillerde meydana getirdiği durumlardır.Sorunun kökeni çözülmeden olmazBeni buralara sürükleyen sorunların ortadan kalkması lazım dönmem için. Kolektif bir çözüm olması lazım. Gelişigüzel gelişmelerle dönmemAma Diyarbakır hep aklımdadır. Annem ‘Döndüğünde buraları çok değişmiş bulacaksın’ diyor. İnsan ilişkileri, yapılaşma, ortamlar her şey çok değişmiş.Kendimi oraya ait hissediyorum.Arkadaşlarım, ailem, şehrim, köyüm özlemdir:Annem zaten hasta. Gelemez. Onu da çok özledimMuhakkak bir gün bu sorunun çözüleceğine, bizlerle ilgili yasal düzenlemelerin yapılacağına inanıyorum.O gün geldiğinde ilk gideceğim yer Diyarbakır.Ve her şeyden önce annemi görürümOnu da hayata bağlayan beni görmek arzusudur.Köyüme giderim.Arkadaşlarım öldü, onların mezarını ziyaret ederim.Gazeteciliğe Diyarbakır’da devam etmek isterim." 

Medeni Akgül

'Bir daha cezaevinde yatamazdım, kaçtım!'

1947 Midyat doğumlu.1973 yılında Cumhuriyet gazetesinde çalışmaya başladı. Kitaplar yazdı. Yayınevi sahibiydi. 1980’de Kürt meselesine dair fikirlerinden ötürü tutuklandı. Kendisini "devrimci" olarak tanımlıyordu. Farklı cezaevlerinde yedi yıl hapis yattı. Sağmalcılar'da açlık grevlerine tanıklık etti.Şu anda "Denge Kurdistan" radyosunda çalışıyor. Anlatıyor:"Ağır İşkencelere maruz kaldım. Hakaretler, kemik kırarcasına şiddet. Duvarlarını bitlerin sardığı hücrelerde kalıyorduk. Cezaevinden çıktıktan sonra üç kez daha gözaltına alındım.Zaten işsizdim, iş bulamıyordum artık. Bir işyeri açmak istedim, toptancı açacaktım, han sahibini sıkıştırdılar onu da yapamadım.

Bir gün mahallemden bir arkadaşım  ‘Bazı adamlar seni soruyor’ dedi. Eve de gitmişler. Üç ay kaçak yaşadım. Sonra ülkeyi terk ettim. Bir daha yakalanmak ve cezaevine girmeyi kabul edemezdim. Eşim ve çocuklarımı bırakıp kaçtım. Benden iki sene sonra da onlar geldi. Eşim vefat etti burada, ama çocuklarım burada. Okullarını da burada bitirdiler. 1992’den beri buradayız.1995’te televizyon açılınca da burada çalışmaya başladım. Mesleğimiz budur bizim. Şimdi radyoda program yapıyorum." 

'Dönsem iyi karşılamazlar'

"Kürt hareketinin verdiği mücadele karşısında Türkiye’nin ideolojisi hiç değişmedi. Ben ve benim gibilerin dönebilmesi için ortamda değişen hiçbir şey yok.Kitaplarım yasaklanmıştı, ama hakkımda başka davalar var mı bilmiyorum.Bunca gazeteci tutuklanırken bizi neden tutuklamasınlar?Burada Kürt yayınlarında çalışıyorum, sanırım hoş bir karşılama hazırlamazlar." 

'Annemi ve babamı boğdular'

"Ben ülkeyi terk ettikten bir iki yıl sonra sivil biri beni kahveye çağırdı. Tekin biri değil benim için, konsoloslukla da sıkı ilişkileri var. Bu mücadeleyi bırak, dediler. 15 gün sonra 85 yaşındaki babam ve 80 yaşındaki annem köydeki evlerinde ölü bulundu. Gece evlerine girilmiş ve komando ipiyle boğulmuş halde bulundular.JİTEM'in işidir bu.Uzaktan bu haberi almak çok can yakıcıydı, ama bizim ailemiz siyasi olduğu için kayıp vermeye alışığızBen anne-babama, 'Çıkın, o köyü terk edin' demiştim.Babam ‘Bizim bir diğerinden farkımız ne. Herkesle aynı kaderi yaşamaya razıyım, topraklarımızı bırakmayız’ demişti.

'Kürtlerin kazanmaktan başka şansı yok'

"Burada yaşamak hiç kolay değil. Adetlerimiz uymuyor bir defa. Ama mücadele veriyoruz biz burada. Üstelik hiç boş durmuyorum. Televizyon, radyo ve yazılar. Belki boş vaktim olsa daha zor olur.Artık Kürtlerin kazanmaktan başka şansı yoktur. Kürt hareketi halkını beton bir mezardan çıkarttı. 21. Yüzyıl'da bir önceki süreçleri yaşamayacağız, günün şartları buna izin vermiyor artık. Kürtler hem örgütlü, hem de bilinçlidir ve bu savaşı niye verdiklerini çok iyi biliyorlar.Ve tüm süreç tamamlandığında ben de döneceğim. Zaten hiçbir zaman kendimi buralı hissetmedim. Çocuklarım burada büyüdü, onlar ne yapar bilmem ama ben köyüme döneceğim.

Baki Gül

'Tutuklanacağım için dönmedim'

1974 doğumlu.10 yıl önce ülkeyi terk etmiş.Dersimli.İlkokulu Elazığ’da,üniversiteyi İstanbul’da okumuş.Ülkeyi terk etmeden önce Gündem gazetesinde çalışıyorduDicle Haber Ajansı’nın kurucu ekibinden.Sterk HC’de çalışıyor, program yapıyor.
"Yazılar hakkında açılmış davalar vardı ve Kongra Gel davasında gözaltına alındım. Sonra bırakıldık hepimiz ama daha sonra, yani 2004 yılında yapılan yeni bir operasyonla tekrar toplu tutuklamalar yapıldı. Ben o tarihte yurt dışındaydım. Benim de tutuklanacağımı duyunca dönmedim. Son KCK basın davasında varım. Hem firari sanık olarak aranıyorum, hem de hakkımda açılmış diğer davalar var. Hakkımda açılmış tüm davalar gazetecilik faliyetinden.Ben ülkeye dönemediğim gün de AKP iktidardaydı, şimdi de onlar iktidarda. O yüzden insan kestiremiyor ne olacağını. O günlerde de Kürtçe ile ilgili olumlu gelişmeler vardı."

'Üç sonucu bilirsin; cezaevi, dağ veya sürgün'

"Sonuçta siyasi mülteciyim ben ve bilinçli bir seçim bu. Neden burada olduğumu biliyorum. Pek tabii ülkemden uzak olmak zor. Buraya alışmış değilim, ama vicdani ve ahlaki olarak rahatım.Hepimizin farklı öyküleri var. Politik sürgün konusunda çok deneyimliyiz. Dersimliyim ben, orada doğdum, ama orada okuyamadım, orada yaşayamadım. Siyasi şartlar mecburi göçle Elazığ, sonra Istanbul, en son da Brüksel’e getirdi beni. Tarih, toplum bilgisi, yaptığın işin anlamını biliyorsan üç sonuç olduğunu da bilirsin; bir cezaevi, iki dağ, üç sürgündür." 

'Bir bedeli var her şeyin'

"Ailem İstanbul’da, görüşemiyoruz. Doğduğum, büyüdüğüm yerleri, arkadaşlarımı, ailemi özlüyorum ama bir bedeli var her şeyinBir ülken, toplumun, ana dilin olduğunu ve bunlar için bedel ödemen gerektiğini biliyorsun.Gazeteciliği bilinçli olarak seçtim. Üniversite bittiğinde bombalanmış bir gazeteyle dayanışmayı da bilinçli olarak seçtim. Toplumsal bir mücadele bu. Daha çok para kazanacağın bir yerde olmaktansa benim için daha kıymetli.Ben Türkiye’de yaptığım gazeteciliği şu an burada sürdürüyorum."

'Hep dönmeyi isteyerek devam ediyor hayat'

"Bizler Dersim 38 öykülerinin bazılarını duyduk, tamamını anlatmazlar, hatta çoğunu saklarlardı. 'Asker/polis gördüğünde sus ve sakın parmakla gösterme' derlerdi. 'Asker köye geldiğinde, mahalleye 12 Eylül geldiğinde, devleti gördüğün yerde sus’ derlerdi bize. Bunun da bir sendrom olduğunu, toplumsal bir vaka olduğunu düşünüyorum. Annemiz, anneannemiz, ninemiz soykırım yaşamış, evde konuşulanları dinliyorsun, ağıtları duyuyorsun, sonra biraz büyüyorsun, okumaya başlıyorsun, sonra bunların başka yerlerde de yaşandığını öğreniyorsun. Yerinden yurdundan edilmenin başka bir sebebi olduğunu anladığında kabullenmesi çok zor, ama siyasi bir bilinçle yaşayınca ,bizim yaşadığımızın bir önemi yok diyorsun. İnsanların başka yerde kök salması normal değil. Hep dönmeyi istemekle devam ediyorsun burada yaşamaya.Biz burda Belçika'yı yaşamıyoruz.24 saat Kürdistan'la yatıp Türkiye'yle kalkıyoruz. Oralarda yaşananlara üzülüyor veya seviniyoruz. Bağını öyle kurduğunda nerede olduğunun da bir önemi kalmıyor.Bir gün dönsem gazeteciliğe Kürt medyasında devam ederim.Yani zaten o şartlar oluştuğunda dönerim. 

Hacer Katurman
'Ailemin kaygıları vardı, okulu bıraktırdılar' 

1978 Dersim doğumlu.14 yaşında kadar Dersim’de yaşamış.Babası öğretmen olduğu için Niğde, İstanbul gibi birçok farklı yerde ikamet etmişler.Sekiz yıldır Brüksel’de.Kapatılan Roj ve Nuçe TV’lerin haber spikeriydi.

"Fırat Üniversitesi'nde okuyordum, ailem İstanbul’a gitmemi ve  öğrencilik hayatıma bir süre ara vermemi istedi. Sorunlu bir öğrencilik hayatım oldu.  Siyasi meselelerle fazlaca ilgiliydim, daha sonrasında gençlik kollarında çalışmaya başladım. Gözaltına alındım. Ailemin kaygıları vardı. İstanbul’da bir süre daha kaldıktan sonra yurt dışına çıkmam gerekti. Çünkü Türkiye’de fikirlerim sakıncalı bulunuyordu ve ifade etmeme izin verilmiyordu. Ya kalıp cezaevine girecektim ya da çıkıp kendimi ifade edecektim. Ben seçimimi bu yanda kullandım." 

'Geleceğimiz, sürece bağlı olarak şekillenecek'

"Sürece dair çok hayalci değilim, ama bizim hayatlarımız da tamamen buna bağlı. Yani gelecek planlarımız. Sorunlar aynen devam ederken ‘Hacer nerede ve nasıl bir hayat yaşıyor' diye düşünemiyorum açıkçası, çünkü yaşanan her şey beni direkt etkiliyor. Çözümden sonra yerinde ve daha iyi koşullarda gazetecilik yapabileceğimi düşünüyorum. Şu anda iletişim araçları üzerinden mesleğimi yapabiliyorum. Ama yerinde ve görerek yapma şansımız olmalı. Haberin kaynağında olmak lazım. İkinci üçüncü elden haberdar oluyoruz biz şu an.
'Toprağımı özlüyorum'
"Ben şu an dönersem nasıl bir yaklaşımla karşılaşırım bilmiyorum. Sonuçta bu yayınlarda çalışıyorum ve ekrana çıkıyorum. Dönüşümüz için yasal düzenlemeler gerekiyor. Beni Avrupa'ya tek bağlayan ve burada yaşamayı kolaylaştıran şey, mücadele ettiğimi düşünüyor olmam. Burada evi evim gibi, sokağı mahallem gibi hissetmiyorum. Sadece işimle bağlıyım buraya. Aidiyetim sadece emeğimin bir yerlere ulaşıyor olmasına. Özlemlerim var elbette. Toprak özlemi, yurt özlemi.. Kendi dilin, kendi kültürünü özlüyor insan." 
'Ana akım medyaya kendimi yakın hissetmiyorum'
"Barış olsa Ortadoğu’da gazetecilik yapmak isterim, sadece Türkiye’de değil.Ana akım medyada çalışmak istemem, daha doğrusu medya iktidarla ilişkisini kopartacağı bir kapasiteye ulaşmazsa alışmak istemem. Bu haliyle kendimi ‘o’ basına yakın hissetmiyorum. Habere, topluma, insana, olaylara bakışımız çok farklı. Alternatif medya bana daha uygun.

Erdal Er
'Hem Kürt, hem siyasi, hem de asker kaçağıydım 

"İstanbul’da reklamcılık yapan siyasi meselelerle ilgili bir Kürt vatandaştım" diye tanımlıyor kendisini.1996 yılında Brüksel’e göç etmiş.Nuçe TV’de çalışıyordu, program yapımcısıydı. Kanal kapatıldıktan sonra diğer kanallara destek veriyor

"1992’de askerlik diye bir bela ile karşı karşıyaydım. Ve ben siyasi nedenlerden, görüşlerimden ötürü gitmemeye karar verdim. Hem siyasi biriyim, hem asker kaçağıyım, iyice hayatım zor hale geldi.Sadece kimliğime bakılıp ‘Kürt olma’ gerekçesi ile gözaltına alındığımı bilirim.Buna bir de asker kaçağı olmak eklendi.Devlet kurumları veya resmi yerlerle çalışmak imkânsızlaşıyor, okul keza öyle.Daralan bir yaşam alanından ziyade imkânsızlaşan bir yaşam alanından söz ediyoruz.İki seçenek kalıyor benim gibi insanlara; ya dağa çıkacak, ya yurt dışına. Ben yurt dışına çıktım." 

Kürtçe konuşacağız, hem de televizyonda!

"Buraya geldiğimde gazeteci değildim ben, reklamcıydım. Ve 1995’te Med TV yeni açılmıştı. Bir akrabam burada çalışıyordu, Zazaca program yapıyordu. Onun aracılığıyla geldim televizyona, gazetecilik eğitimi aldım.Bizim için televizyon yeni bir durum. Asimile olmuş bir dille televizyonda yayın yapacağız.Üstelik Kürtçe konuşmak bile sakıncalıyken, biz Kürtçe konuşacağız, hem de televizyonda. Onur verici bir durum.İşte bir şekilde bulaştık mesleğe, mikrofonu elimize aldık. 17 yıl oldu.Zazacadan Türkçe’ye.İlk tek başıma programı Medya TV’de yaptım."

'Baskılar burada da devam ediyor'
"Burada olmak, yayıncılık yapmak kimse için kolay olamaz, çünkü sürgünde yayıncılık yapıyorsunuz, ama kendi ülkenizle ilgili. Sokakla temasımız yok. Tek bağımız telefon ve internet. Bilgiye ulaşmak sorun değil, ama birinci elden almak gibi değil.Ayrıca  burada da baskılar hiç durmuyor, yayınlarımız durduruluyor, kanallarımız kapatılıyor, gözaltına alınıyoruz. Hani burada da tüm sorunlardan, yaptırımlardan uzaklaşmış değiliz.
'Çantamız hep hazır, geçmişimle buluşmak isterim'
"Normalleşme olduğunda memleketime dönmek isterimBizim ilk günden beri dönüş çantamız hazır. Buralara ait değiliz. Sürgün psikolojisi işte. Tam yerleşemiyoruz.Yolcu gibisiniz, kalıcı değilsiniz, ama bir yandan da yıllar ilerliyor. Düşünsene, buraya geldiğinde 20 yaşındasın, şimdi 40 isterim Döndüğümüzde arkamızda bıraktıklarımızı da bulamayacağız ve o da ayrı bir trajedi olacak.Döndüğümde ne yaparım, nerede yaşarım bilmiyorum, bunun hayalini kurmuyorum.Önce köyüme gidip hayatıma bir de oradan bakmak isterim. Geçmişimle buluşmak." 
'Silahlar patlamıyor, ama sorunlar da çözülmedi
"Benimle ilgili yürüyen bir dava var mı bilmiyorum, ama KCK iddianamelerinde adım sıklıkla geçiyor.Dönmem için yasal düzenlemeden önce Kürt meselesinin çözülmesi gerekiyor.Bunlar olmadan dönmem ben.Veriler yakın tarihte çözümlenecekmiş gibi görünmüyor.Evet silahlar patlamıyor ama sorunlar da çözülmedi."

 

18 Ekim 2013 Cuma


NUMAN İÇİN TEŞEKKÜR:

ALTINOVA’DA NUMAN’I SOSUZLUĞA UĞURLAMA TOPLANTISINA KATILAN,ACILARIMIZI MAİLLE,SMS’LE,TELEFONLA PAYLAŞAN BÜTÜN ARKADAŞLARA YÜREKTEN TEŞEKKÜRLER.

12 Ekim 2013 Cumartesi


hem nasıl yorgunum
hasan gürkan 

çok uzak bir yerden
duyanın şaştığı mesafeleri
sırtımda bacaklarımın bağını sarsan yükle aşmışım gibi
çamurlara bata çıka, dizlerim yara bere içindeymiş gibi
hedef silinip gitmiş, menzil anlamını yitirmiş gibi
yorgunum 

kabahat ne
doğru ne
yanlış ne
eksik olan ne
kim suçlu
sorgulasan ne çıkar sorgulamasan ne çıkar

saçların dökülüyor, farkındasın
ama dazlaklıkla arasındaki sınırın kafandaki hangi saç teli koptuğunda aşılacağı gerçeğini görmek istemiyorsun
nicelikten niteliğe 

kendin sanki senden uzaklaşıyor her geçen gün bulanıklaşıyor, yabancılaşıyor gibi
halbuki sen zaten böyleydin, şimdiki kadardın
vehimlerin hakikat karşısındaki  -sahi hakikat neydi-mağlubiyeti mi desek
yorgunluk ve aslına rücuyu neden yenmek yenilmek gibi basit bir iktidar yarışına hapsediyorsun
hadi geç bunları anam babam  derin tahlilleri bırak

yarın yok
şimdi bu gün değil
biliyorsun senin için epey uzun bir zamandır yarın yok

oyunda ebe sensin duvara yüzünü dönmüş  kolların başına dolalı gözlerini yummuşsun
bağır
arkam önüm sağım solum sobe
kimse yok k
gantar Ekrem, boyacıların şerif  süha, şeytan yılmaz, çolak yavuz kimse
hiç kimse yok

salak aptal dangalak geri zekâlı hıyar neden anlamakta direniyorsun
daha sayayım mı seni terk edenleri sonrakileri
saklanıp ta kaybolanları
kaybedilenleri katledilenleri
kadir,akın  hüseyin talip Erdal ibrahim deniz mahir ulaş
zırlama,sayayım mı daha

ne çok puşt zulasıyla
pusuyla infazla işkenceyle mahpusla kanserle falan 

yorgunum
hem nasıl yorgunum
her yanlarım dayak yemiş gibi ağrıyor
kafam kazan gibi
yarın günlerden neydi
pazar
bu gün pazar/ bu gün beni ilk defa güneşe çıkardılar/ ve ben ömrümde ilk defa gökyüzünün / bu kadar benden uzak/ bu kadar mavi / bu kadar geniş olduğuna şaşarak,/ kımıldamadan durdum /sonra saygıyla toprağa oturdum / dayadım sırtımı duvara,/ bu anda ne düşmek dalgalara/bu anda ne kavga/ ne hürriyet/ ne karım/ toprak,güneş ve ben/ bahtiyarım 

mutlu değil bahtiyarım
yarın günlerden pazar değil pazartesi bile değil
kim bilir belki Salı yahut çarşamba  perşembe gibi bir şey
neden acaba yorgunum gibi bir şey
alkolden de olabilir  şişmanlıktan da  
sonra belki de yaşlılıktan
bencillikten yalnızlıktan  kendini beğenmişlikten  huysuzluktan
bir bok biliyorum kuruntusundan yorgunum muhtemelen

çoğalsak  durmadan çoğalsak  çok kalabalık olsak
nasıl yani
kimse kimseye benzemese yorulmaz mıydım diyorsun
yarın günlerden ne diye sormaz
alkollere en çok da güzelim rakılara kaçmaz mıydım mı diyorsun
hadi ordan
her zaman bir bahane bulur yorgunlar
her zaman derin ve gösterişli bir takdim
vitrinleme bir yalan
kaçış
kaçma kavga et diye suratına bağırdıklarında yarabbi şükür diyorsun ya
hey gidi ne günlere kaldık eskiden biz kavgaya falan diyorsun ya

korkak bir yorgun belki
belki hinoğlu hin bir yorgun
öteki öfkeden kudursun diye bir yorgun belki
burjuvazi kavgaya davet etti bizi
davetleri kabulümüzdür 

aşk derdin ya adına aşk derlerdi
çok çeşit karmakarışık aşklı kadınların
memeleri
koltukaltları
kalçaları
en çok da ama her zaman, yeminle en çok da
apış araları
tüylü tüysüz
kuru nemli sırılsıklam ıslak dişilikleri

bu şehvet  bir kişiliktir üstadım
ikinciye maalesef yer yok
bir başkasına yani
güzel dediğin hepimizin 0lmalı /yağmur misali

yorgunluk mu yalnızlıktır yalnızlık mı yorgunluk
eskiden  çok eskiden yorgunluklarımız olurdu
yoldaşlarımız
ne çok yoldaşlarımız omuzlarına omzumuzu yaslayıp
yalnızlığa meydan okuduğumuz 

ağustos 2008 Emecik

11 Ekim 2013 Cuma


Hatıralarımdan:
12 EYLÜL’DE KAÇAK PAZARCILIK
Hasan Gürkan
1.
12 Eylül faşist darbe sonrası. Aranıyoruz, kaçağız,illegal yaşıyoruz.İstanbul Kadıköy de  bir dairede,örgüt evinde yani, Musa Kasa,karısı Meryem Hanım,çocukları Yakup,Necla,ve küçücük Nejat.Sonra ben,eski karım Aysel ve bizim çocuklar- Emek oniki  ve  Barış beş yaşında-hep beraber yaşıyoruz.
Musa abi, Yakup ve Emek’le pazarcılık yapıyor.Emek kavun karpuz  tezgahında,Yakup ve babası sebze meyve tezgahında.Gelirimiz çok kıt.Ben kamburumla müşekkel olduğum için, mecbur kalmadıkça dışarı çıkmıyorum.Pazarda satamadıkları çarık çürüğü eve getiriyorlar.Bir defasında çok patlıcan geldi.Kahvaltıda patlıcan közleme,öğleyin patlıcan kızartma,akşama gene patlıcan kızartma.İkinci gün akşam sofraya bi daha patlıcan gelince ,Barış öfkeyle haykırdı: “Ben yimem,şikerim badılcanı!”
Her akşamüstü merakla pazarcıların dönmesini bekliyoruz. Para kazanmışlar mı, ne getirecekler, başlarına bir şey mi geldi? Bu gün oldukça geciktiler. Meraktayız. Kapının zili şifreli çaldı.Necla açtı.Musa abi,kucağında Emek.,yarı baygın,somun gibi şişmiş kafası sargılı.Musa Kasa- çocuklar ona, isimle hitap yasak olduğu için ‘Şişman Usta’ diyorlar-dudakları,gür bıyıkları titriyor,suratı sapsarı konuşamıyor.Emek’e soruyorum “Nasılsın oğlum?” Cevap veremiyor, kusmaya başlıyor. Aysel’in çığlığı kaplıyor ortalığı :” N’oldu söylesenize, n’oldu oğluma!”
Yakup anlatıyor:”Çatalca pazarındaydık. İşimiz bitti, iyi satış yaptık. Ben babamla sebze meyve tezgahını topladım.Kamyonet küçük,boşaltıp geri döneceğim.Emek’in bundan haberinin olmadığını bilmiyorum.Hareket ettim.Emek arkadan koşuyor,”Yakup abi,Yakup abi,diye bağırıyor.Ani frenle durdum.Bir ayağıyla kamyonete atlayan çocuk,dengesini kaybedip asfalta çakılmış,yerde yatıyordu. Musa Abi ağlayarak devam etti:”Kucakladım, hızla en yakın özel kliniğe götürdük, biz bir şey yapamayız; tam teşekküllü bir hastaneye, Amerikan yahut  Fransız’a götürün dediler. İyi de, bok gibi para ister o pezevenkler, para yok ki!”
Herkes suspus. Aysel’e “ Sen Nergis’i getir - Nergis Erdoğan  şimdi Çapa’da prof - ben para bulup geleceğim dedim.Evden çıktım.Yürüyerek  Ali’ye gittim.- Ali Kurnaz yoldaşımız.Legalde çalışıyor.Kendisini yıllar önce beyin kanamasından kaybettik.- Miktarı unuttum şimdi ama,bana çok acele, şu kadar para bulmasını istedim.Ali, hiç bir şey sormadan gitti.Ben sigara üstüne sigara,bekliyorum.Nihayet geldi.Yüklü bir meblağ uzattı,alıp çıktım.
2.
Aysel’le Nergis Emek’i alıp gittiler. Biz bekliyoruz.Sabaha karşı geldiler,Emek yok yanlarında.”N’oldu,oğlan nerde?” dedim buz gibi bir sesle. Aysel  “Le Paix’ye yatırdık. Beyin tomografisi çekildi.Yarın akşama kadar gözlemde kalacak,hayati tehlikesi yokmuş.”dedi.Rahatladım,sinirlerim boşandı,hızla tuvalete koştum,kapıyı kapattım,hıçkıra hıçkıra ağladım.
3.
Ertesi gün akşamüstü .Nergis Emek’i getirdi.Başı sargılı ama,oğlan ayakta,gülümsüyor.Hepimiz sarıldık.Aysel anlatıyor : ” Dün söylemedim.Nergis’le önce Çapa’ya gittik.Ben kapıda çocuğun adını Ahmet diye yazdırdım,trafik kazası dedim.Nergis Acil’de adı Emek demiş ,işler karıştı.Polis geldi.İfademizi aldı,emek’e çarpan(!) arabayı sordu,bir şeyler uydurduk,ben sahte kimliğimi gösterdim.Çocuğu alıp kaçtık oradan Le paix’ye gittik.
Emek anlatıyor,”Kamyonetten düştüğümde bayılmıştım.Uyandığımda bir klinikteydim.Kendi kendime sorular soruyordum,ben kimim,nerdeyim,bugün günlerden ne? Doktorlar ve hemşireler de benzer sorular soruyorlardı. Hafızam yarım yamalak yerine gelmeye başladı eve döndük, gerisi malum. Şimdi gene sizlerleyim.
Emek,bu kazadan sonra bir ay yatakta kaldı.

10 Ekim 2013 Perşembe


Paketten çıkan dil
YASİN CEYLAN,ODTÜ’DE PROF
 -Radikal İki 6 Ekim 2013

Kalpleri birbirine kapalı iki insanın diyaloğuna benzeyen bu oyunu kim iyi oynuyor? Kürtleri insan yerine koymayan devlet mi, devleti devlet gibi görmeye çalışan Kürt mü?

Kürtlerin son demokratikleşme paketinden beklentileri yüksekti. Buna, Başbakan’ın, günlerden beri, paketin içeriğiyle ilgili, umutları yükselten söz ve imaları da katkı sağladı. Paket açıldı, içinden pek bir şey çıkmadı. Bunu derken, bir cevhere rastlanmadı demek istiyorum. Kürtler, hayal kırıklıklarını ve kırgınlıklarını, Diyarbakır ’da, Van ’da ve diğer bazı şehirlerde sokaklara dökülerek ifade ettiler. Acaba Başbakan, paketin Kürtleri memnun etmeyeceğini tahmin edebilmiş miydi? Bunu tahmin etmişse, paketi açıklama öncesi günlerde, paketle ilgili yüksek bir profil çizmesinin anlamı neydi? Yok, eğer tahmin etmemişse, o zaman, 11 yıllık başbakanlık deneyimi, halkını tanıma bakımından, ona pek bir şey vermemiş demektir.
Kürtlere gelince, bu pakete neden bu kadar umut bağladıklarını anlamak da kolay değil. Cimrinin sofrasında karnını doyuran olmuş mudur? 90 yıllık bu devlet, hangi gün Kürtlere cömert davrandı? Bu kadar uzun ve yoğun bir tecrübe, Kürtlere, neden devleti tanımak bakımından fayda sağlamaz? Açık ve seçik olan bir hakikati anlamaları için daha ne kadar kandırılmaları gerekir? Kalpleri birbirine kapalı olan iki insanın diyaloğuna benzeyen bu oyunu kim iyi oynuyor? Kürtleri adam yerine koymayan devlet mi, devleti devlet gibi görmeye çalışan Kürt mü?
‘Sözde’ haklar
Paket, Kürtçe konusunda, esas sorun olan, anadilde eğitimin önünü açmazken, sorunu başka bir mecraya sokan bir adım attı: Kürtçe, özel okullarda eğitim dili olarak kullanılabilir. Özel okullar bilindiği gibi paralıdır, fakir ailelerin çocukları bu okullara gidemez. Ayrıca özel okullar çoğu zaman, öğrenciler İngilizce ve Fransızcayı iyi öğrensinler diye, eğitimi ya bu dillerde verir veya diğer dersler yanında bu dillerin eğitimine özellikle yoğunlaşır. Şimdi, Başbakan, Kürt çocuklar için böyle bir imkânın olmayacağını biliyor. Peki, neden bunu, bir hak olarak, akıcı bir belagatle Kürt halkına sunuyor? Yoksa milliyetçi Türk halkına, “Bakın bir hak veriyorum, ama kullanamayacaklar, endişeniz olmasın” şeklinde bir mesaj mı vermek istiyor? Zaten Kürtler bu noktayı anlayacak kadar ince düşünmezler. Daha önce verdikleri haklar da böyle olmadı mı? Her verdikleri birazcık özgürlük veya hak olayında “Verdik ama inşallah kullanmazlar” demediler mi? Bunu açıkça televizyon kanallarında dile getirdiler. Bağışladıkları sözde hakların, işlevsiz kalması için, her türlü kanuni zorlukları çıkardılar. Paralı anadil eğitim şartı, binlerce Kürt çocuğunu kendi öz dilinden mahrum bırakacaktır. Başbakan asimilasyona son verdik diyor, ama bu durum bal gibi asimilasyondur. Bu yeni düzenlemeyle, Kürdün anadili, kanun gereği, Türkçe oluyor, Kürtçe ise İngilizce, İspanyolca gibi yabancı dil statüsüne giriyor. Nasıl yabancı dil eğitimi bedava olmuyorsa, bir Kürt için yabancı dil konumuna getirilen Kürtçe de bedava olmayacaktır! Şuna buna ucube diyen Başbakan, Kürtçe konusunda nasıl bir ucubeye imza attığının farkında mı?
Ancak mizah olur
Diğer bir ucube de klavye açılımı. Q, W, X kanunun kıskacından kurtulmuş oluyor. Bu, insanlara suyu yasaklayan bir ceberut yönetimin, bu yasağını kaldırmayı, büyük bir iyilik ve nimet olarak halka sunmasına benziyor. Kürtler nasılsa anlamazlar, buna çok sevinip şükranlarını sunacaklardır. Bu harfler, Kürtçedeki bazı sesleri temsil eden sembollerdir. Bu harfler olmasa bazı Kürtçe kelimeler doğru yazılamaz. Bu sesler ve dolayısıyla semboller Türkçede yoktur.
Bu sebeple onlara ihtiyaç vardır. Bu harfler suç işlememişlerdir, Türkçede mevcut olan harfler kadar masumdurlar. Kürt dili, Türkçenin bir lehçesi değildir ki, Türkçe alfabesini koruma altına alan kanun, Kürtçe için geçerli olsun. Bu ucube durumu kaldırmak için Kürdün kimseye teşekkür etmesi gerekmediği gibi, bu yasağı kaldıranın, teşekkür beklemek yerine, önce, devlet adına Kürtlerden özür dilemesi gerekir. Durum böyleyken bu üç harfin pakette, Kuran’daki “Hurufu- Mukattaa” kadar gizem ve kutsallık kesp etmesi, ancak mizah konusu olabilir.
Kürtleri sevmemek
Şimdi Başbakan, paket ve Kürtler, birbirini iltizam etmeyen üç unsurdur. Başbakan, ne paketten ne de Kürtlerden memnun. Kürtler ikisinden de memnun değil. Başbakan paketten memnun değil dedik, çünkü hak ve özgürlükler olarak sunduğu şeyleri, büyük bir fedakârlık olarak lanse etti. Kerhen verdiğinin kanıtı ise, bu hakların yüce Türk halkına zarar vermeyeceğine yönelik, paket içeriği öncesi 40 dakikalık yumuşatıcı ve alıştırıcı bir giriş yapmasıdır. Kürtlerden memnun değil dedik. Çünkü Kürtleri sevmemek Türk devletinin lazimi bir vasfı haline gelmiştir. Hatta bu vasfı delmek, bir günah ve suç haline geldi. Ancak Başbakan’ın hakkını yememek lazım. Kürtleri Yaratan’dan dolayı seviyor. Yani Yaratan olmazsa sevmeyecek. Başkası yaratmışsa hiç sevmeyecek! İslamca inanıldığı gibi, Tanrı Hitler’in, Saddam’ın hatta Beşar Esad’ın de yaratıcısıdır. Onları da seviyor mu? Hatta yine İslam ’a göre, Tanrı her türlü yırtıcı hayvanın ve felaketin de yaratıcısıdır. Onları da Yaratan’dan dolayı seviyor mu? Doğru olan, yaratılandan dolayı Yaratan’ı sevmektir. Çünkü insanın zihinsel havsalası, ancak mahlûktan Halik’a doğru ilerler. Hiçbir idrak Tanrıdan başlayıp mahlûkata inemez. Kim bu sözü önce demişse, büyük günah işlemiştir. O zaman, Başbakan Kürtleri sevecekse, ne olur, onları Kürt olarak sevsin. Yaratana referans vermesin. Bunu, içinden, gönlünden, söylediği zaman, ilk defa bir Başbakan’ın Kürtleri sevdiği ve insan yerine koyduğu, büyük bir hadise olarak ve tarihi bir vaka olarak gündeme oturacaktır.
Zulüm ve zalim
Kürt çocuklara kendi dillerinde eğitim konusuna tekrar dönecek olursak, bunun onların yetişmeleri ve gelişmeleri bakımından ne kadar önemli olduğunu belirtmek isterim. Geçenlerde CHP milletvekili, hukukçu Rıza Türmen, “Anadilde eğitimi Kürt çocuklardan esirgemekle, onların beş yılını çalıyoruz” demişti. Bu önemli bir tespit. Bu konunun psikolojik ve lengüistik yönleri vardır. Kürt illerinde okuyan çocukların iyi üniversitelere giremeyişlerin sebebi, anadillerini henüz öğrenmeden Türkçeye geçmeleridir. Bu durum onların iyi Türkçe konuşamamalarının da nedeni. Çünkü öğrendiği tüm diller ve hatta bilimsel kavramlar, çocuğun ilk dili olan anadil üzerine inşa edilir. Bu temel sağlam değilse, kesp edilen tüm bilgiler istikrar bulamaz.
Son olarak, devletimiz ve onu yönetenler, neden hak ve özgürlükten bu kadar korkarlar diye düşündüm. İslam dünyasında Batı’da olduğu gibi tutarlı ve tarihsel bir gelenek halini almış olan, bir özgürlük mücadelesinin olmadığı, bir vakıa. Çoğu zaman, onların büyük çabayla elde ettikleri hak ve özgürlükleri ithal etmeye çalışırız. Ama ne onları doğru anlarız ne de kıymetini biliriz. Doğu kültürlerinde, zulümle mücadele yerine, hep zalimle mücadele olmuştur. Yani zulmü yok etmek yerine, zalimi yok etmek! Zalimi yok edip onun yerine geçmek var. Dolayısıyla zulüm hep kalıcı olmuştur. Zulüm ortamında yetişen zihinler, hep korku ve endişe içinde yaşadıkları için özgürlüğün hazzını tecrübe etmemişlerdir. Onun ne olduğunu bilmediklerinden ondan korkarlar. Hele böyle bir zihin, bir dinin doğmalarına da maruz kalmışsa, tutsaklığı bir kat daha artmıştır. Dinler, zihinlere mutlak doğrular sunarlar. Bu doğruları kabullenenler, özgürlükçü olamazlar. Özgürlüğe inanmanın şartı, kendi doğrularından biraz şüphe etmek, diğer kimsenin de doğrularının olabileceğini kabullenmektir. Son söz: Özgür olmayan zihinler, özgürlük bahşedemezler.

 

 

8 Ekim 2013 Salı


TEMAS –Hasan Gürkan 

Bir çay içimi
Bir uzak merhaba
Bir insan bir insana neresinden akar? 

1.
O kocaman  şişman – üstelik çirkin – balığın gözleri yakamı bırakmıyor.Kitaplar ve içki şişeleriyle dolu salonda geceyi birlikte geçirdik.Dört yanım cam duvarlar,hiç içinden çıkamayacağım durgun,ölü sularla kaplıydı.Benim ürettiğim ama bana ulaşmayan konuşmalar, bana yalnızlık olarak dönen çoğalmalar .,benim hep uzağıma düşen yalnızlıklar yorgunuydum.Işıklı sabahlar kuşatmıştı gövdemi,ağız acılığı,uykusuz manasızlıklar,baş ağrıları.Sebebi meçhulüm pişmanlıklar,sodalı bayat çaylar,vapurlar,kirlenmiş maviler kuşatmıştı. 

Tam okunmamış öylesine bir yüz olarak bir yerlerimdeydin. Belli belirsiz, belki hiç yaşanmayacak, dokunmasan kaybolup gidecek bir yakınlık öncesi,zor hissedilir bir sıcaklık,belli belirsiz. 

Uzun bir geceyi yürümüştüm. Beklemek,bildik bir umudu beklemektir.Hiç bir yerlerimden çıkıp gelmedin.Yalnızca hedefe çok yaklaştığımız yolların değil,belki hiç uğramayacağımız menzillerin işaretiydi.
 
Hem hangi yolun,nasıl bir yolun?Bulamayacağımı bildiğim hazların peşindeydim. 

Yalnızca bir merhabalık
Yalnızca bir çay içimlik
yalnızca bir sohbetlik uzaklarımızda duruyorduk.Hayat ellemese  ikimiz de  başka bir sürü anlam yüklenmemiş yüzün arasında silinip gidecektik.Bir insan bir insana neresinden akar?Çok uzak bir merhabada,bir çay içiminde hangi yüzümüzü kullanırız. Karşımızdaki beğensin telaşındayken ne kadar kendimizizdir? 

Sen kısacık yürünmüş taze bir cumartesiydin.Yokuş aşağı iki aile babasına toslamıştık. (-Hayır, akrabam değil sevgilim olur! )  sonra o çiçeği burnunda cumartesi, akşama daha seneler varken iskeleden kalkan bir otobüsle bitti. Bedenimiz kendi hükmü için kımıldadığında hangi ödünç bedene sığınacağız?

2.
Yukarılarda masalar, tabaklar, kadehler, aşağılarda öyle bir akşam ve suretsiz kalabalıklar vardı.Dirseğini masaya dayamıştın,dirseğini masaya,dirseğini duru kadife suya.Mesafeler durduğumuz yerle ölçülür.Kelimeler habire solgun bir uzaklığı,giderek büyüyen canlı bir yakınlığa soyuyor .Itırlı bir çiçeği yaşıyorum,bir uçurum esmerliğini.Şu tahta iskemlenin üstünde otururken bile kendini kendine sunabilirmişsin. Sesinin rengi kızıla dönüşüyor,apışaranda dişiliğini değil,kendi etinden korkan kasaba kızlarının uyuşmuş utancını okşuyorsun .Sonra anlattığın yüzün geliyor yüzüne.Sonra o kapkara gülün benim avcumda gerindiğini hissediyorsun. 

Eve mağlup döndün. İçinde sancılı bir boşluk büyüyordu. Duşun altında gövdenin neresine gitsen acıtan bir anıya dokunuyordun.Ah sular!Arıtmayan,ferahlatmayan sular,derinin altında yatan kuş cesedini söküp götüremiyor.Rimelleri akmış yüzün içindeki hüzne yabancı. Ellerine,boynuna,omuzlarına memelerine unutamadığın ter kokuları dolanıyor.Adını ölü kuşlarla yazıyorum.Hangi adım deme.Ne önemi var! ‘Sevginin hiç bitmeyen uzun kışıydı’ adından bir sonraki adını 

Bir insan bir insana neresinden akar?

3.
Seni böyle bilmezdim, hiç bilmezdim.Dil uçurum tadında bir şiir oluyor ağzında.Kırmızı şarap soluyorsun.Dirseğin masaya dayalı.Ismarlama bir kuaför siyahı omuzlarına akıyor.Sözün tene tenden önce ulaştığı bir şölenin başlangıcındayız.Dolayımlar,ertelemeler,saptırmalar,nezaketler,kibarlıklarla kuşatılmışız. 

Yüzük parmağınla sırça parmağın avcuna eğilmişti.dudaklarına bulaşmış işaret parmağınsa orta parmağına bitişik baş parmağının karşısında bir mim gösterisinde ama oyuncuyla seyircinin bir birini tanımaları gerekmiyor:Parmakların ölgün başı,buruşuk gövdesiyle ürkmüş,kendine büzülmüş,kimselerin görmediği bir dağ mantarını okşuyor.Yavaş yavaş aşağı süzülüyor,sonra aynı dikkat ve hınzırlıkla yukarı çıkıyorsun.Senin için sonu başından belli,etkisi denenmiş bir oyun bu.Meze tabaklarına,kelimelere,gövdene dişi bir şiir yayılıyor.Üzerine adressiz sağnaklar boşanan bir şiir. 

Neyi ıspatlamak derdindeydin? Dilinin çırılçıplaklığı kim bilir hangi giyinikliğin örtülü telaşıydı? Hayran olduğun Marquez’in neresindeydin? Gövdenin ürkekliğini kelimelerde yendiğinde sana öğretilen hangi limana sığınacaktın merak ediyordum. 

Tavanı duşlarla kaplı firari bir dairede arkana sığınmış bir adam, kendi çıplaklığından ve erkekliğinden  utanıyor. Ben kasıklarımda alevlerin kıvrandığı bir cangıldayım.Güneş yüzleri bir örmek hamam böceklerinin arasından zar zor sızıyor.Karşımdaki  iskemlede ıslak yaban otları,ısırganlar,kırmızısı çıldırmış zakkumlar arasında üzerine oturduğun kapkara bir gül açıyor.Öyle birden içim ısınıverdiği için sahiplendiğim elini tutup kuytularına uzanıyorum.Yangınında teninin  solgun bitkiler/im canlanıyor.Toprağın altında kökleri,gövdeyi bir ahtapot gibi sarmış kökleri görüyorum.Gözleri akkor bir zenci çocuğun gür kıvırcık saçlarına koyuyorum elimi.Avcumda kapkara ıslak bir gül geriniyor 

4.
Belki kuru dereler, belki coşkun nehirler, belki serin su başları,belki beyaz köpükleriyle peş peşe kıyıları döven dalgalardı.Belki dirseği masaya dayalı kolunda,daha çok da yaban bir arzuyu çoğaltan yüzünde alnımı dayadığım duru kadife sularındı.Hiç uğramadığım çağlayanların uğultusunu duyuyorum.Belki o firari dairenin duşları altında bir ürpertiyi emziriyordun.Cangılın bungun sıcağında yapış yapış  terlemiş gövdem, düş yelleriyle kamaşıyor.Dağ mantarının başı kaygan ışıltılı bir gerginliğe büyüyor.Ağzında dişlerine değdirmeden ıslattığın parmağından,hiç hesapta yokken mantarın özsuyuna , gövdenin toprağa sokulduğu yerde yatan ikiz kütleye,gülün zifiri karanlığına ulaşan ırmaklarım.Uğultuları yamaçlarımı tutan yer altı kaynaklarım.Hesaplı,soğuk gösterilerde kendine yol açan insan denizlerim.O ürkek mantar,ayaklanan gövdesi,canlanan başı,gövdemi saran kökleriyle kendisi oluyor 

Ellemeden,tutmadan,sarılmadan,kavramadan bir hayal oyunun sürdüren parmakların,toprağa kapaklanmış zenciden başını kaldırdığında,susamış nehir yatakları çoktan senin coğrafyana ulaşmıştı.Suların değdiği her yerde sayısız kara güller fışkırıyor.Avuçlayamadığın,öpemediğin lezzetler sarmıştı ortalığı.Ter kokan edepsiz bir şiirdin ya, üzerine adressiz sağnaklar boşanan.Ellerini gövdenin sevdiğin yerlerine – üç yerlerine -  kavuşturduğun bir ayindeydin.Başlangıçla bitişin,ilkle sonun,gösteriyle hakikatin,yalnızlıkla çoğalmanın sınırları,bir temasla hemen onun çağırdığı başka bir temasın sınırları,baş döndüren bir hızla birbirine geçiyordu.Zincirlerinden boşanmış bir kısrak,kıyıları döven ama durmadan döven dalgaların köpükleriyle yarışıyor.Gövdeni temellerinden sarsan şefkatli bir açlığın girdabına savruluyorsun.Şimdi sularında yalazlanan kendi dişi şehvetinin esirisin.
 
Islaklığın ey !
Bereketli,arsız ıslaklığın !
Güllerin karanlığında sokulgan bir karanfil gibi tomurcuklanan ıslaklığın! 

Fırtına dindi.Azgın dalgalar güllerin yumuşacık ağızlarını açıp çığlıklarla dağ mantarının üzerine kapaklandığı bir kıyıda sakinleşti.Parmaklarında büyüttüğün isyan, gülünün ağdalı karanlıklarına gömüldü.Şimdi ya küçük esmer memelerinin asi uçları,tavana doğru yükselen sigara dumanlarını seyrediyordur:yahut kendi bedeninden utanan bir adam,firari dairenin duşu altında,kalçalarını döndüğün şehvetini okşuyordur. 

temmuz’96
Beşiktaş, Fethiye, Alanya

 

 

5 Ekim 2013 Cumartesi


MOSKOVA BÜYÜKELÇİLİĞİ’NDE
EKİM DEVRİMİNİN YILDÖNÜMÜ
Hasan Gürkan 
Seksen faşist darbesi öncesi. TKP’nin Töb-Der’deki legal örgütlenmesi Birlik Dayanışma olarak , rakip sosyalist mezheplerle çatışma sonucu,biz ayrı baş çektik.Talip Öztürk Genel Başkan,Ankara’da ayrı ofisimiz var.
Büyük Ekim İhtilalinin yıldönümünde, Töb-Der “Merkez” yöneticileri olarak, Sovyetler Birliği Büyükelçiliğinden iki kokteyl daveti aldık.Genel Başkan,Genel Sekreter.İki davetiyede de “eşinizle birlikte” yazıyordu.Talip ve Selami Kıymaç eşlerimiz burada yok,ne yapacağız diye derin düşüncelere daldılar.Meseleyi ben çözdüm.”Meraklanmayın arkadaşlar,size eşleriniz yerine Rüştü  Apaydın  ile ben eşlik ederiz.Büyük Elçilik kapıda sinema bileti gibi, davetiyelerimizi kontrol edecek değil ya”dedim,kabullendiler.  
Ertesi gün akşamüstü hepsi takım elbiseli olarak ofise geldi.Talip zaten Genel Başkan olaraktan hep takım elbiseli ve kravatlıydı.Selami evliliğinde sahip olduğu laci takımı giymişti.Ama şimdi pantolon çok bol geldiği için kayış bulamamış  beline iple bağlamıştı.Onun için kokteylde kruvaze ceketinin düğmelerinin açılmaması gerekiyordu.
Taksi tuttuk,Çankaya semtindeki büyük elçiliğe gittik.Büyükelçi kapıda yanında bir görevliyle herkesi tokalaşarak karşılıyordu.Biz de karşılandık.”Eş” meselesi çıkmadı. 
Geniş bir salon.Kalabalık.Masalar var.Masalarda Kiril alfabeli etiketleri olduğu için markalarını okuyamadığımız votka şişeleri.Orak çekiçli kadehler var.İçkiyi masaların arkasındaki mevzun sarışın yavrular sunuyor.Hepsi mütebessim.Aralarda da ellerinde kanepe tepsileriyle garsonlar dolaşıyor.Ben ekibin en ukalasıyım.Çünkü daha önce Moskova’da altı ay parti okuluna gittim.Sakin bir votka masasına demirledik.Kız gülümseyerek kadehlerimizi doldurdu.Kanepeci garson bize yanaştı.Rüştü:”Hasan sen bilirsin,bunların havyarları meşhur.Hangisi havyar?” diye sordu.Kendim havyarlı kanepe aldım,Rüştü’ye zeytin ezmeli kanepeyi gösterdim.Çok beğendi,”havyar çok lezzetli!” dedi.
Biz aramızda sohbet ederken masamıza, tanıdığımız Chp’nin “sol” milletvekillerinden biri geldi. ”Bir de sovyetiksiniz,ama rus votkasından anlamıyorsunuz ” dedi alaycı bir ses tonuyla ve sırıtarak.Hepimiz bozulduk.İlerideki masayı gösterdi.”Bakın,o masa sürekli kalabalık. Neden? Çünkü orda Staliçnaya servisi var.Hadi oraya gidelim.Cehaletimizin mahcubiyetini sırtlayarak o masaya gittik.Staliçnaya manalı ve meşhur Başkent votkasıydı. 
Selami içkiye hiç alışık değil.Ama Sovyetlere ayıp olmasın diye votka kadehini eline alıyor.Eli kadehle beraber tavarişin diz kapağı hizasından ağzına doğru yavaş yavaş ilerliyor.Bu seyahatin sonucunu bilen surat yavaş yavaş ekşimeye başlıyor.Hedefte gözler kapanıyor.Veee votka mideye.Allahtan kusmuyor. 
Ben de  yoldaşlarla beraber mis gibiyim.”Bu orak-çekiçli kadehler var ya,onları büyük elçilik herkes bir tane alsın götürsün istiyor hatıra olarak” diyorum.”Tamam o zaman” diyor Rüştü.Boş  küçük shot kadehlerini ceket ceplerine doldurmaya başlıyor.
Kokteyl saat 19.00-21.00 arasındaydı. Saat tam dokuzda büyükelçi Sovyet disiplinine uygun olarak salon kapısına dikiliyor. Bize kibarca gidin, diyor.
Salon boşalmaya  başladı, biz de veda kuyruğuna girdik.Rüştü İngilizce öğretmeni,Büyükelçiye bizim adımıza o teşekkür edecek.Sıra Rüştü’ye geliyor.Adamın elini kurban pazarlığı yapan bir mütedeyyin gibi sallıyor,bırakmıyor.İngilizce, bizim anlamadığımız  bir şeyler söylüyor.İyi de elini her salladığında cebine koyduğu kadehler şangırdıyor.”Hadi Rüştü,uzatma!” diyorum.Çıkıyoruz.Herkes evine,ben gecelediğim ofise.
Ertesi gün arkadaşlar ,akşamdan kalma oldukları içi n öğleye doğru geliyorlar.Ben onları beklerken bir hınzırlık kuruyorum kafamda.Oyun başlıyor.Suratım asık.”Hayrola” diyor Rüştü,”Bir şeye canın mı sıkıldı”
“Evet, durum ciddi” diyorum.”Az önce elçilikten bir görevli geldi .” Sayın büyükelçimiz sizlere şunu iletmemi  istedi. Belki siz bilmiyorsunuz ama,dünyanın bütün başkentlerinde bizim büyükelçiliklerimizde yapılan kokteyller kameraya alınır ve Moskova’ya gönderilir.Ankara’daki kayıtları izleyen büyükelçimiz,bir yoldaşın ceplerini votka kadehleriyle doldurduğunu gördü.Görüntüleri  Moskova’ya göndermeden önce sizlerle görüşmek istedi” dedi.Rüştü patladı: ”Ulan Hasan,senin yüzünden partiye,SBKP’ye rezil olduk ”diye bağırıyordu.”Sakin ol,ben sana ceplerini kadehle doldur  mu dedim! Gidip görüşmemiz gerekiyor.Durum ciddi.”
 
Herkes sus pus.Taksi tuttuk Çankaya’ya gidiyoruz.Takside çıt yok.”Siz gelmeyin,ben görüşeyim,parti sekreteriyim,derim Büyükelçiye.”  "Tamam,çok iyi olur!” dedi Selami.” "Siz ilerideki kaldırım kahvelerinden birine gidin.Ama meseleyi çözersem bir iki kadeh tekila içerim sizden” Talip sevinçle “meseleyi çöz,dediğin neyse istediğin kadar iç “ dedi. 
Büyükelçiliğin sokağının başına taksiden indim. Oralarda on onbeş dakka oyalandım.Sonra yavaş yavaş kaldırım kahvelerine doğru yürüdüm.Bizimkiler beni gördü,hepsinin yüzünde aynı merak,aynı soru işareti vardı: ”N’oldu,söyleee!” Sırıttım,ellerimle  “tamam,hallettim” işareti yaptım.Hepimiz sevinçliydik.Ben iki kadeh tekila içtim.O arada tuz,limonla tekila nasıl içilir mevzuunda  ukalalık yaptım.Herkes dinledi.Taksiyle mutlu/mesut  “merkez” ofisimize döndük.